Vai trò chiến lược của hạ tầng giao thông trong mục tiêu tăng trưởng

Hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ và hiện đại là yêu cầu cấp thiết được đề ra tại Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Kết luận số 18-KL/TW của Hội nghị Trung ương 2. Để hiện thực hóa mục tiêu đưa vào sử dụng hơn 5.000 km đường bộ cao tốc và hàng trăm km đường sắt các loại đến năm 2030, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 109/NQ-CP nhằm cụ thể hóa trách nhiệm cho từng bộ, ngành, địa phương. Với 38 dự án trọng điểm cùng tổng vốn đầu tư khoảng 5 triệu tỷ đồng, đây được xem là nguồn lực chiến lược để thúc đẩy kinh tế - xã hội và đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng 2 con số mỗi năm.

Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định, tiến độ và chất lượng của các dự án này không chỉ là thước đo năng lực của các địa phương mà còn là tiêu chí quan trọng nhất để phân bổ vốn đầu tư công hàng năm và trung hạn. Nếu kết quả giải ngân năm 2026 không đạt yêu cầu, Chính phủ sẽ xem xét lại việc phân bổ vốn cho năm 2027. Thủ tướng yêu cầu các chủ thể phải nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của việc hoàn thành đúng tiến độ, bởi đây chính là động lực tăng trưởng quan trọng nhất nằm trong tay các địa phương trong bối cảnh hiện tại. Những kết quả đạt được thời gian qua, như việc hoàn thành 6 đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông với tổng chiều dài 395 km hay kết nối thuận lợi tới cảng biển Vũng Tàu, là minh chứng cho nỗ lực vượt khó của các đơn vị. Tuy nhiên, Thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ rõ tồn tại là khối lượng thi công còn thấp, nhiều dự án giải ngân dưới 10% dù đã hoàn thành thủ tục đầu tư.

Yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng và trách nhiệm thực thi

Phát biểu kết luận, Thủ tướng đặt ra những nguyên tắc vàng trong quản lý dự án, trong đó nhấn mạnh rằng không vì áp lực tiến độ mà đánh đổi chất lượng, kỹ thuật hay an toàn của công trình. Các đơn vị phải đảm bảo chi phí đầu tư được tính đúng, tính đủ, tuyệt đối không để xảy ra tiêu cực, tham nhũng hay thất thoát nguồn lực nhà nước. Đối với các vướng mắc, các cấp phải chủ động giải quyết theo thẩm quyền, tuyệt đối không đùn đẩy trách nhiệm hay trông chờ, ỷ lại vào cấp trên. Riêng về tiến độ, Thủ tướng kiên quyết yêu cầu không được lùi, kéo dài hay điều chỉnh nếu không có lý do khách quan chính đáng. Đặc biệt, trong quý III/2026, khối lượng thi công và giải ngân tại các dự án phải đạt trên 50% để tiến kịp mức trung bình của cả nước.

Để thực hiện các mục tiêu này, Thủ tướng chỉ đạo quyết liệt về công tác giải phóng mặt bằng, yêu cầu các địa phương huy động cả hệ thống chính trị để hỗ trợ người dân tái định cư, đảm bảo bàn giao mặt bằng sạch cho nhà thầu. Về vấn đề vật liệu xây dựng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan chức năng sẽ rà soát trữ lượng mỏ, ưu tiên tối đa cho dự án trọng điểm, đồng thời sẽ thanh tra chuyên đề để xử lý nghiêm các vi phạm. Trong quản lý điều hành, Chính phủ sẽ công bố công khai trên Cổng Thông tin điện tử các dự án và nhiệm vụ bị quá hạn, chậm tiến độ để làm cơ sở kiểm điểm trách nhiệm. Đối với các dự án lớn như đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam hay các sân bay quốc tế, các bộ, ngành phải khẩn trương hoàn thành công tác lựa chọn tư vấn quốc tế và thẩm định hồ sơ theo đúng thời hạn Chính phủ đã giao, đảm bảo đóng góp thực chất vào sự phát triển bền vững của quốc gia.