Áp lực chi tiêu và nhu cầu tìm về giá trị thực

Chỉ còn khoảng hai tuần nữa là đến Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, không khí mua sắm đặc sản tại nhiều địa phương trên cả nước đã bắt đầu trở nên sôi động. Trong bối cảnh kinh tế có nhiều chuyển dịch, người dân vẫn ưu tiên chi tiêu cho các sản phẩm đặc trưng của làng nghề, đồng thời đặt yếu tố an toàn thực phẩm lên hàng đầu. Xu hướng tiêu dùng cũng cho thấy sự dịch chuyển rõ nét, khi người mua ngày càng quan tâm hơn đến giá trị văn hóa ẩn chứa trong từng món quà quê. Tại tỉnh Cà Mau, giá tôm khô phục vụ Tết hiện dao động từ 700.000 đồng đến 1,8 triệu đồng mỗi kg, tùy loại, do nguồn cung nội địa khan hiếm.

Sức nóng từ các địa phương nhanh chóng lan tỏa, tạo nên không khí nhộn nhịp tại những thị trường lớn như TP.HCM. Bà Trần Ngọc Vân, một khách hàng tại phường Bình Tây, cho biết năm nào bà cũng mua hơn chục ký tôm khô để dùng trong gia đình và gửi cho con cháu ở nước ngoài. Với bà Vân, những món khô như cá lóc, cá dứa không chỉ giúp bữa cơm ngày Tết thêm phong phú mà còn đỡ ngán giữa lúc thịt cá dồi dào. Dù giá tôm khô tăng mạnh, bà vẫn chấp nhận chi thêm để giữ trọn hương vị Tết truyền thống. Theo bà, Tết là dịp gìn giữ bản sắc, vì vậy những món ăn mang “linh hồn” ngày Tết vẫn không thể thiếu.

Ở một góc nhìn khác, ông Hoàng Nam (tại phường Gia Định, TP.HCM) lại dành nhiều thời gian lựa chọn các loại trái cây tạo hình từ nhà vườn miền Tây. Ông cho biết năm nào cũng tìm mua nải chuối bàn tay Phật với giá từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng hoặc bưởi đỏ tiến vua giá từ 250.000 đồng đến 600.000 đồng để biếu tặng bạn bè. Theo ông Nam, việc giới thiệu đặc sản quê hương tới bạn bè nơi đô thị không chỉ là phong tục mà còn là cách mang không khí Tết về nhà. Những món quà này vừa thể hiện sự quan tâm tinh tế, vừa đáp ứng tâm lý tìm về cội nguồn của người dân thành thị.

Ở chiều ngược lại, thị trường miền Bắc cũng ghi nhận những trăn trở tương tự trong việc cân đối chi tiêu dịp cuối năm. Khảo sát tại TP.Hà Nội cho thấy người tiêu dùng có xu hướng giảm bớt sự phô trương, chuyển sang lựa chọn các hộp quà Tết có mức giá vừa phải và đề cao tính thiết thực. Chị Nguyễn Thu Hà, nhân viên văn phòng (tại phố Trung Kính, TP.Hà Nội), cho biết năm nay chị ưu tiên các hộp quà nhỏ, giá dưới 200.000 đồng, có thương hiệu rõ ràng và được áp dụng chương trình giảm giá. Theo chị Hà, trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn, quà Tết cần hướng tới sự thực tế, giá cả hợp lý và giá trị sử dụng lâu dài, thay vì chạy theo hình thức bóng bẩy.

Không chỉ người tiêu dùng, sự thận trọng trong chi tiêu còn lan sang khối doanh nghiệp tại khu vực phía Bắc. Lãnh đạo một doanh nghiệp vật liệu xây dựng tại TP.Hà Nội cho biết đơn vị đã đặt gần 100 phần quà Tết cho người lao động với mức chi khoảng 150.000 đồng đến 200.000 đồng mỗi phần. Theo vị này, đây là cách dung hòa giữa yêu cầu kiểm soát chi phí và việc giữ trọn ý nghĩa tri ân cuối năm. Từ thực tế đó, bài toán đặt ra cho thị trường Tết năm nay là làm sao để có những sản phẩm vừa đảm bảo chất lượng, mang vẻ đẹp truyền thống, vừa có mức giá phù hợp với túi tiền của người lao động.

Giải pháp nâng tầm thương hiệu và đẩy mạnh kênh cung ứng

Để tháo gỡ bài toán tiêu dùng, nhiều làng nghề tại các địa phương như Lai Châu, Thái Nguyên đã chủ động triển khai chiến lược đổi mới toàn diện. Tại xã Bình Lư (tỉnh Lai Châu), ông Nguyễn Bá Kiện, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã, cho biết địa phương hiện có 12 sản phẩm OCOP, trong đó 8 sản phẩm đã được đưa lên các sàn thương mại điện tử. Trước đây, đầu ra phụ thuộc nhiều vào thương lái khiến giá cả biến động, song năm nay, miến dong truyền thống của địa phương đã trở thành mặt hàng bán chạy nhờ kênh trực tuyến. Theo ông Nguyễn Bá Kiện, công nghệ giúp người dân chủ động giới thiệu quy trình sản xuất sạch, qua đó từng bước tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng.

Tiếp nối xu hướng này, chị Vũ Thị Bích Hồng, chủ kênh Cô Ba Hồng tại tỉnh Lai Châu, cho biết năm nay gia đình chị bao tiêu tổng cộng 140 tấn miến do các hộ dân sản xuất. Theo chị Hồng, sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó, hoàn toàn không phát sinh hàng tồn kho nhờ các phiên bán hàng Tết sớm trên mạng xã hội. Việc mua sắm trực tuyến kết hợp cùng hệ thống logistics ngày càng hoàn thiện đã giúp những giỏ quà Tết mang hương vị địa phương đến với bàn ăn của khách hàng thành phố chỉ sau 24–48 giờ. Sự tất bật của làng nghề là minh chứng rõ nét cho sức sống bền bỉ và quá trình phát triển ngày càng chuyên nghiệp của nông sản Việt khi được tiếp sức bởi công nghệ số.

Song song với nỗ lực từ các địa phương, các hiệp hội tại TP.HCM cũng giữ vai trò quan trọng trong việc bình ổn thị trường. Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực thực phẩm TP.HCM, cho biết hiện có hơn 40% doanh nghiệp trong hiệp hội tham gia chương trình cung ứng hàng bình ổn. Các doanh nghiệp đã chủ động tăng lượng hàng từ sớm, ít nhất 20–30%, đồng thời cam kết giảm giá sâu các mặt hàng thiết yếu vào những ngày cận Tết nhằm hỗ trợ người dân. Điều này cho thấy sự nhạy bén của các nhà sản xuất trong việc đồng hành cùng khó khăn của người tiêu dùng bằng những hành động cụ thể, qua đó góp phần đảm bảo an sinh xã hội dịp cuối năm.

Bên cạnh đó, uy tín thương hiệu đang dần trở thành chìa khóa để chinh phục niềm tin khách hàng thông qua các hệ thống phân phối lớn. Bà Nguyễn Hồng Châu, Quản lý cung ứng hệ thống thực phẩm hữu cơ Organica, nhận định người tiêu dùng ngày càng hiểu rõ giá trị của thực phẩm organic, trong đó yếu tố an toàn được đặt lên hàng đầu. Hệ thống này giới thiệu các dòng sản phẩm đặt trước, giúp các gia đình giữ trọn hương vị Tết với bánh chưng nếp cái hoa vàng giá 300.000 đồng hoặc gà hấp mắm giá 590.000 đồng. Theo bà Châu, khi chọn mua thực phẩm Tết, người tiêu dùng hiện nay không còn quá e dè về giá cả mà đặt niềm tin nhiều hơn vào quy trình sản xuất sạch và minh bạch.

Cuộc đổi mới về bao bì cũng đang giúp nhiều sản phẩm như nước mắm Phan Thiết hay lụa làng Nha Xá tự tin hiện diện trên kệ các siêu thị cao cấp. Tại những hệ thống phân phối lớn như WinMart hay Co.opmart, hàng Việt chiếm tỷ lệ áp đảo, từ 90% đến 95% trong các giỏ quà Tết, nhờ sự thay đổi tư duy thẩm mỹ và cách tiếp cận thị trường. Chị Minh Anh (tại phường Sài Gòn, TP.HCM) cho biết bản thân bị thuyết phục bởi bộ quà tặng Bách Gấm khi kết hợp họa tiết gốm Biên Hòa với lụa tơ làng Nha Xá cùng các đặc sản vùng miền. Sự hiện diện ngày càng dày đặc của sản phẩm OCOP trên kệ hàng Tết Bính Ngọ 2026 không chỉ phản ánh sức hút của hàng Việt mà còn là thông điệp quảng bá hình ảnh địa phương, lan tỏa niềm tự hào về sản phẩm do chính người Việt làm ra.