Thách thức từ "nút thắt năng lượng" lớn nhất lịch sử

Theo thông tin từ Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) vào ngày 24/3/2026, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã phát đi cảnh báo nghiêm trọng về tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz. Đây được coi là "nút thắt năng lượng lớn nhất từ trước đến nay" khi tuyến vận chuyển chiếm 20% nguồn cung toàn cầu gần như tê liệt từ cuối tháng 2.

Sự cố này khiến khoảng 11 triệu thùng dầu mỗi ngày và 140 tỷ m³ khí đốt bị đình trệ, đẩy giá dầu thô vượt mốc 100 USD/thùng. Hệ quả là mặt bằng giá năng lượng tăng vọt, gây áp lực lên lạm phát và tăng trưởng kinh tế toàn cầu, với quy mô ảnh hưởng vượt xa các cuộc khủng hoảng năng lượng trong thập niên 1970.

Trước tình hình này, hàng loạt quốc gia đã phải áp dụng các biện pháp khẩn cấp để tự bảo vệ. Tại châu Âu, Hungary và Hàn Quốc áp dụng giá trần nhiên liệu, trong khi Slovenia hạn chế định mức mua xăng dầu đối với phương tiện cá nhân. Các nước như Đức, Áo và Tây Ban Nha tập trung vào chính sách thuế và hỗ trợ tài chính để ổn định tâm lý thị trường.

Tại khu vực châu Á, Thái Lan và Philippines cũng triển khai các giải pháp tiết giảm tiêu thụ như xem xét áp trần giá hoặc thực hiện tuần làm việc 4 ngày trong khu vực công. Những biến động này tạo ra áp lực kép lên Việt Nam khi nguồn cung nguyên liệu cho sản xuất, đặc biệt là tại Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn vốn chiếm khoảng 40% sản lượng tiêu thụ, bị ảnh hưởng đáng kể.

Giải pháp điều hành linh hoạt và kết quả ổn định thị trường

Trước diễn biến phức tạp của xung đột tại Trung Đông, Bộ Công Thương đã chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó sát với thị trường thế giới. Chính phủ đã ban hành các nghị quyết tối ưu hóa chu kỳ điều hành giá để tránh tình trạng "sốc dồn kỳ", đồng thời thực hiện các giải pháp tài khóa mạnh mẽ như giảm thuế nhập khẩu ưu đãi xăng dầu về 0%.

Bên cạnh đó, các giải pháp gia tăng nguồn cung nội địa được triển khai quyết liệt. Từ đẩy mạnh khai thác dầu thô, tìm kiếm nguyên liệu thay thế cho Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn đến việc nâng công suất các nhà máy hiện hữu và đưa các cơ sở sản xuất Ethanol, Condensat vào hoạt động. Các nỗ lực này đã góp phần quan trọng trong việc bù đắp nguồn cung thiếu hụt, giảm áp lực lên thị trường.

Tính đến ngày 24/3/2026, những nỗ lực điều hành đã mang lại kết quả tích cực khi nguồn cung xăng dầu trong nước cơ bản được giữ vững. Sản lượng tại Nhà máy Lọc dầu Dung Quất tăng 10,5%, đảm bảo nguyên liệu sản xuất đến hết tháng 4 và đầu tháng 5. Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn vẫn duy trì sản xuất ổn định, kết hợp với hoạt động nhập khẩu ghi nhận mức tăng tích cực.

Đáng chú ý, dù chịu áp lực lớn từ quốc tế, mức tăng giá xăng dầu trong nước vẫn được kiểm soát thấp hơn nhiều so với thế giới. Trong khi giá thế giới của xăng RON95-III và dầu điêzen tăng lần lượt 63,3% và 71,8%, thì mức tăng tương ứng trong nước chỉ là 37% và 45%. Việc sử dụng linh hoạt Quỹ bình ổn giá đã giúp Việt Nam duy trì mặt bằng giá xăng dầu ở mức trung bình và thấp hơn so với một số nước có chung đường biên giới, góp phần quan trọng bảo vệ túi tiền người dân và ổn định kinh tế vĩ mô.