Theo Báo Lâm Đồng, điểm chung nổi bật của các mô hình kinh tế tại Đưng K’Nớ hay Cát Tiên chính là việc gắn kết chặt chẽ giữa sinh kế của người dân với việc bảo tồn thiên nhiên. Do ong cần nguồn hoa, bóng mát và môi trường sống trong lành, việc giữ gìn thảm thực vật bản địa cũng đồng nghĩa với việc bảo vệ nguồn sống của người nuôi. Khác với những ngành nghề đòi hỏi phải chuyển đổi đất đai hay chặt phá rừng, nghề nuôi ong phát triển song hành cùng độ che phủ của cây xanh: môi trường tự nhiên càng được bảo tồn tốt thì năng suất và chất lượng mật càng cao.

Lợi ích kép từ mô hình nuôi ong dú miệt vườn tại Cát Tiên

Tại khu vực Cát Tiên (gồm các xã Cát Tiên, Cát Tiên 2), người dân đã tận dụng triệt để diện tích vườn cây ăn trái, hoa cỏ quanh nhà và rìa rừng lân cận để nhân rộng mô hình nuôi ong dú. Ưu điểm nổi bật của giống ong này là kích thước nhỏ, không có ngòi chích, quy trình chăm sóc đơn giản và thùng nuôi có thể treo linh hoạt dưới tán cây mà không tốn diện tích hay đòi hỏi vốn đầu tư lớn.

Điển hình như hộ ông Trần Văn Thức (xã Cát Tiên 2), hiện đang sở hữu khoảng 170 đàn ong dú, mỗi năm thu hoạch tầm 150 lít mật. Nhờ giá bán mật ong dú dao động ở mức cao từ 900.000 – 1.000.000 đồng/lít, gia đình ông thu về hơn 150 triệu đồng mỗi năm. Song song với việc khai thác mật, ông còn thành công trong việc tách tổ bán con giống với giá khoảng 1,5 triệu đồng/đàn.

Hiện toàn khu vực Cát Tiên đã có hơn 30 hộ tham gia mô hình với tổng quy mô đạt khoảng 700 đàn. Mật ong dú ngày càng được người tiêu dùng đánh giá cao, mở ra triển vọng lớn để địa phương xây dựng thành sản phẩm đặc sản đặc trưng.

Bước chuyển mình từ khai thác tự nhiên sang chuỗi liên kết bền vững ở Đưng K’Nớ

Trước đây, người dân tại Đưng K’Nớ (khu vực xã Đam Rông 4) chủ yếu đi tìm và lấy mật ong rừng theo phương thức truyền thống. Thói quen này không chỉ phụ thuộc nhiều vào thời tiết mà còn tiềm ẩn nguy cơ tận diệt đàn ong tự nhiên nếu khai thác thiếu kiểm soát.

Nhằm thay đổi nhận thức và bảo vệ tài nguyên bản địa, từ năm 2023, dự án nhân rộng mô hình nuôi giống ong nhập nội (Apis mellifera) đã được triển khai cho bà con đồng bào thiểu số. Các thùng nuôi được đặt khéo léo dưới tán rừng râm mát, vừa tận dụng tối đa nguồn hoa rừng tự nhiên, vừa hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến không gian sống hoang dã.

Bên cạnh đó, việc thành lập Tổ hợp tác Ong Pơkao (từng có 21 thành viên) đã giúp chuẩn hóa quy trình khai thác mật rừng văn minh, không làm tổn hại tổ ong. Những nỗ lực này đã mang lại "trái ngọt" khi hai sản phẩm mật ong treo và mật ong đất Pơkao đạt chứng nhận OCOP 3 sao vào năm 2023, đồng thời xuất sắc lọt vào vòng chung kết Cuộc thi Dự án khởi nghiệp xanh toàn quốc lần thứ 9.

Hiện nay, với chuỗi liên kết của 24 hộ dân cùng các nhóm thu hái có kiểm soát, nhãn hiệu cộng đồng “Mật ong Đưng K’Nớ” đã đạt sản lượng trên 1.000 lít mật/năm. Những giọt mật ngọt nơi đây không chỉ mang lại giá trị kinh tế trực tiếp mà còn là minh chứng rõ nét cho thấy lợi ích kinh tế và trách nhiệm bảo vệ môi trường hoàn toàn có thể song hành lâu dài.