Nỗi lo bị tư thương ép giá khi na chín rộ

Theo báo Thái Nguyên, từ giữa tháng Bảy, những lứa na chín sớm đã có mặt tại các sạp hàng ở những khu vực kinh doanh sôi động của tỉnh như chợ Thái, chợ Túc Duyên, chợ Đồng Quang... Thông thường, na chín sớm có giá bán khá cao. Những người sành ăn cũng không ngần ngại chi từ 100-120 nghìn đồng để mua 1kg na chín, tươi ngon về thưởng thức. Chị Lê Hương Ly, tổ 32, phường Phan Đình Phùng (tỉnh Thái Nguy, chia sẻ: "Tôi 'nghiện' na La Hiên. Năm nào cũng vậy, cứ đầu vụ là tôi tìm mua na về ăn. Cảm giác được thưởng thức những quả na đầu vụ, 'mắt' no tròn, 'thịt' trắng tinh, ngọt lịm thật thích."

Theo bà Hoàng Thị Phương, một trong những người trồng na lâu năm ở La Hiên, năm nay cây na phát triển ổn định, sản lượng tương đương năm ngoái (120 tạ/ha). Điều khiến người dân phấn khởi hơn cả là giá bán na đầu mùa khá cao, dao động từ 40-60 nghìn đồng/kg ngay tại vườn. Với những quả na chín có mẫu mã đẹp, kích cỡ đồng đều, giá bán có thể lên tới 80 nghìn đồng/kg. Bà Phương khẳng định, với nhiều khách hàng, giá bán không quan trọng bằng việc quả to, "thịt" dày, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm khi được chăm bón, thâm canh theo hướng VietGAP, hữu cơ, không sử dụng thuốc bảo quản.

Giá bán na đầu vụ cao gấp đôi so với chính vụ bởi những quả na chín sớm luôn được nhiều khách hàng "săn đón". Không ít người tiêu dùng ở Hà Nội, Quảng Ninh, Ninh Bình... đã liên hệ với các chủ vườn thông qua nền tảng mạng xã hội để đặt mua những "mẻ" na đầu vụ từ rất sớm. Dù mùa na năm nay khởi đầu với nhiều tín hiệu tích cực, 691 hộ trồng na ở La Hiên vẫn không khỏi thấp thỏm khi bước vào chính vụ bởi nguy cơ bị tư thương ép giá.

Ông Trần Bá Hằng trăn trở: "Vào chính vụ, có những ngày gia đình tôi thu từ 3-5 tạ quả na chín. Số lượng nhiều như vậy nên tư thương thường tìm cách ép giá. Na chín để lâu là hỏng, không bán cũng bỏ đi. Bởi thế, nhiều khi biết bị ép giá mà chúng tôi vẫn phải 'ngậm bồ hòn làm ngọt'. Điều khiến tôi lo nhất là người trồng na bỏ nhiều công sức, đầu tư không ít cho phân bón, chăm sóc, thu hái... nhưng khi thu hoạch, số tiền thu được lại không cao bằng những người làm dịch vụ hưởng chênh lệch. Mua tại vườn với giá rẻ, tư thương mang về trung tâm tỉnh bán với giá gấp đôi, thậm chí gấp ba lần giá mua buôn. Vì vậy, chúng tôi mong các cấp, ngành chức năng tiếp tục đồng hành để người trồng na La Hiên nói riêng, trong tỉnh nói chung có đầu ra ổn định."

Đẩy mạnh sản xuất sạch và mở rộng thị trường

Mấy chục năm gắn bó với cây na, người dân La Hiên ngày càng chủ động đổi mới tư duy sản xuất. Thay vì canh tác theo phương thức truyền thống, bà con đã áp dụng kỹ thuật thâm canh rải vụ, giúp thu nhập mỗi mùa na tăng từ 20-40% so với trước. Đặc biệt, bên cạnh giống na dai cho trái ngọt, người dân còn đưa các giống na Thái Lan, Đài Loan vào trồng trên vùng đất quê hương, từng bước biến những nương na cho thu nhập hàng chục triệu đồng thành nguồn thu nửa tỷ, thậm chí gần 1 tỷ đồng.

Ông Trần Bá Hằng, người trồng na ở xóm Lai Thành, xã La Hiên, phấn khởi cho biết: "Gia đình tôi trồng hơn 1.000 cây na, trong đó có hơn 100 cây na Thái. Cùng với na dai, na Thái đang được người tiêu dùng ưa chuộng vì quả to, ít hạt, vị ngọt nhẹ, thanh mát, phù hợp với những người có xu hướng ăn kiêng, giảm ngọt. Giá bán na Thái thường xuyên duy trì ở mức 60-80 nghìn đồng/kg".

Không chỉ đa dạng hóa giống cây trồng, người dân La Hiên còn chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm theo hướng an toàn, bền vững. Hiện xã có 320ha na, trong đó 300ha đang cho thu hoạch; gần 130ha đã được cấp chứng nhận đạt tiêu chuẩn VietGAP và 16ha được chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao giá trị quả na và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Đồng hành cùng người dân đưa sản phẩm na chất lượng đến tay người tiêu dùng, chính quyền địa phương luôn tạo điều kiện để các hợp tác xã (HTX) và tổ hợp tác được thành lập, hoạt động ổn định. Đến nay, trên địa bàn xã có 2 HTX là HTX Na La Hiên và HTX Nông sản an toàn, vừa tổ chức sản xuất, hướng dẫn kỹ thuật, vừa kết nối tiêu thụ sản phẩm cho người trồng na. Bên cạnh đó, 11 tổ hợp tác liên quan đến sản xuất na cũng đang hoạt động khá hiệu quả.

Bí thư Đảng ủy xã La Hiên Hà Tuấn Phương chia sẻ: "Người trồng na La Hiên đang 'viết tiếp câu chuyện' quê hương bằng những việc làm có trách nhiệm với cộng đồng. Đó chính là sản xuất những sản phẩm nông nghiệp 'tử tế'. Ở đó, bên cạnh việc nâng cao chất lượng sản phẩm thì sức khỏe của người sản xuất và người tiêu dùng cũng luôn được xem trọng".

Lai Thành, La Đồng, Hiên Minh, Phố, Cây Bòng - những nơi có đông hộ trồng na nhất xã - đang tất bật đón các đoàn khách đến tham quan và mua na chín. Sản lượng na năm nay tiếp tục duy trì ở mức 3.300 tấn. Tuy nhiên, để mục tiêu đạt doanh thu khoảng 180 tỷ đồng trở thành hiện thực, việc tăng cường liên kết giữa người dân, HTX, doanh nghiệp và các kênh phân phối vẫn giữ vai trò then chốt trong mở rộng thị trường tiêu thụ.

Bên cạnh việc tiếp tục xây dựng thương hiệu, phát triển bán hàng đa kênh và tham gia các hội chợ xúc tiến thương mại, La Hiên cần đẩy mạnh xử lý sau thu hoạch, phân loại quả ngay tại vườn và bảo quản đúng quy trình nhằm hạn chế dập nát. Đồng thời, việc mở rộng diện tích thâm canh na trái vụ, đa dạng hóa sản phẩm và ứng dụng tem truy xuất nguồn gốc QR trên mỗi sọt hoặc hộp đựng na sẽ góp phần minh bạch quy trình sản xuất, tạo niềm tin cho người tiêu dùng, qua đó nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của na La Hiên trên thị trường.