Nhận diện "điểm nghẽn" và kiên quyết mục tiêu giải ngân 100% vốn

Đánh giá tại phiên họp cho thấy, dù chủ trương đầu tư và nhiều cơ chế phân bổ đã được ban hành, tiến độ triển khai các chương trình hiện nay vẫn chưa đồng đều và rất chậm so với yêu cầu. Nguy cơ không hoàn thành nhiệm vụ và chậm giải ngân vốn năm 2026 đang hiện hữu, đặc biệt khi số vốn của 3 chương trình giai đoạn 2021-2025 kéo dài sang năm 2026 còn rất lớn (trên 17.000 tỷ đồng), trong khi tỷ lệ giải ngân đến hết tháng 6 vẫn ở mức thấp.

Thủ tướng chỉ rõ, bên cạnh nguyên nhân khách quan của năm đầu triển khai giai đoạn mới, nguyên nhân chủ quan vẫn là cốt yếu. Sự thiếu chủ động, quyết liệt của một số cơ quan trong khâu chuẩn bị hồ sơ; chất lượng thông tin chưa đồng đều; công tác phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương còn lỏng lẻo. Đặc biệt, hệ thống văn bản hướng dẫn đang bộc lộ bất cập khi có nơi chưa hoàn thành phương án phân bổ, có nơi lại rơi vào tình trạng "quá tải" văn bản. Điển hình, chỉ riêng chương trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã có tới 54 văn bản hướng dẫn, gây lúng túng lớn cho quá trình triển khai tại cơ sở.

Trước thực trạng này, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu các cấp, ngành thực hiện nghiêm nguyên tắc "rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ kết quả". Cơ quan chủ quản phải chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ và Ban Chỉ đạo. Yêu cầu đặt ra là phấn đấu quyết tâm giải ngân 100% nguồn vốn ngân sách trung ương được giao trong năm 2026. Tiến độ giải ngân và hiệu quả tác động đến người dân sẽ được coi là thước đo căn cứ để đánh giá năng lực lãnh đạo, chỉ đạo của người đứng đầu các cơ quan, địa phương.

Tích hợp thực chất, phân cấp mạnh mẽ để tạo đột phá

Để tháo gỡ triệt để tình trạng phân tán nguồn lực, Thủ tướng yêu cầu một nhiệm vụ quan trọng là nghiên cứu tích hợp các chương trình mục tiêu quốc gia một cách thực chất, không cơ học. Nếu phát hiện điểm bất hợp lý, cần mạnh dạn đề xuất điều chỉnh.

Ban Chỉ đạo đã thống nhất chủ trương khẩn trương thành lập Tổ công tác do một Phó Thủ tướng trực tiếp chỉ đạo, lãnh đạo Bộ Tài chính làm Tổ trưởng và lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường làm Tổ phó. Tổ công tác có trách nhiệm chủ động làm việc với các địa phương, tổng rà soát và hoàn thiện báo cáo về chương trình tích hợp tổng thể trình Chính phủ trước ngày 25/7. Tinh thần cốt lõi là phân cấp mạnh cho địa phương, các bộ tập trung kiểm tra, giám sát và hướng dẫn cụ thể những nội dung chưa rõ, đánh giá dựa trên kết quả cuối cùng.

Cùng với việc điều phối chung, Thủ tướng cũng giao phó các mốc thời gian "đóng đinh" cho từng cơ quan, bộ, ngành:

Bộ Nông nghiệp và Môi trường (Cơ quan Thường trực): Đôn đốc các bộ, ngành và địa phương chuẩn bị danh mục dự án, tổ chức thực hiện ngay sau khi được giao vốn. Tháo gỡ khó khăn để giải ngân hết 100% vốn kéo dài; đồng thời khẩn trương ban hành Chương trình công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo.

Bộ Tài chính: Trình giao vốn ngay khi đủ điều kiện, tuyệt đối không để chậm trễ (phải giao trước 15/7/2026 đối với vốn nông thôn mới, giảm nghèo và chậm nhất trong tháng 7/2026 với các chương trình y tế, giáo dục). Hằng tháng công khai số liệu tiến độ của từng cơ quan và đề xuất điều chuyển vốn ngay nếu cần thiết.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Bộ Y tế; Bộ Giáo dục và Đào tạo: Khẩn trương hoàn thiện phương án phân bổ vốn ngân sách trung ương, hoàn thành Thông tư và xây dựng Sổ tay hướng dẫn thực hiện Chương trình ngay trong tháng 7/2026, không để tình trạng thiếu hướng dẫn làm nghẽn tiến độ.

Bộ Dân tộc và Tôn giáo: Kịp thời gỡ khó hợp phần được giao, đôn đốc giải ngân vốn kéo dài. Trọng tâm theo dõi việc giải quyết nhu cầu cấp thiết về đất ở, nhà ở, đất sản xuất, điện, nước sinh hoạt và sinh kế cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.