Tháng 7 hằng năm là dịp để toàn Đảng, toàn dân và toàn quân tưởng nhớ, tri ân các Anh hùng liệt sĩ đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Tối 26/7, tại Nghĩa trang Liệt sĩ Việt - Lào (Nghệ An), Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phối hợp với Bộ Nội vụ, tỉnh Nghệ An và Hội Hữu nghị Việt Nam - Lào trang trọng tổ chức Lễ thắp nến tri ân các Anh hùng liệt sĩ cấp quốc gia.

Nghĩa trang Liệt sĩ Việt - Lào là nghĩa trang duy nhất tại Việt Nam mang tên 2 quốc gia, nơi yên nghỉ của gần 11.000 cán bộ, chiến sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam đã hy sinh trên đất nước Lào. Mỗi phần mộ không chỉ là sự hy sinh của những người con ưu tú đã dâng hiến tuổi xuân cho độc lập dân tộc, tự do của Tổ quốc mà còn là biểu tượng cho tinh thần đoàn kết, sự thủy chung son sắt và mối quan hệ hữu nghị đặc biệt giữa Việt Nam - Lào.

Nghĩa trang Liệt sĩ Việt - Lào nằm tại xã Anh Sơn, tỉnh Nghệ An (trước đây thuộc tổ dân phố 2, thị trấn Anh Sơn, huyện Anh Sơn), có diện tích gần 7ha. Công trình được xây dựng từ năm 1976. Từ năm 1982, nơi đây được Đảng, Nhà nước lựa chọn là nơi quy tập hài cốt các cán bộ, chiến sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh trên đất nước Lào. 

Qua nhiều đợt tìm kiếm, quy tập, nghĩa trang là nơi yên nghỉ của gần 11.000 hài cốt liệt sĩ. Trong số đó, hơn 3.000 phần mộ đã xác định được danh tính, gần 7.000 phần mộ vẫn chưa biết tên. Những tấm bia không tên ấy dù lặng lẽ nhưng là lời nhắc nhở về sự hy sinh của những người lính chưa thể gọi đúng tên. Đó cũng là động lực thôi thúc các thế hệ hôm nay tiếp tục hành trình tìm kiếm, xác minh danh tính để các liệt sĩ được gọi đúng tên và sớm trở về với gia đình, quê hương.

Nghĩa trang được quy hoạch thành 2 khu A và B, gồm 22 lô mộ liệt sĩ và một lô mộ tử sĩ. 

Điểm nhấn trong khuôn viên nghĩa trang là 2 bức phù điêu cao gần 4m, dài khoảng 20m, tái hiện hình ảnh bộ đội tình nguyện Việt Nam kề vai sát cánh cùng lực lượng Pathét Lào chiến đấu vì độc lập, tự do của 2 dân tộc. Trên các bức phù điêu còn khắc họa hình ảnh những người mẹ, người vợ tiễn con, tiễn chồng lên đường ra trận, gợi nhắc những hy sinh, mất mát của cả tiền tuyến lẫn hậu phương trong những năm tháng chiến tranh.

Theo thông tin của Ban Quản lý Nghĩa trang Liệt sĩ Việt - Lào, tình đoàn kết chiến đấu, sự gắn bó thủy chung giữa quân và dân 2 nước cũng được khắc họa đậm nét qua bài phú của Giáo sư Phan Ngọc. Tác phẩm gồm 408 chữ, được khắc trên bia đá bằng 2 ngôn ngữ Việt - Lào, đặt trong khuôn viên nghĩa trang. Đây là những câu thơ tái hiện chặng đường 2 dân tộc kề vai sát cánh trong cuộc đấu tranh giành độc lập, đồng thời tri ân những cán bộ, chiến sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam đã anh dũng hy sinh trên đất nước Lào:

"Nhân dân Việt Nam

Hào kiệt giống nòi, hiên ngang đất tổ

Hòa bình, độc lập, lẽ sống muôn đời; dân chủ, tự do, ước mơ vạn thuở.

Gặp thời đen tối, hai nước Việt - Lào, ách nô lệ đọa đày; được Đảng sáng soi một cõi Đông Dương đường cứu nguy vạch rõ...

Máu hòa vào máu, Cánh Đồng Chum, Xiêng Khoảng, Thà Khẹt, ta cùng bạn hy sinh; xương lẫn với xương, Át-tô-pơ, Khăm Muộn, Viên Chăn, bạn cùng ta quyết tử.

Tình đoàn kết ấy dòng Cửu Long bao la, nghĩa thủy chung này dải Trường Sơn vững chãi...

Chuyện ghi ở chiều nghĩa trang”.

Những câu chữ ấy không chỉ tái hiện chặng đường chiến đấu gian khổ của quân và dân 2 nước mà còn khắc sâu giá trị của tình đoàn kết Việt Nam - Lào, được vun đắp bằng máu xương của biết bao thế hệ.

Hàng chục năm qua, đây không chỉ là nơi an nghỉ của gần 11.000 liệt sĩ mà còn là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng cho nhiều thế hệ. Dù nhiều phần mộ vẫn chưa xác định được đầy đủ danh tính nhưng những người làm công tác quản trang luôn chăm sóc từng phần mộ bằng sự tận tụy và lòng tri ân. Mỗi ngày, họ âm thầm quét dọn, chăm sóc cảnh quan, giữ gìn khuôn viên nghĩa trang sạch đẹp, trang nghiêm. 

Trước các dịp lễ lớn, đặc biệt là Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7) và Lễ thắp nến tri ân, mọi phần mộ đều được chỉnh trang chu đáo, thể hiện lòng biết ơn và sự trân trọng đối với những người đã anh dũng hy sinh vì Tổ quốc.