Khẳng định vị thế sản phẩm đặc trưng từ sự đầu tư bài bản

Thanh Hóa vốn được thiên nhiên ưu đãi với điều kiện tự nhiên đa dạng, trải dài từ đồng bằng, ven biển đến miền núi, qua đó tạo nên nguồn nguyên liệu phong phú cho sản xuất nông nghiệp. Tận dụng lợi thế này, nhiều mặt hàng truyền thống như nước mắm, nem chua, miến dong hay mật ong rừng đã được chuẩn hóa, từng bước củng cố chỗ đứng trên thị trường. Tính đến tháng 3/2026, Thanh Hóa đã  đã phát triển 674 sản phẩm OCOP, gồm 2 sản phẩm 5 sao cấp quốc gia, 60 sản phẩm 4 sao và 612 sản phẩm đạt 3 sao. Những con số này cho thấy rõ sự chuyển dịch từ sản xuất nhỏ lẻ sang kinh tế hàng hóa gắn với chuỗi giá trị bền vững.

Một minh chứng tiêu biểu cho quá trình nâng cấp sản phẩm là nước cốt hoa Atiso Ngọc Hoàn của Công ty TNHH Sản xuất kinh doanh dịch vụ thương mại Hoàn Ngọc tại phường Hải Lĩnh. Từ một loại cây trồng mới được đưa về địa phương từ năm 2019, doanh nghiệp đã mạnh dạn đầu tư khu chế biến hiện đại, đồng thời ứng dụng công nghệ tương đồng với sản xuất rượu vang để tạo ra sự khác biệt. Đặc biệt, việc sử dụng cỏ ngọt thay thế đường cho thấy sự nhạy bén trong nắm bắt xu hướng tiêu dùng xanh. Nhờ đó, sản phẩm không chỉ đạt OCOP 3 sao năm 2023 mà còn được nâng hạng lên 4 sao vào tháng 3/2026.

Chia sẻ về quá trình này, bà Lê Thị Ngọc, đại diện Công ty Hoàn Ngọc, cho biết hoa Atiso là cây trồng mới được du nhập từ phía Nam về Hải Lĩnh từ năm 2019. Nhận thấy tiềm năng, doanh nghiệp đã đầu tư khu chế biến bài bản, trong đó hoa Atiso đỏ được ngâm ủ theo công nghệ gần giống rượu vang Đà Lạt. Đồng thời, đơn vị sử dụng cỏ ngọt thay thế đường trong chế biến nước cốt để phù hợp thị hiếu người tiêu dùng. Với hệ thống chưng cất và chiết xuất hiện đại cùng thị trường tiêu thụ ổn định, sản phẩm đã tự tin nâng hạng và mở rộng tệp khách hàng.

Thành công của các chủ thể không chỉ dừng ở doanh thu mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người nông dân. Từ sản xuất manh mún, các hộ dân và hợp tác xã đã chuyển sang làm theo chuỗi, đồng thời chú trọng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Nhiều sản phẩm như măng khô Mường Cada hay muối mắc khẻn Mường Đeng đã tận dụng công nghệ để mở rộng thị trường. Thực tế cho thấy, các sản phẩm sau khi được công nhận OCOP đều ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu trung bình 15–20%, thậm chí có đơn vị tăng gấp đôi nhờ chiến lược phát triển bài bản.

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, chương trình OCOP vẫn đối mặt với những điểm nghẽn, đặc biệt là quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ. Nhiều chủ thể gặp khó khăn khi đáp ứng đơn hàng lớn hoặc tiêu chuẩn khắt khe từ thị trường quốc tế do hạn chế về marketing và xây dựng thương hiệu. Điều này đòi hỏi các đơn vị phải nhanh chóng thay đổi cách tiếp cận thị trường. Trong bối cảnh đó, chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm tránh nguy cơ bão hòa nội địa và tạo dư địa tăng trưởng mới.

Đẩy mạnh chuyển đổi số và liên kết xuất khẩu chính ngạch

Để tháo gỡ nút thắt thị trường, Thanh Hóa đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và tăng cường liên kết vùng nhằm hình thành vùng nguyên liệu ổn định. Hiện có gần 400 doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử như Tiki, Lazada, Postmart và Voso. Đồng thời, 100% sản phẩm OCOP đã hiện diện trên các nền tảng mạng xã hội như Zalo, Facebook và Tiktok để tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng. Nhờ đó, các chủ thể dần giảm phụ thuộc vào kênh truyền thống, đồng thời cắt giảm trung gian, qua đó nâng cao hiệu quả kinh tế.

Cùng với đó, vị thế OCOP xứ Thanh trên thị trường quốc tế ngày càng được củng cố khi khoảng 40 sản phẩm đã xuất khẩu chính ngạch sang các thị trường khó tính như Nhật Bản, Trung Quốc và Hoa Kỳ. Điển hình, nước mắm Lê Gia – sản phẩm OCOP 5 sao đầu tiên của tỉnh – đã chinh phục các thị trường Đài Loan, Hàn Quốc, Nga và Nam Phi. Bên cạnh đó, việc hiện diện tại hệ thống VinMart+ và các siêu thị lớn như Go! cho thấy năng lực cạnh tranh ngày càng được nâng lên. Kết quả này đến từ việc kiểm soát chặt quy trình sản xuất, đảm bảo an toàn thực phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt.

Không chỉ dừng ở thực phẩm, các sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ cói của Công ty CP Sản xuất chế biến cói xuất khẩu Việt Anh cũng ghi dấu ấn trên các sàn thương mại điện tử toàn cầu. Những sản phẩm như rổ đựng hoa quả hay khay đựng rau quả đạt OCOP 4 sao đã từng bước tiếp cận các nền tảng lớn như Alibaba và Amazon. Điều này cho thấy, khi kết hợp hiệu quả giữa thế mạnh truyền thống và công nghệ hiện đại, sản phẩm làng nghề hoàn toàn có thể vươn ra thị trường quốc tế, đồng thời mang lại giá trị kinh tế cao. Bên cạnh đó, đổi mới thiết kế và bao bì tiếp tục là yếu tố then chốt giúp nâng cao sức cạnh tranh.

Đánh giá về vai trò của sáng tạo sản phẩm gắn với xuất khẩu, ông Phạm Minh Tôn, Giám đốc Công ty Việt Anh, nhận định từ cây trồng lợi thế của địa phương, dưới bàn tay khéo léo của người thợ đã hình thành hàng trăm sản phẩm thủ công mỹ nghệ xuất khẩu. Trong đó có các sản phẩm OCOP 4 sao tiêu biểu như rổ đựng hoa quả, đĩa đựng salad và khay đựng rau quả. Việc tham gia vào chuỗi hàng hóa xuất khẩu không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn góp phần nâng tầm vị thế và sức cạnh tranh của sản phẩm OCOP địa phương trên thị trường toàn cầu thông qua các nền tảng xuyên biên giới.

Trong năm 2026, Thanh Hóa đặt mục tiêu phát triển thêm 65 sản phẩm OCOP, với định hướng không chạy theo số lượng mà tập trung vào chất lượng và năng lực cạnh tranh. Các sở, ngành đang siết chặt kiểm soát quy trình sản xuất, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao theo xu hướng thị trường. Song song với đó, việc hỗ trợ cải tiến bao bì, xây dựng nhận diện thương hiệu và rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ qua dịch vụ công trực tuyến được triển khai đồng bộ. Qua đó, chương trình OCOP tiếp tục phát huy vai trò là động lực quan trọng thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển theo hướng hiện đại.

Khi sản phẩm OCOP thực sự trở thành hàng hóa có sức cạnh tranh, không chỉ tạo nguồn thu bền vững cho người dân mà còn trở thành niềm tự hào của văn hóa bản địa. Sự kết hợp giữa tư duy đổi mới của các chủ thể và chính sách hỗ trợ phù hợp từ chính quyền sẽ là nền tảng để OCOP Thanh Hóa bứt phá trong thời gian tới. Những giá trị kết tinh từ đất và con người xứ Thanh đang ngày càng được lan tỏa, góp phần khẳng định uy tín trên bản đồ nông sản trong và ngoài nước. Đây chính là cơ sở để xây dựng nông thôn mới giàu đẹp, văn minh và phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng.