Hút đầu tư mạnh

Các dự án năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời đang phát triển mạnh, đặc biệt là ở khu vực phía Nam. Đáng nói, không ít trong số đó đã được các doanh nghiệp nước ngoài thâu tóm. Mới đây, công ty năng lượng có trụ sở tại Thái Lan Banpu và chi nhánh kinh doanh điện lực là Banpu Power (BPP) vừa liên kết mua nhà máy Điện gió Mũi Dinh công suất 37,6 MW ở tỉnh Ninh Thuận trong một thỏa thuận trị giá 66 triệu USD.

Một nhà đầu tư ngoại khác là Gulf International Holding công bố sẽ thực hiện thương vụ thâu tóm Công ty Đầu tư Năng lượng Điện Xanh Gia Lai (DGI), đơn vị phát triển và vận hành 2 nông trại điện gió với tổng công suất 100 MW. Ông Yupapin Wangviwat, Giám đốc Điều hành kiêm Giám đốc Tài chính của Gulf, cho biết các dự án này sẽ sản xuất và bán điện cho Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) trong 20 năm. Dự án dự kiến sẽ vận hành vào năm 2021.

Nhiều dự án điện gió, điện mặt trời do doanh nghiệp nước ngoài thâu tóm

Bên cạnh Thái Lan, nhiều nhà đầu tư từ Singapore, Trung Quốc, Philippines... cũng tham gia vào thị trường năng lượng sạch (điện gió, điện mặt trời) ở Việt Nam thông qua mua cổ phần hay liên doanh. Chính sách là một lý do thu hút nhà đầu tư ngoại vào thị trường này. Quyết định số 11 về giá điện mặt trời (giá Fit) hay Cơ chế 39 quyết định giá Fit cho giá điện gió đã tạo động lực thu hút các khoản đầu tư mới trong việc phát triển năng lượng.

Chẳng hạn, với dự án điện mặt trời 50 MW ở khu vực có bức xạ tốt như Ninh Thuận, Bình Thuận, mỗi ngày có thể thu về trên 500 triệu đồng tiền bán điện, 1 năm có thể đem về trên 150 tỉ đồng. Như vậy, với chi phí khoảng 1.000 tỉ đồng cho dự án 50 MW, trong vòng 6-7 năm nhà đầu tư có thể thu hồi vốn.

Cần quản chặt

Liên quan tới vấn đề trên, tại Diễn đàn Năng lượng Việt Nam 2020: Phát triển năng lượng sạch xu thế và thách thức do Bộ Công thương tổ chức, PGS.TS Trần Đình Thiên, thành viên Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng cho rằng, cần đặc biệt lưu ý về việc đang có nhiều dự án điện gió, điện mặt trời đã bổ sung quy hoạch, hoàn thành đàm phán giá bán điện được bán lại cho các nhà đầu tư nước ngoài. Theo ông Thiên, những dự án năng lượng này đều nằm tập trung ở vùng biên hoặc vùng biển, những vùng nhạy cảm an ninh quốc gia nên cũng cần sự chú ý đặc biệt.

PGS.TS Trần Đình Thiên, thành viên Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng

Cụ thể theo ông Thiên, những dự án này nếu người Việt Nam đầu tư có lẽ không có chuyện gì, đối tác tin cậy cũng không có chuyện gì nhưng có phải đối tác nước ngoài nào cũng tin cậy không? Nếu họ có ý đồ thì sao, ai đảm bảo rằng họ không có ý đồ. Những dự án này đúng quy trình đầu tư nhưng nếu sơ suất không tính đến an ninh năng lượng quốc gia, an ninh quốc gia để xây dựng những điều kiện đảm bảo ràng buộc, hậu quả sẽ rất khó lường.

Ông Thiên cho rằng, cần rà soát lại các điều kiện đầu tư của những dự án năng lượng nằm ở các vị trí nhạy cảm. Cùng đó, cần có kế hoạch ngăn chặn ngay việc nhà đầu tư không đủ năng lực, các chủ đầu tư xí chỗ, làm thủ tục dự án xong là bán. “Thực chất, đầu tư với mục đích chuyển giao dự án cho nước ngoài sẽ gây ra rủi ro rất lớn”, ông Thiên nói.

Hà Linh