Theo Báo Lâm Đồng, toàn tỉnh hiện đang phát triển khoảng 426 ha diện tích trồng ca cao, tập trung chủ yếu tại các địa phương có điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu đặc thù phù hợp như Đam Rông, Đạ Huoai, Đạ Tẻh và Cát Tiên (Lâm Đồng). Đặc biệt, tại vùng "quê lúa" Cát Tiên, cây ca cao đang dần khẳng định vị thế khi được các xã ưu tiên đưa vào cơ cấu phát triển kinh tế nông nghiệp. Đây được xem là chiến lược chuyển đổi linh hoạt nhằm giảm thiểu rủi ro từ biến động thị trường nông sản và tạo thêm sinh kế vững chắc cho người dân.

Tối ưu hóa không gian vườn và ứng dụng kinh tế tuần hoàn

Về mặt đặc tính sinh thái, ca cao là giống cây cực kỳ ưa bóng râm, do đó việc trồng xen canh dưới tán các loại cây trồng chủ lực khác mang lại lợi ích kép. Phương thức canh tác này không chỉ tận dụng triệt để không gian trống trong vườn, mà lớp tán cây còn giúp giữ ẩm cho đất, chống thất thoát nước hiệu quả trong mùa khô.

Đáng chú ý, mô hình trồng ca cao tại Cát Tiên đang cho thấy tư duy tiếp cận nền nông nghiệp tuần hoàn của người nông dân. Cán bộ Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Cát Tiên 2 nhấn mạnh, bên cạnh hạt ca cao thương phẩm, lượng phụ phẩm từ vỏ trái cũng mang lại nguồn lợi kinh tế không nhỏ. Vỏ ca cao chứa hàm lượng dinh dưỡng cao, khi được xay nhỏ trộn cùng cám hoặc ủ lên men sẽ trở thành nguồn thức ăn hữu cơ chất lượng cho đàn vật nuôi như heo, bò, dê. Thậm chí, việc đốt yếm khí vỏ trái để tạo ra than sinh học bón ngược lại cho cây sẽ thay thế được nguồn phân kali công nghiệp, giúp cây trồng sinh trưởng tốt và tiết kiệm đáng kể chi phí vật tư.

Hiệu quả thực tiễn từ chuỗi liên kết tiêu thụ

Thực tế khảo nghiệm tại địa phương đã minh chứng cho bài toán kinh tế của cây ca cao. Ông Đinh Thế Vĩnh, một hộ dân trồng ca cao tại xã Cát Tiên 3 chia sẻ, loài cây này có thời gian kiến thiết cơ bản khá ngắn. Chỉ sau 1 đến 2 năm xuống giống, cây đã bắt đầu ra hoa, đậu trái và cho chu kỳ thu hoạch kéo dài liên tục tới 8 tháng mỗi năm. Đầu ra của sản phẩm hiện rất rộng mở khi trái tươi và khô đều có đơn vị thu mua tận nơi, với mức giá trái tươi luôn duy trì ổn định trên 10.000 đồng/kg, giúp nông dân không còn canh cánh nỗi lo "được mùa mất giá".

Nhận thấy tiềm năng lớn, nhiều địa phương như xã Cát Tiên 2 đã chủ động khuyến khích người dân mở rộng diện tích để hình thành vùng nguyên liệu tập trung phục vụ khâu chế biến sâu. Sự tham gia của các doanh nghiệp như Công ty TNHH Bản Ca cao đóng vai trò như một "bà đỡ" mát tay. Doanh nghiệp này đã thiết lập thành công chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ với 15 hộ dân, bao tiêu toàn bộ sản lượng trên diện tích 6 ha, tạo nền móng vững chắc cho thương hiệu ca cao địa phương.

Chuẩn hóa kỹ thuật và định hướng phát triển "4 nhà"

Dù đã ghi nhận những thành công bước đầu, song quá trình mở rộng vùng trồng vẫn gặp rào cản khi một bộ phận nhà nông chưa nắm vững kỹ thuật chăm sóc bài bản. Để khắc phục, UBND xã Cát Tiên 2 và Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã đã tăng cường tổ chức các chuyến thực địa, đưa nông dân đi tham quan mô hình điểm nhằm chuyển giao công nghệ từ khâu trồng, thu hái đến sơ chế sản phẩm.

Nhìn xa hơn, ngành chức năng địa phương khẳng định, chìa khóa để cây ca cao phát triển bền vững chính là sự gắn kết chặt chẽ của "mối liên kết 4 nhà": Nhà nông – Hợp tác xã – Doanh nghiệp – Nhà nước. Trong hệ sinh thái này, nông dân là nòng cốt ứng dụng kỹ thuật tiên tiến để tạo ra nguồn nguyên liệu chuẩn; Hợp tác xã và doanh nghiệp là kênh dẫn dắt, tiêu thụ nông sản với giá cả cạnh tranh; còn Nhà nước sẽ đóng vai trò nhạc trưởng trong việc điều hành vĩ mô, cung cấp thông tin thị trường và đưa ra các khuyến cáo kịp thời, từ đó định hình một chuỗi giá trị nông sản chất lượng cao, mang bản sắc riêng của vùng đất Cát Tiên.