Khát vọng đánh thức tiềm năng bản địa

Theo báo Gia Lai, câu chuyện khởi nghiệp của anh Lê Hoài Vũ (sinh năm 1984) là một trường hợp tiêu biểu cho hành trình trở về quê hương, phát huy vốn hiểu biết và ký ức về nghề truyền thống để phát triển đặc sản địa phương. Từ lớp 3, anh Vũ đã sớm quen thuộc với nghề làm nem, chả truyền thống tại thôn Phước Lộc, xã Tuy Phước. Sau khi học xong lớp 12, anh vào Thành phố Hồ Chí Minh học tập và làm việc trong lĩnh vực công nghệ thông tin.

Đến năm 2016, từ nỗi nhớ quê và những món ăn đã gắn bó từ nhỏ, anh chuyển hướng sang kinh doanh đặc sản, bắt đầu với nem Chợ Huyện rồi phát triển thêm tré, chả. Với kinh nghiệm về công nghệ, marketing và kinh doanh, anh Vũ nhận ra những sản phẩm vốn quen thuộc với người dân địa phương có thể đi xa hơn nếu được tổ chức sản xuất và xây dựng thương hiệu bài bản. Đó cũng là cách anh bắt đầu đưa những giá trị quen thuộc của quê nhà vào một hướng kinh doanh mới.

Cùng chọn trở về sau thời gian làm việc ở các thành phố lớn, chị Nguyễn Thị Thanh Tâm mang theo một hành trang khác. Năm 2017, chị đến Đà Nẵng học pha chế, sau đó làm việc trong ngành F&B tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Năm năm trải nghiệm giúp chị tiếp cận cách đào tạo, vận hành và các tiêu chuẩn nghề nghiệp tại những đô thị lớn. Đến năm 2022, chị thành lập Trung tâm Đào tạo pha chế TRST; đến cuối năm 2024 phát triển thành BCA - Brewing Coffee Academy, phường Diên Hồng.

Chị Tâm hoàn thành các chứng chỉ quốc tế theo tiêu chuẩn SCA, tập trung đào tạo trích xuất cà phê chuyên sâu. Lựa chọn của chị bắt nguồn từ lợi thế của Gia Lai, nơi có vùng nguyên liệu cà phê chất lượng cao cùng nhiều nông hộ sản xuất tốt. Từ những kinh nghiệm tích lũy được, chị tiếp tục tập trung vào đào tạo, kết nối người làm nghề và góp phần nâng cao chất lượng cà phê tại địa phương.

Với anh Ngô Thế Long, quyết định trở về gắn với sự phát triển của du lịch, dịch vụ tại Quy Nhơn. Khoảng năm 2021 - 2022, trong quá trình học hỏi và trải nghiệm mô hình khai thác khách sạn tại Đà Nẵng, anh nhận thấy cách làm này có thể phát triển tại quê nhà. Trở về, anh tập trung xây dựng chuỗi khách sạn du lịch tầm trung, đồng thời cung cấp dịch vụ suất ăn công nghiệp cho doanh nghiệp.

Từ thực tế, anh Long nhận thấy Gia Lai đang có nhiều thuận lợi để người trẻ khởi nghiệp, từ nông nghiệp, chế biến nông sản ở khu vực miền núi đến dịch vụ, logistics, khoa học công nghệ ở khu vực miền biển. Nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn cùng hệ thống các trường đại học, cao đẳng cũng ngày càng phát triển, tạo nguồn nhân lực và thị trường tiêu thụ mới. “Đây là những cơ hội mà theo cá nhân tôi, không phải địa phương nào cũng đang có được. Người trẻ biết tận dụng sẽ có khả năng phát triển kinh doanh thuận lợi”, anh Long chia sẻ thêm.

Giải pháp chuẩn hóa và phát triển bền vững

Trở về quê không đồng nghĩa với việc giữ nguyên cách làm đã có. Với mỗi người, những trải nghiệm tích lũy trong quá trình đi xa trở thành cơ sở để tìm ra cách làm phù hợp hơn. Với thương hiệu Nem Chợ Huyện Ôlala, anh Vũ chọn hiện đại hóa nghề truyền thống. Năm 2020, anh đưa thương hiệu về phát triển tại quê nhà, từng bước chuẩn hóa từ nguyên liệu, định lượng, chế biến đến đóng gói, bảo quản, vừa giữ hương vị quen thuộc, vừa bảo đảm chất lượng khi mở rộng thị trường. Hiện thương hiệu có 4 cơ sở cùng nhiều hệ thống nhượng quyền, đại lý trong và ngoài tỉnh; 9 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3 sao, tạo việc làm ổn định cho khoảng 30 - 40 lao động.

Bên cạnh sản xuất, anh Vũ đưa câu chuyện làng nghề đến gần hơn với khách hàng thông qua các nền tảng số, đồng thời tổ chức trải nghiệm làm nem, chả cho du khách và người dân tại cơ sở chính ở thôn Phước Lộc. Anh Vũ tâm sự: “Giữ một món ăn quê là giữ được hương vị, còn xây dựng một thương hiệu từ quê hương là làm cho hương vị ấy có tương lai ổn định thông qua việc chuẩn hóa, kể câu chuyện làng nghề và tạo sinh kế bền vững cho người dân, giúp các bạn trẻ thêm hiểu, yêu hơn những nét đặc trưng của quê hương”.

Với chị Tâm, mô hình đào tạo được xây dựng từ nhu cầu thực tế của người làm nghề. BCA tập trung đào tạo chủ quán, kết hợp kiến thức pha chế với thực hành vận hành. Học viên được trải nghiệm tại tiệm cà phê đặc sản, từ phục vụ khách, sử dụng phần mềm quản lý đến hoàn thiện quy trình trước khi mở quán. Cùng với đào tạo, chị phát triển cà phê rang xay, dịch vụ set-up quán và nguồn Fine Robusta Gia Lai, hướng đến khai thác sâu hơn giá trị của cà phê đặc sản địa phương.

Chị Tâm cũng tổ chức Gia Lai Coffee Connection, sau đó phát triển thành Gia Lai Coffee Festival, tạo không gian kết nối nông hộ, người làm nghề, chuyên gia và nhãn hàng. “Tôi muốn Gia Lai không chỉ được biết đến bởi vùng nguyên liệu, mà còn có những người làm nghề hiểu sản phẩm, hiểu kỹ thuật và biết cách đưa giá trị của hạt cà phê đến gần hơn với người tiêu dùng. Vì vậy, ngoài đào tạo, tôi muốn tạo ra những không gian để người làm cà phê, nông hộ, chuyên gia, nhãn hàng và người yêu cà phê có thể gặp nhau, cùng học hỏi và phát triển”, chị Tâm chia sẻ.

Trong khi đó, anh Long chọn công nghệ để nâng cao hiệu quả vận hành. Công ty ứng dụng công nghệ, giảm các khâu thủ công, nâng cao hiệu quả quản lý và khả năng cạnh tranh khi mở rộng quy mô. Từ 10 lao động ban đầu, hiện công ty tạo việc làm cho khoảng 200 lao động địa phương. Trở về quê hương, anh Long cũng dành thời gian đồng hành cùng người trẻ lập nghiệp trên cương vị Phó Chủ tịch Câu lạc bộ Đầu tư và Khởi nghiệp Doanh nhân trẻ Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Gia Lai, Chủ tịch Câu lạc bộ Khởi nghiệp Sáng tạo Doanh nhân trẻ Gia Lai.

Anh Long cho biết: “Hội Doanh nhân trẻ tỉnh là cầu nối giữa cộng đồng doanh nghiệp, người khởi nghiệp với thị trường và chính quyền. Chúng tôi sẵn sàng đồng hành, cung cấp nguồn lực, góp ý, cố vấn để người trẻ có thêm điều kiện khởi nghiệp, lập nghiệp thuận lợi và bền vững hơn. Đồng thời, Hội cũng chủ động đối thoại với chính quyền, chia sẻ các chính sách, cơ chế hỗ trợ của tỉnh đến cộng đồng doanh nghiệp, góp phần định hướng doanh nghiệp trẻ phát triển hiệu quả và đóng góp nhiều hơn cho thị trường địa phương”.