Từ dòng suối lạnh Sơn Điện đến thương hiệu cá tầm OCOP 3 sao
Tận dụng lợi thế dòng suối mát lạnh giữa đại ngàn Thanh Hóa, vợ chồng chị Lương Thị Lực đã gây dựng mô hình nuôi cá tầm tiền tỷ, đưa sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 sao, mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho vùng cao.
Hành trình ngược dòng đưa loài cá quý vượt khó
Những dòng suối mát lạnh giữa xã miền núi Sơn Điện (Thanh Hóa), vốn chủ yếu phục vụ sinh hoạt và sản xuất, nay trở thành nơi khởi nghiệp của vợ chồng anh Phạm Ngọc Thanh và chị Lương Thị Lực với mô hình nuôi cá tầm – loài thủy sản có giá trị kinh tế cao, quen thuộc ở những vùng xứ lạnh như Sa Pa. Đầu năm 2020, sau khi rời bỏ công việc trong ngành sư phạm thể dục thể thao và thất bại với xưởng sản xuất chân hương, khiến nợ nần chồng chất, vợ chồng chị Lực quyết tâm tìm hướng đi mới.
Trong một lần tìm hiểu tại suối Sủa ở bản Xuân Sơn, anh Thanh – người từng phụ giúp người thân nuôi cá tầm – nhận thấy nguồn nước nơi đây trong, lạnh quanh năm, có biên độ nhiệt ổn định và phù hợp với loài cá nước lạnh. Nhận thấy tiềm năng đó, hai vợ chồng đầu tư hơn một tỷ đồng cải tạo đất vườn, xây dựng 11 bể nuôi và đưa gần 1.000 con cá giống từ Lào Cai về thả thử nghiệm. Tuy nhiên, lứa cá đầu tiên chết nhiều do vận chuyển đường dài, chưa kịp thích nghi với môi trường mới, trong khi kinh nghiệm chăm sóc còn hạn chế.
Chia sẻ về những ngày tháng gian khó ấy, chị Lực bộc bạch: "Thời gian đầu, chúng tôi gặp rất nhiều khó khăn vì đây là mô hình mới, chưa có ai ở địa phương làm trước để học hỏi. Cá tầm lại đòi hỏi điều kiện nước và kỹ thuật chăm sóc khắt khe. Có những lúc cá chết, thiệt hại không nhỏ, nhưng vợ chồng tôi động viên nhau cố gắng, vừa làm vừa học để tìm cách khắc phục".
Hành trình chinh phục loài cá quý tiếp tục gặp trở ngại về thời tiết và kỹ thuật. Có thời điểm, gia đình tự mua hàng chục ngàn con cá giống nhỏ về thử nghiệm nhằm chủ động nguồn giống, nhưng thất bại do thức ăn chưa phù hợp, gây thiệt hại gần 200 triệu đồng. Tháng 9 năm 2023, trận lũ dữ cuốn theo cành cây gãy đổ làm tắc mương dẫn nước, khiến hơn một tấn cá chuẩn bị xuất bán bị thiếu oxy và chết sạch. Trước áp lực về vốn, thiên tai và sự hoài nghi của người dân địa phương, hai vợ chồng vẫn kiên trì bám trụ, nhờ cán bộ khuyến nông hướng dẫn kỹ thuật thiết kế bể, đồng thời rút kinh nghiệm để hoàn thiện quy trình chăm sóc.
Khát vọng vươn lên xây dựng kinh tế bền vững
Qua quá trình vừa làm vừa rút kinh nghiệm, đàn cá tầm dần thích nghi và sinh trưởng tốt. Từ trọng lượng ban đầu khoảng 150 đến 200 gram, sau chu kỳ nuôi từ 12 đến 15 tháng, cá đạt trọng lượng thương phẩm bình quân từ 2,5 đến 3 kg mỗi con. Vụ nuôi đầu tiên với sản lượng hơn 2 tấn mang về doanh thu hơn 300 triệu đồng, tạo bước đệm để gia đình mở rộng quy mô. Đến nay, mô hình được tổ chức thông qua Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Thủy sản Thanh Lực, cung ứng hơn 10 tấn cá tầm thương phẩm mỗi năm, đạt doanh thu khoảng 2 tỷ đồng và lợi nhuận ròng từ 400 đến 600 triệu đồng sau khi trừ chi phí.
Mô hình không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cho gia đình mà còn tạo việc làm thường xuyên cho năm lao động địa phương, với thu nhập ổn định từ 6 đến 8 triệu đồng mỗi tháng, cao hơn đáng kể so với mặt bằng chung ở vùng cao Quan Sơn. Để phát triển sản phẩm bài bản, anh chị chú trọng hoàn thiện bao bì, nhãn mác và bảo đảm truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Đặc biệt, năm 2023, sản phẩm cá tầm của hợp tác xã chính thức đạt chuẩn OCOP 3 sao, tạo điều kiện tiếp cận các thị trường lớn như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh và tiêu thụ qua các sàn thương mại điện tử uy tín.
Đánh giá về hiệu quả kinh tế và tác động xã hội của mô hình, ông Lương Văn Hiếu, Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Điện, nhận định đây là mô hình tiên phong nuôi cá tầm trên địa bàn, khai thác hiệu quả lợi thế nguồn nước tự nhiên, đồng thời mở ra hướng sản xuất mới cho kinh tế nông nghiệp vùng cao. Địa phương luôn khuyến khích người dân học hỏi, ứng dụng khoa học kỹ thuật để nhân rộng những mô hình phù hợp với điều kiện thực tế. Những nỗ lực của chị Lương Thị Lực cũng được ghi nhận khi chị vinh dự nhận bằng khen nông dân tiêu biểu sáng tạo năm 2024 và danh hiệu phụ nữ làm kinh tế giỏi tiêu biểu giai đoạn 2020 - 2025.
Hướng tới tương lai, vợ chồng chị Lực tiếp tục mở rộng khu nuôi mới tại suối Sủa, thử nghiệm kết hợp du lịch sinh thái trải nghiệm nhằm gia tăng giá trị sản phẩm. Chia sẻ về tâm huyết gắn bó lâu dài với quê hương, chị Lực bày tỏ: "Chúng tôi không mơ làm giàu kiểu ồn ào. Chỉ mong xây được mô hình thật vững, vừa có thu nhập, vừa giữ được rừng, giữ được nước suối cho thế hệ sau".






