Sau 10 tháng cho thu hoạch, mỗi gốc Sâm Khoai cho thu hoạch khoảng 15 kg củ.

Thu lợi nhuận nửa tỷ đồng/ha Sâm Khoai

Trong ba năm qua huyện vùng cao nguyên đá Đồng Văn đã chuyển đổi diện tích đất trồng ngô kém hiệu quả sang trồng cây Sâm Khoai mang lại hiệu quả kinh tế cao, đầu ra được thu mua hết, giúp người dân vươn lên thoát nghèo bền vững.

Vụ đông vừa qua, nhiều bà con nông dân xã Tả Lủng phấn khởi vì được mùa vụ củ Sâm Khoai. Sâm Khoai trúng mùa củ nào cũng to, dài. Theo anh Hầu Sính Thò, thôn Há Súng cho biết: Thực hiện chủ trương của cấp trên về cải tạo vườn tạp, phát triển kinh tế vườn hộ, nên gia đình anh đã mạnh dạn chuyển 1ha đất nương trồng ngô kém hiệu quả chuyển sang trồng cây Sâm Khoai từ hai năm nay, lợi nhuận đem lại gần 300 triệu đồng/1ha/năm.

Người dân Tả Lủng chăm sóc cây Sâm Khoai trên cao nguyên đá Đồng Văn.

Anh Thò chia sẻ: Vườn nhà anh nằm ở thung lũng giữa khe đá, bốn bề đều là núi đá cao dựng đứng, nên đất ở đây luôn có độ ẩm, khí hậu mát mẻ trung bình 18-25 độ và có độ cao trên 1.000m so với mực nước biển, nên rất thích hợp với cây Sâm Khoai sinh trưởng và phát triển, ngàn đời nay anh đã trồng cây ngô nhưng thu nhập rất thấp. Nhận thấy mô hình trồng cây Sâm Khoai có sự hỗ trợ vốn, kỹ thuật của nhà nước, đồng thời có sự liên kết với Doanh nghiệp cam kết bao tiêu toàn bộ sản phẩm cho người dân với giá trung bình từ 10 - 15 nghìn đồng/kg, nên gia đình anh đã quyết định chuyển từ trồng cây ngô sang trồng cây Sâm Khoai.

Theo anh Thò, thời vụ trồng thích hợp nhất là từ tháng 2 - 3 và thu hoạch vào tháng 12, không mất nhiều công chăm sóc, kỹ thuật làm đất cũng đơn giản, chỉ cần cuốc hố để trồng, có thể trồng ở những bờ đá, bờ nương đều được, còn công chăm sóc chỉ cần 2 lần; chăm sóc lần 1 khi cây mọc lên khỏi mặt đất khoảng 20 - 30 cm sau trồng từ 1 - 2 tháng thì xới nhẹ, làm cỏ, vun gốc. Chăm sóc lần 2 cách lần 1 từ 30 - 40 ngày, tiến hành xới nhẹ, làm cỏ, và vun gốc lần cuối giúp cho cây đứng vững, để ra được nhiều củ, củ to.

Người dân xã Tả Lủng thu hoạch củ Sâm Khoai trong vụ đông năm 2022 cho năng suất cao.

Sâm Khoai dễ trồng dễ bán cho lợi nhuận cao

Sâm khoai là cây dễ trồng, không có sâu bệnh hại, nhưng để cây sai củ, cho củ to và đồng đều, gia đình anh đều cẩn thận trong khâu làm đất từ khâu phát dọn cò, cày bừa đất hoặc cuốc hố để trồng với khoảng cách cây cách cây 70 cm-80cm, hàng cách hàng 80- 100cm, tạo rãnh thoát nước không để ngập úng gây thối củ và và chọn giống củ giống khỏe, đồng đều, không bị nhiễm sâu bệnh, không dập nát, thối hỏng.

Củ Sâm Khoai có lớp vỏ nhẵn, bên trong lõi màu vàng nhạt, khi ăn có vị ngọt mát, mùi thơm đặc trưng, có thể ăn sống như món tráng miệng, ép nước giải khát hoặc xào nấu làm thức ăn, có giá trị dinh dưỡng cao, tác dụng bồi bổ sức khỏe, phù hợp với những người ăn kiêng, là loại thực phẩm tốt nên được thị trường ưa chuộng.

Củ Sâm khoai khi gọt vỏ ngoài, bên trong có màu vàng vừa làm món ăn và là dược liệu trị bệnh.

Theo Đông y củ Sâm Khoai hay còn gọi là Khoai Sâm đất, củ có tác dụng lợi tiểu, nhuận tràng, ngoài ra nó có tác dụng giảm đau và sưng trong viêm khớp. Dân gian thường lấy củ Sâm đất ngâm rượu uống hoặc dùng củ để ăn sống hoặc nấu chín giúp giải nhiệt cơ thể, làm mát gan.

Phó Chủ tịch UBND xã Tả Lủng Vàng Mí Pó cho biết: Năm 2021, xã trồng thử nghiệm cây Sâm Khoai với diện tích 0,20 ha, có 8 hộ tham gia trồng trên địa bàn các thôn Đề Đay, Há Súng, Há Đề A, Há Đề B. Qua vụ đầu trồng cho thấy, cây Sâm Khoai phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của xã, cho năng suất, chất lượng tốt. Đến năm 2022 xã Tả Lủng tiếp tục nhân rộng trồng trên 5,3ha và có 19 hộ tham gia trồng và nhân rộng lên 4 thôn Há Súng, Hà Đề A, Há Đề B và thôn Chín Chứ Lủng. Sau 10 tháng cho thu hoạch, mỗi gốc cho thu hoạch khoảng 15 kg củ, trung bình 1ha năng suất đạt khoảng 50 tấn/ha, trừ chi phí lợi nhuận đem lại trung bình khoảng 500 triệu đồng/ha.

Sau 10 tháng, mỗi gốc Sâm Khoai cho thu hoạch khoảng 15 kg củ. Mỗi héc ta Sâm Khoai người dân thu lợi nhuận 500 triệu đồng.

Nhận thấy hiệu quả của việc chuyển đổi sang trồng Sâm Khoai UBND huyện Đồng Văn đã chỉ đạo tổ chức triển khai rà soát, xác định diện tích liên kết trồng và các điều kiện ký kết với tổng diện tích toàn huyện là 11,6 ha được trồng tại 09 xã, thị trấn và cấp kinh phí hỗ trợ 57,5 triệu đồng thực hiện trồng củ Sâm khoai. Huyện cũng đã chỉ đạo cơ quan chuyên môn huyện giúp các xã, thị trấn chuẩn bị việc ký kết, liên kết sản xuất tiêu thụ sản phẩm củ Sâm Khoai với Hợp tác xã Nông lâm nghiệp - Dịch vụ tổng hợp Pó Mỷ, thống nhất cao với các xã, thị trấn chuẩn bị kỹ lưỡng Hợp đồng liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm củ Sâm Khoai với giá thành thu mua sản phẩm 10.000đ/kg.

Từ hiệu quả cây Sâm Khoai tại cao nguyên đá Đồng Văn đem lại, thời gian tới, huyện Đồng Văn tiếp tục khuyến khích người dân áp dụng khoa học kỹ thuật để tạo cho củ Sâm Khoai to, đều, đẹp, cho năng xuất, sản lượng cao, chú trọng xây dựng thương hiệu để Sâm Khoai Đồng Văn vươn ra thị trường trong và ngoài tỉnh. Đây là hướng đi mới giúp cho bà con nông dân vùng cao Hà Giang giảm nghèo bền vững./.