Sự thay đổi này xuất phát từ Chỉ thị 09 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường tiết kiệm năng lượng và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng. Theo đó, Bộ Công Thương được giao nhiệm vụ rà soát các điều kiện để sớm triển khai xăng E10, hướng tới mục tiêu giảm 10% lượng tiêu thụ xăng khoáng và hạ nhiệt thị trường trong bối cảnh giá nhiên liệu thế giới biến động mạnh do xung đột địa chính trị.

Doanh nghiệp sẵn sàng hạ tầng, người tiêu dùng "mở lòng" với xăng xanh

Trước chủ trương mới, các "ông lớn" trong ngành xăng dầu như Petrolimex và PVOil đã đồng loạt vào cuộc. Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) cho biết đã sẵn sàng 7 điểm kho pha chế trên toàn quốc và mạng lưới hơn 2.800 cửa hàng đã hoàn tất công tác súc rửa bể chứa, chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật. Đặc biệt, tại TP.HCM và Quảng Ngãi, việc bán thí điểm xăng E10 từ tháng 8/2025 đã ghi nhận những tín hiệu tích cực với sản lượng tiêu thụ tăng 40% so với thời gian đầu và chưa có khiếu nại nào về chất lượng máy móc.

Về phía nguồn cung, các nhà máy trong nước cũng đang tăng tốc. Nhà máy Lọc dầu Dung Quất dự kiến tiếp nhận khoảng 60.000 tấn ethanol (E100) từ Nhà máy Nhiên liệu sinh học dầu khí Miền Trung để phối trộn. Dù hiện tại sản lượng trong nước mới đáp ứng khoảng 40% nhu cầu, nhưng các doanh nghiệp đã chủ động đàm phán nhập khẩu từ các thị trường lớn như Mỹ, Brazil, Hàn Quốc để đảm bảo không đứt gãy nguồn cung.

Về phía người tiêu dùng, yếu tố kinh tế là động lực chính. Với mức giá thấp hơn xăng khoáng ít nhất 2.000 đồng/lít, nhiều chủ phương tiện tại các thành phố lớn đã chuyển từ "dùng thử" sang "dùng thiệt". Tâm lý lo ngại về việc ảnh hưởng đến động cơ cũng dần loại bỏ khi thực tế vận hành trên cao tốc hay đường nội đô đều cho thấy sự ổn định, không khác biệt so với xăng RON95 truyền thống.

Tháo gỡ nút thắt thuế phí để tạo cú hích thị trường

Dù lộ trình đã rõ ràng, nhưng để xăng E10 thực sự chiếm lĩnh thị trường, các chuyên gia và Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam cho rằng cần sớm tháo gỡ các "điểm nghẽn" về chính sách tài chính. Một trong những bất cập lớn nhất hiện nay là mức thuế tiêu thụ đặc biệt. Hiện tại, xăng khoáng đầu vào chịu thuế 10%, trong khi xăng sinh học đầu ra chịu 7%, tạo ra sự chênh lệch 3% khiến doanh nghiệp bị đọng vốn trong quá trình chờ hoàn thuế.

Ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, kiến nghị cần giảm thuế tiêu thụ đặc biệt của xăng khoáng dùng để pha chế xuống mức 7% để triệt tiêu chênh lệch này. Ngoài ra, việc xem xét bãi bỏ thuế nhà thầu đối với xăng dầu đưa vào kho ngoại quan cũng được đề xuất nhằm hình thành các kho ethanol lớn trong nước, giúp giảm chi phí tài chính và hạ giá thành sản phẩm cuối cùng.

Bên cạnh đó, khối doanh nghiệp bán lẻ cũng mong muốn các bộ ngành sớm xác định tỷ lệ hao hụt hợp lý của xăng sinh học (do đặc tính dễ bay hơi) để đưa vào cơ cấu giá cơ sở. Việc nâng cấp hệ thống bồn bể, trụ bơm tại các cửa hàng nhỏ lẻ cũng đòi hỏi chi phí đầu tư lớn, lên tới hàng trăm triệu đồng mỗi trạm, rất cần các chính sách hỗ trợ vay vốn hoặc ưu đãi thuế để đảm bảo tính đồng bộ trên toàn quốc. Khi các rào cản chính sách được khơi thông, xăng E10 không chỉ là giải pháp tình thế cho bài toán giá cả mà sẽ trở thành trụ cột trong lộ trình phát triển kinh tế xanh bền vững của Việt Nam.