Rào cản kỹ thuật và logistics biên giới

Tại hội nghị Kết nối doanh nghiệp cà phê Trung Quốc - Việt Nam năm 2026, các chuyên gia khẳng định Trung Quốc đang chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ về nhu cầu thưởng thức cà phê. Đáng chú ý, thị trường này đang ghi nhận sự chuyển dịch rõ rệt trong thói quen tiêu dùng, khi các dòng sản phẩm hòa tan và rang xay tiện lợi ngày càng được giới trẻ ưa chuộng. Đây được xem là dư địa lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam tham gia cung ứng.

Việt Nam hiện giữ vững vị thế là quốc gia sản xuất và xuất khẩu cà phê Robusta hàng đầu thế giới với sản lượng ổn định. Trong năm 2025, ngành cà phê đã thiết lập kỷ lục lịch sử khi sản lượng xuất khẩu đạt 1,59 triệu tấn, mang về 8,92 tỷ USD. Con số này tăng 18,3% về lượng và 58,8% về trị giá so với năm 2024, chủ yếu nhờ giá xuất khẩu bình quân tăng mạnh và các sản phẩm chế biến sâu.

Dù sở hữu tiềm năng xuất khẩu lớn, kim ngạch sang thị trường Trung Quốc hiện mới đạt khoảng 250 triệu USD. Theo ông Lý Công Lật, Tổng Thư ký Hiệp hội Cà phê tỉnh Vân Nam, thị trường nội địa Trung Quốc đang thay đổi từng ngày. Ông Lý Công Lật khẳng định Hiệp hội sẽ hỗ trợ cung cấp thông tin về tiêu chuẩn định ngạch và kết nối các tập đoàn phân phối lớn của Trung Quốc với các đầu mối xuất khẩu uy tín từ Việt Nam.

Phía chính quyền nước chủ nhà cũng thể hiện quyết tâm hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam. Ông Lý Dực, Phó Giám đốc Sở Thương mại tỉnh Vân Nam cho biết Vân Nam luôn coi trọng mối quan hệ thương mại với Việt Nam. Ông Lý Dực cho hay Sở Thương mại sẽ tiếp tục hoàn thiện hạ tầng logistics giao thông biên giới, tối ưu hóa quy trình thông quan tại các cửa khẩu nhằm giúp doanh nghiệp hai nước rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí và đưa hạt cà phê Việt Nam tiếp cận sâu hơn thị trường Trung Quốc.

Bên cạnh đó, ông Lục Cường, Phó Châu trưởng Chính quyền nhân dân Châu Hồng Hà bày tỏ sự đồng thuận cao và cam kết tiếp tục tăng cường đầu tư, cải cách thủ tục hành chính công vụ, đồng thời nâng cấp bãi kiểm hóa liên hợp. Ông Lục Cường nhấn mạnh địa phương sẽ hỗ trợ tối đa về không gian trưng bày sản phẩm để doanh nghiệp Việt Nam yên tâm đầu tư, kết nối giao thương trực tiếp và đạt hiệu quả kinh tế cao nhất. Sự đồng hành từ các cơ quan quản lý nước bạn được xem là đòn bẩy giúp hàng Việt tiến sâu hơn vào thị trường Trung Quốc.

Giải pháp cho chuỗi cung ứng cà phê

Để hiện thực hóa mục tiêu chiếm lĩnh thị trường, ngành cà phê cần tập trung vào chất lượng sản phẩm và sự thấu hiểu thị hiếu tiêu dùng. Ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương Việt Nam) nhấn mạnh Việt Nam là quốc gia sản xuất và xuất khẩu cà phê Robusta hàng đầu thế giới với chất lượng ngày càng nâng cao thông qua quy trình chế biến sâu hiện đại. Để thúc đẩy phát triển bền vững, ông Lê Hoàng Tài đề xuất bốn nhóm giải pháp trọng tâm gồm tạo thuận lợi cho hoạt động nhập khẩu, tăng cường trao đổi thông tin về tiêu chuẩn kỹ thuật thị trường, thúc đẩy liên kết hệ thống logistics biên giới và nghiên cứu phát triển dòng cà phê chất lượng cao phù hợp với xu hướng tiêu dùng xanh.

Các doanh nghiệp Việt Nam đang nỗ lực hiện thực hóa những định hướng trên bằng các hành động cụ thể. Ông Phạm Thắng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam chia sẻ các nhà vườn và doanh nghiệp Việt Nam đang tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình truy xuất nguồn gốc và kiểm dịch thực vật quốc tế. Ông Phạm Thắng bày tỏ mong muốn các đối tác Trung Quốc tăng cường liên doanh, dịch chuyển công nghệ đóng gói và dây chuyền chế biến sâu về gần vùng nguyên liệu Việt Nam để nâng cao giá trị gia tăng cho chuỗi cung ứng hạt cà phê.

Từ góc nhìn của doanh nghiệp nhập khẩu, chìa khóa nằm ở sự tuân thủ và khả năng thích ứng với các yêu cầu của thị trường. Ông Tần Đạo Huy, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Cà phê Lực Hiện (Mê Lật) chia sẻ việc nắm chắc các quy định kiểm dịch và tiêu chuẩn bao bì sinh thái xanh là yếu tố quan trọng giúp hàng hóa qua biên giới thông suốt. Theo ông Tần Đạo Huy, việc tuân thủ các quy định kiểm dịch và tiêu chuẩn bao bì sinh thái sẽ mở ra cơ hội hợp tác kinh doanh bền vững giữa hai bên.

Song song với đó, việc nghiên cứu khẩu vị tiêu dùng là nhiệm vụ sống còn. Bà Trần Thúy Nga, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Cà phê BIG Expo Việt Nam khẳng định doanh nghiệp luôn đặt trọng tâm vào việc nghiên cứu khẩu vị, không ngừng cải tiến hương vị sản phẩm nhằm thích ứng với thói quen tiêu dùng bản địa. Bà Trần Thúy Nga bày tỏ mong muốn các cơ quan quản lý tiếp tục cắt giảm các rào cản kỹ thuật để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, từ đó thúc đẩy dòng chảy thương mại cà phê giữa Việt Nam và Trung Quốc.