Bí quyết làm nên thương hiệu bánh chưng xanh Hải Yến 20
Từ gánh bánh chưng nhỏ bên Quốc lộ 2 thuở ấu thơ, bà Nguyễn Thị Yến ở xã Nội Bài, Hà Nội bền bỉ gìn giữ nghề truyền thống. Hành trình đưa sản phẩm bánh chưng xanh Hải Yến 20 đạt chuẩn OCOP 4 sao mở ra hướng đi mới cho đặc sản địa phương.
Bài toán giữ hương vị xưa khi mở rộng
Theo lời kể của người dân, từ những ngày còn 7, 8 tuổi, bà Nguyễn Thị Yến, xã Nội Bài, Hà Nội đã theo mẹ gánh bánh chưng đi bán dọc Quốc lộ 2, trục giao thông chính nối Hà Nội với các tỉnh phía Bắc có xe cộ qua lại đông đúc. Trong ký ức của bà, những chiếc bánh mẹ gói thuở ấy rất nhỏ, chỉ vừa đủ cho 1 người ăn để tiện cho khách đi đường mua ăn lót dạ, rồi theo năm tháng mới dần lớn hơn và đầy đặn như hiện nay. Nghề làm bánh chưng đã gắn bó với gia đình bà qua nhiều thế hệ, nên khi tiếp quản nghề, bà không muốn chiếc bánh chỉ dừng lại ở gánh hàng rong. Bà Yến từng bước mở xưởng, đăng ký thương hiệu, rồi thành lập Công ty TNHH Thương mại Hải Yến để sản xuất bánh chưng xanh Hải Yến 20 theo hướng bài bản hơn, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường hiện đại.
Tuy nhiên, khi quy mô sản xuất mở rộng, thách thức lớn đặt ra là làm sao để giữ trọn hương vị truyền thống vốn làm nên uy tín của gia đình suốt nhiều thập kỷ. Với bà Yến, giữ được hương vị chiếc bánh mẹ làm năm xưa luôn là điều quan trọng nhất, không thể đánh đổi để chạy theo sản lượng hay rút ngắn thời gian chế biến trên bếp củi. Bà Yến chia sẻ, dù trải qua bao năm tháng, cơ sở vẫn giữ nguyên hương vị bánh truyền thống: bánh rền dẻo, thơm ngon, gói bằng lá dong xanh, đun trên bếp củi từ những nguyên liệu tinh túy nhất như nếp cái hoa vàng, đỗ xanh lòng vàng và thịt lợn tươi ngon.
Để làm nên một chiếc bánh chưng đạt chuẩn, khâu tuyển chọn nguyên liệu đầu vào tại xưởng luôn được thực hiện vô cùng kỹ lưỡng. Gạo gói bánh phải là gạo nếp cái hoa vàng hạt to, tròn đều tăm tắp, bóng và mẩy. Đặc biệt, cơ sở không xát gạo sẵn mà gói bánh đến đâu mới xát đến đó nhằm giữ trọn mùi thơm đặc trưng của hạt gạo mới. Cùng với gạo nếp, phần nhân bánh sử dụng hoàn toàn đỗ xanh lòng vàng kết hợp với thịt ba chỉ tươi ngon, có tỷ lệ nạc và mỡ hài hòa.
Bên cạnh đó, lá gói bánh cũng được chọn lựa cẩn thận, phải là loại lá dong nếp còn tươi, bản to đều, xanh mướt và không sâu bệnh. Trước khi đưa vào gói, lá được rửa sạch và lau khô từng tàu để bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Khác với một số nơi thường hấp chín đỗ, ướp thịt hay làm chín nhân trước khi gói, tại xưởng của gia đình bà Yến, toàn bộ nguyên liệu đều để tươi sống. Cách làm công phu này đòi hỏi sự tỉ mỉ ngay từ khâu sơ chế, giúp giữ trọn nét mộc mạc của nghề truyền thống khi cơ sở bước sang giai đoạn mở rộng sản xuất hàng hóa.
Chuẩn hóa quy trình để nâng tầm thương hiệu
Để giải quyết bài toán bảo quản và mở rộng kênh phân phối cho sản phẩm thủ công, cơ sở đã từng bước chuẩn hóa quy trình chế biến gắn với đóng gói hiện đại. Sự kết hợp hài hòa giữa kinh nghiệm dân gian và tiêu chuẩn chất lượng giúp chiếc bánh chưng truyền thống vượt qua giới hạn tiêu thụ tại địa phương. Về quy trình chế biến, bà Yến cho biết, gạo được ngâm trong 4 giờ cho mềm rồi mới gói hoàn toàn thủ công và luộc trên bếp củi suốt 10 giờ. Khác với một số nơi thường làm chín nhân trước khi gói, tại xưởng của gia đình bà, toàn bộ nguyên liệu đều để tươi sống.
Khi bánh được gói chặt tay và đun chín chậm trên bếp củi, các nguyên liệu sẽ nở bung, hòa quyện hương vị vào nhau, tạo nên độ đượm vị và thơm ngon đặc trưng. Để lửa tỏa nhiệt đều suốt thời gian nấu, xưởng luôn bố trí 2 nhân công thay phiên nhau túc trực, giữ cho bếp luôn đỏ lửa. Sau khi chín, bánh được vớt ra để nguội hoàn toàn trong khoảng 10 giờ, sau đó lau khô, đưa vào máy ép hút chân không, dán nhãn mác và tem truy xuất nguồn gốc trước khi đến tay người tiêu dùng, đáp ứng yêu cầu bảo quản khi đưa vào siêu thị và bán hàng xa.
Ngày thường, cơ sở của bà Yến gói khoảng 40-50 kg gạo mỗi ngày; vào các dịp lễ, Tết, sản lượng tăng lên từ 200-300 kg gạo/ngày. Hoạt động sản xuất duy trì công việc đều đặn và thu nhập ổn định cho hàng chục người lao động địa phương, phần lớn là phụ nữ trung tuổi quen tay gói bánh. Năm 2019, bánh chưng xanh Hải Yến 20 được vinh danh trong Top 20 sản phẩm uy tín, chất lượng cao được người Việt tin dùng và được Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội cấp giấy chứng nhận sản phẩm OCOP 4 sao. Đến ngày 7/4/2023, sản phẩm tiếp tục được cấp giấy chứng nhận OCOP 4 sao.
Bà Yến cho biết, trong quá trình tham gia Chương trình OCOP, cơ sở được chính quyền địa phương và Văn phòng Điều phối các Chương trình mục tiêu quốc gia TP Hà Nội hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ, đánh giá, phân hạng. Nhờ đó, cơ sở từng bước chuẩn hóa chất lượng, quy trình sản xuất, bao bì, nhãn mác và cách xây dựng thương hiệu. Theo bà Yến, từ khi đạt chứng nhận OCOP 4 sao, bánh chưng xanh Hải Yến 20 có thêm nhiều cơ hội tham gia quảng bá, giới thiệu tại các chương trình, hội chợ lớn. Nhờ đó, sản phẩm ngày càng được người tiêu dùng biết đến rộng rãi, giúp lượng tiêu thụ tăng lên đáng kể.
Vừa qua, bánh chưng xanh Hải Yến 20 tiếp tục khẳng định vị thế khi vinh dự được trao giải thưởng tại lễ tôn vinh 72 “Thương hiệu vàng nông nghiệp Việt Nam năm 2026”. Đây là sự ghi nhận xứng đáng cho chất lượng, uy tín cũng như những nỗ lực bền bỉ của cơ sở trong việc gìn giữ và nâng tầm giá trị ẩm thực truyền thống. Theo ông Hồ Xuân Hùng, Chủ tịch Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam, các thương hiệu được vinh danh là “72 câu chuyện về sự kiên trì gìn giữ chất lượng”. Ông nhấn mạnh danh hiệu “không phải đích đến, mà là điểm khởi đầu cho những cam kết cao hơn”.
Chia sẻ về dự định trong thời gian tới, bà Nguyễn Thị Yến cho biết sẽ tiếp tục đầu tư nâng cao chất lượng sản phẩm, chuẩn hóa quy trình sản xuất và hoàn thiện mẫu mã, bao bì nhằm đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu của thị trường. Cùng với đó, cơ sở đặt mục tiêu đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối tiêu thụ để mở rộng thị trường ra nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước, đưa hương vị bánh chưng truyền thống của địa phương vươn xa và đến gần hơn với đông đảo người tiêu dùng.






