Áp lực chi phí đè nặng lên từng vườn cà phê

Giá xăng dầu liên tục leo thang đã trực tiếp tác động đến tài chính của những người trồng cà phê tại Lâm Đồng. Trong bối cảnh mùa khô gay gắt, nhu cầu sử dụng nhiên liệu để vận hành máy bơm nước chống hạn trở thành gánh nặng lớn nhất với các hộ gia đình. Tại xã Kiến Đức, anh Nguyễn Văn Hân, đang canh tác 2,6 ha cà phê, chia sẻ rằng gia đình anh đang bước vào đợt tưới nước thứ ba với không ít lo lắng về chi phí vận hành. Vườn cà phê của gia đình anh nằm cách nguồn nước khoảng 5 cuộn dây tưới, nên mỗi lần dùng máy móc tiêu tốn gần 300 lít dầu.

Anh Hân cho biết ở đợt tưới đầu tiên, giá dầu chỉ khoảng 17.000 đồng/lít, nhưng hiện nay đã gần 33.000 đồng/lít. Sự chênh lệch này khiến mỗi lần tưới nước đội thêm gần 5 triệu đồng chi phí so với trước. Với tần suất từ 3 đến 5 đợt tưới trong suốt mùa khô, tổng chi phí nhiên liệu cho cả vụ có thể tăng thêm hàng chục triệu đồng. Ngoài tiền dầu, các khoản chi khác như phân bón và thuốc bảo vệ thực vật cũng đồng loạt tăng giá, khiến rủi ro sản xuất ngày càng lớn.

Cùng chung nhận định về khó khăn này, ông Trần Mai Bình, Giám đốc Hợp tác xã Hoa Linh Coffee tại xã Di Linh, nhấn mạnh rằng giá xăng dầu tăng đã tạo ra hiệu ứng domino lên toàn bộ quy trình sản xuất. Khi giá dầu leo thang, gần như tất cả khâu từ vận chuyển vật tư đến vận hành máy móc đều bị ảnh hưởng nặng nề. Theo quan sát của ông, giá vật tư nông nghiệp đã nhích lên 10–15% so với giai đoạn trước đó. Điều này khiến tổng mức đầu tư cho mỗi ha cà phê tăng cao và làm thay đổi hoàn toàn bài toán kinh tế vốn có của người nông dân địa phương.

Bên cạnh vật tư, thị trường lao động cũng chứng kiến những biến động đáng kể, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận. Ông Trần Mai Bình cho biết, giá nhân công trong vụ mùa này đã tăng khoảng 15% so với năm trước, với mức công dao động từ 300.000–350.000 đồng/ngày. Việc tăng thêm 30.000–50.000 đồng mỗi ngày công, kết hợp với giá vật tư leo thang, đang thu hẹp biên lợi nhuận của người trồng cà phê, mặc dù giá bán ra vẫn duy trì ở mức cao.

Tìm kiếm giải pháp tối ưu giảm chi phí sản xuất

Trước áp lực chi phí đầu vào, người trồng cà phê tại Lâm Đồng buộc phải điều chỉnh phương thức canh tác để thích nghi. Một hộ trồng cà phê tại xã Di Linh cho biết, nếu cắt giảm chi phí đầu tư, năng suất sẽ giảm; còn nếu đầu tư đầy đủ, chi phí lại vượt quá khả năng chịu đựng. Biên lợi nhuận ngày càng mỏng do sự lệch pha giữa giá vật tư và giá nông sản, khiến nông dân phải tính toán kỹ lưỡng từng khâu sản xuất để hạn chế lãng phí.

Một hướng đi được nhiều nông dân và hợp tác xã quan tâm là chuyển đổi nguồn năng lượng vận hành. Thay vì dùng máy nổ chạy dầu diesel, phụ thuộc hoàn toàn vào biến động giá xăng dầu, nhiều vườn cà phê đã chuyển sang dùng điện 3 pha. Việc lắp đặt hệ thống điện 3 pha hoặc sử dụng điện năng lượng mặt trời, dù tốn kém ban đầu, nhưng về lâu dài giúp giảm đáng kể chi phí nhiên liệu hàng tháng. Đây là giải pháp căn cơ, giúp người nông dân chủ động hơn trong tưới tiêu và giảm phụ thuộc vào thị trường nhiên liệu.

Song song với chuyển đổi năng lượng, các mô hình tưới tiết kiệm cũng đang được áp dụng rộng rãi tại nhiều vùng chuyên canh. Công nghệ tưới nhỏ giọt hay tưới phun mưa không chỉ tiết kiệm nước trong mùa khô mà còn giảm chi phí vận hành máy móc đáng kể. Những giải pháp này giúp giảm thất thoát nước và tối ưu hiệu quả phân bón khi hòa tan trực tiếp vào hệ thống tưới, dần thay thế phương pháp tưới truyền thống tốn nhiều nhân công và nhiên liệu.

Ngoài ra, việc thay dần từ phân bón hóa học sang phân hữu cơ cũng là hướng đi bền vững. Các chuyên gia và lãnh đạo hợp tác xã khuyến khích tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để chế biến phân bón tại chỗ, giảm phụ thuộc vào hàng nhập khẩu. Ông Trần Mai Bình nhận định rằng, rủi ro lớn nhất là sự lệch pha giữa chi phí đầu vào và giá nông sản, nên tự chủ vật tư là rất quan trọng. Với diện tích cà phê lên tới 328.650 ha, việc tìm ra giải pháp giảm chi phí không chỉ ổn định đời sống người dân mà còn thúc đẩy kinh tế nông thôn Lâm Đồng phát triển bền vững.