Thương hiệu chè trước thách thức hàng giả

Theo Báo Thái Nguyên, nhãn hiệu tập thể Chè Thái Nguyên không chỉ là niềm tự hào của địa phương mà còn trở thành tài sản trí tuệ được bảo hộ tại nhiều quốc gia như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Đài Loan, Nga, Nhật Bản và Hàn Quốc. Việc Cục Sở hữu trí tuệ cấp giấy chứng nhận vào tháng 8/2006 được xem là bước ngoặt quan trọng, khẳng định uy tín và danh tiếng của sản phẩm đặc thù đầu tiên được bảo hộ trên địa bàn tỉnh.

Tuy nhiên, sự nổi tiếng luôn đi kèm những hệ lụy nhất định. Thời gian gần đây, thị trường xuất hiện tình trạng hàng giả, hàng nhái thương hiệu chè Thái Nguyên, gây tác động tiêu cực đến sức khỏe người tiêu dùng và làm xói mòn hình ảnh của ngành trà. Đây là hành vi cần bị lên án mạnh mẽ, đồng thời đòi hỏi những biện pháp ngăn chặn kịp thời nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng cũng như uy tín thương hiệu của sản phẩm đặc sản.

Thái Nguyên hiện là địa phương dẫn đầu cả nước về diện tích, năng suất, sản lượng và giá trị thu nhập trên một hecta đất trồng chè. Với khoảng 24.000ha chè, tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 11-NQ/TU vào tháng 2/2025 về phát triển ngành chè giai đoạn 2025-2030. Theo đó, chè được xác định là cây trồng chủ lực, được ưu tiên chuyển đổi cơ cấu giống và đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật trong sản xuất chè hữu cơ.

Nhận thức rõ nguy cơ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, UBND tỉnh đã quyết liệt chỉ đạo các sở, ngành phối hợp với UBND các xã, phường tập trung xử lý dứt điểm các điểm nóng. Chỉ tính riêng từ ngày 7 đến 25/5/2026, lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý 28 vụ vi phạm, xử phạt 224 triệu đồng, với trị giá hàng hóa hơn 500 triệu đồng. Số vụ vi phạm tăng 47,3% so với cùng kỳ tháng 5/2025.

Đặc biệt, Sở Khoa học và Công nghệ đã kiểm tra 5 cơ sở sản xuất, kinh doanh, qua đó phát hiện cả 5 đơn vị đều có hành vi xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu tập thể Chè Thái Nguyên cùng chỉ dẫn địa lý Tân Cương. Kết quả, tổng số tiền xử phạt vi phạm hành chính là 44 triệu đồng. Sự vào cuộc quyết liệt này không chỉ là lời cảnh tỉnh đối với những đơn vị làm ăn gian dối mà còn góp phần thiết lập lại môi trường kinh doanh minh bạch, tạo nền tảng vững chắc cho các đơn vị làm ăn chân chính phát triển.

Xây dựng nhận diện để bảo vệ thương hiệu

Để đối phó với vấn nạn hàng giả, hàng nhái, các hợp tác xã đã chủ động “vũ trang” cho mình bằng những bộ nhận diện thương hiệu riêng biệt. Tại HTX trà Vân Dũng, bà Đào Thị Hồng Nhung, Giám đốc HTX cho biết đơn vị đã liên kết với 20 hộ dân sản xuất chè hữu cơ trên vùng nguyên liệu rộng hơn 5ha. Tất cả các dòng sản phẩm như trà mộc, tôm nõn, trà đinh đều được ghi rõ thông tin trên bao bì. Đồng thời, HTX cũng tích hợp mã QR để khách hàng kết nối trực tiếp tới website, giúp truy xuất nguồn gốc một cách chính xác.

Bà Đào Thị Hồng Nhung khẳng định, việc xây dựng bộ nhận diện thương hiệu chi tiết cho từng mẫu mã sản phẩm giúp khách hàng dễ dàng phân biệt sản phẩm chính hãng với hàng trôi nổi trên thị trường. Nhờ tư duy làm thương hiệu bài bản, giá trị các sản phẩm trà của HTX đã tăng thêm từ 20-30%. Hiện nay, các sản phẩm mộc trà, trà đinh, trà ướp hoa của HTX có giá bán từ 300 nghìn đồng đến 4 triệu đồng/kg. Đây là minh chứng rõ nét cho thấy khi thương hiệu được bảo vệ, giá trị kinh tế sẽ tương xứng với chất lượng sản phẩm.

Ở hướng tiếp cận khác, HTX trà Sơn Dung với 14 thành viên và gần 50 hộ liên kết đang quản lý 50ha chè tại xã Tân Cương và Đại Phúc. Để nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường, HTX tập trung chế biến các dòng trà ướp hoa sói, hoa nhài, hoa mộc hương, hoa sen và hoa bưởi. Chị Nguyễn Thị Như Trang, Giám đốc HTX trà Sơn Dung nhấn mạnh, trên mỗi bao bì sản phẩm, HTX đều ghi đầy đủ nhãn mác, địa chỉ nơi sản xuất và số điện thoại liên hệ. Các mẫu bao bì này được đặt hàng tại những nhà máy đạt tiêu chuẩn quốc tế với quy trình in ấn khắt khe.

Chị Nguyễn Thị Như Trang cho biết, việc áp dụng công nghệ bao bì theo tiêu chuẩn quốc tế khiến hành vi làm nhái trở nên khó khăn hơn rất nhiều so với phương thức chỉ dán tem lên bao bì như trước đây. Nhờ chiến lược xây dựng thương hiệu nghiêm túc, HTX đã duy trì sản lượng hàng trăm tấn trà búp khô mỗi năm, cung ứng ổn định cho thị trường trong và ngoài nước. Sự chủ động và sáng tạo của các hợp tác xã không chỉ góp phần nâng cao giá trị sản phẩm mà còn tiếp tục khẳng định chè Thái Nguyên là biểu tượng của chất lượng.

Thông qua việc đầu tư vào bao bì và bộ nhận diện thương hiệu, các HTX đã biến sản phẩm của mình thành những sản phẩm mang giá trị riêng biệt. Sự kết hợp giữa chất lượng truyền thống và công nghệ truy xuất nguồn gốc được xem là giải pháp hiệu quả để xây dựng niềm tin với khách hàng. Khi người tiêu dùng có thể dễ dàng phân biệt trà chất lượng với hàng trôi nổi trên thị trường, thương hiệu chính là tấm khiên vững chãi nhất. Chính sự đồng hành của chính quyền cùng sự chủ động, sáng tạo của doanh nghiệp đã góp phần giúp chè Thái Nguyên giữ vững vị thế Đệ nhất danh trà.