Nạn đói tiềm ẩn và những con số đáng báo động

Theo số liệu từ Viện Dinh dưỡng, tình trạng "đói vi chất" tại Việt Nam vẫn ở mức đáng lo ngại, đặc biệt là sự thiếu hụt kẽm, sắt và vitamin A. Kết quả Tổng điều tra Dinh dưỡng và khảo sát SEANUT II chỉ ra rằng, có tới 53,3% trẻ từ 6-59 tháng tuổi và hơn 60% trẻ từ 4-11 tuổi đang thiếu kẽm. Tỷ lệ thiếu máu ở trẻ dưới 5 tuổi là 18,1%, trong khi tỷ lệ thiếu vitamin A tiền lâm sàng ở nhóm tuổi này là 8,9% (riêng khu vực miền núi phía Bắc lên tới 13,4%).

Thạc sĩ, Bác sĩ Trịnh Hồng Sơn, Giám đốc Trung tâm Giáo dục Truyền thông dinh dưỡng, gọi đây là "nạn đói tiềm ẩn". Khác với việc thiếu hụt năng lượng có thể dễ dàng nhận biết qua thể trạng gầy gò, thiếu vi chất diễn ra âm thầm, cơ thể trẻ không biểu hiện suy dinh dưỡng rõ ràng dù vẫn ăn no mỗi ngày. Tuy nhiên, việc thiếu hụt những lượng nhỏ vitamin và khoáng chất này lại để lại hậu quả nghiêm trọng, làm suy giảm hệ miễn dịch, cản trở sản xuất enzyme, hormone và làm giảm khả năng học tập, phát triển trí tuệ của trẻ.

Chiến dịch bổ sung vitamin A đợt 1 năm 2026

Nhân Ngày Vi chất dinh dưỡng (1-2/6), Viện Dinh dưỡng triển khai Chiến dịch bổ sung vitamin A đợt 1 năm 2026 bắt đầu từ tháng 6 tại các xã, phường trên cả nước. Chương trình đặt mục tiêu tối thiểu 98% trẻ thuộc diện ưu tiên được tiếp cận vitamin A liều cao một cách an toàn và thuận tiện.

Cụ thể, chiến dịch hướng tới trẻ từ 6 đến dưới 60 tháng tuổi tại 23 tỉnh thành, và trẻ từ 6 đến dưới 36 tháng tuổi tại 18 tỉnh thành khác. Các nhóm nguy cơ cao như trẻ suy dinh dưỡng cấp tính nặng, mắc sởi, viêm đường hô hấp cấp hoặc tiêu chảy kéo dài cũng được đặc biệt chú trọng. Theo phác đồ, trẻ từ 6 đến dưới 12 tháng tuổi sẽ uống 1 viên 100.000 IU; trẻ từ 12 đến dưới 60 tháng tuổi uống 1 viên 200.000 IU.

Nguồn cung cấp vitamin A cho chiến dịch đợt này được hỗ trợ bởi Tổ chức Vitamin Angels (Mỹ) với viện trợ không hoàn lại gần 3 triệu viên nang loại 200.000 IU, đảm bảo đủ nguồn lực triển khai đồng bộ tại các địa phương.

Giải pháp phòng chống thiếu hụt vi chất dài hạn

Bên cạnh việc đưa trẻ đi uống vitamin A định kỳ 2 lần/năm theo lịch của trạm y tế, các chuyên gia dinh dưỡng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng nền tảng dinh dưỡng vững chắc từ gia đình.

Để phòng chống thiếu hụt vi chất hiệu quả, phụ huynh cần đa dạng hóa bữa ăn hàng ngày, tăng cường các thực phẩm giàu dinh dưỡng như thịt, cá, trứng, sữa, rau xanh và trái cây. Đối với trẻ sơ sinh, việc cho bú sớm trong vòng 1 giờ đầu, nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu và kéo dài đến 24 tháng tuổi là biện pháp bảo vệ tốt nhất.

Ngoài ra, công tác phòng chống nhiễm giun sán thông qua tẩy giun định kỳ (2 lần/năm cho trẻ trên 24 tháng), giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường cũng đóng vai trò then chốt giúp cơ thể trẻ hấp thu dưỡng chất tối ưu. Đối với phụ nữ mang thai và trong độ tuổi sinh đẻ, việc bổ sung đầy đủ viên sắt, axit folic theo chỉ định y khoa là cần thiết để bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và sự phát triển toàn diện của thai nhi.