Diễn biến vụ ngộ độc và bức tranh lâm sàng
Tính đến ngày 10/11, Sở Y tế TP.HCM đã ghi nhận tổng số 270 ca nghi ngộ độc thực phẩm đang điều trị tại 14 bệnh viện trên địa bàn. Tất cả bệnh nhân đều có chung yếu tố dịch tễ là đã ăn bánh mì tại cùng một tiệm, với hai chi nhánh trên đường Nguyễn Thái Sơn (phường Hạnh Thông) và Lê Quang Định (phường Bình Lợi Trung).
 |
| Tiệm "Bánh mì cóc cô Bích" đã tạm đóng cửa. |
Phần lớn bệnh nhân nhập viện với các triệu chứng điển hình của ngộ độc thực phẩm như buồn nôn, nôn ói, đau quặn bụng, tiêu chảy nhiều lần, sốt và mệt mỏi. Kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số bạch cầu và CRP (protein phản ứng C) tăng, cho thấy tình trạng nhiễm trùng.
Theo thông tin từ Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, cơ sở bánh mì này có Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh và Giấy xác nhận kiến thức về an toàn thực phẩm. Tại thời điểm kiểm tra, đoàn ghi nhận các loại nguyên liệu như chả lụa, thịt nguội, pate, trứng... đều có hóa đơn chứng từ. Tuy nhiên, cơ sở đã tạm ngưng hoạt động và đoàn kiểm tra đã niêm phong các tủ đựng thực phẩm để phục vụ công tác điều tra.
Salmonella: Mối nguy tiềm ẩn trong thực phẩm quen thuộc
Tác nhân nghi ngờ chính gây ra vụ ngộ độc hàng loạt này là Salmonella, một trong những vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến nhất. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Salmonella là một trong bốn nguyên nhân chính gây bệnh tiêu chảy trên toàn cầu.
Nguồn lây nhiễm và khả năng tồn tại
Theo Bác sĩ Trương Hữu Khanh, chuyên gia dịch tễ học, vi khuẩn này có khả năng tồn tại lâu trong môi trường bên ngoài, đặc biệt là trong các loại thịt sống, thịt không đảm bảo vệ sinh và nguồn nước ô nhiễm. Chúng sinh sôi rất nhanh trong điều kiện thuận lợi.
Salmonella phân bố rộng rãi ở động vật nuôi (gia cầm, lợn, gia súc) và động vật hoang dã, kể cả thú cưng như chó, mèo, chim. Bệnh thường lây truyền qua đường tiêu hóa khi tiêu thụ thực phẩm nguồn gốc động vật bị nhiễm khuẩn (trứng, thịt, sữa) hoặc rau xanh bị nhiễm phân. Sự lây truyền từ người sang người cũng có thể xảy ra.
Tại sao bánh mì là môi trường rủi ro cao?
Lý giải nguyên nhân Salmonella thường xuất hiện trong các vụ ngộ độc bánh mì, các bác sĩ cho biết bánh mì là món ăn tổng hợp nhiều nguyên liệu. Các thành phần như pate, thịt nguội, chả lụa, rau sống... nếu không được chế biến và bảo quản đúng cách rất dễ nhiễm khuẩn.
Đặc biệt, pate được xem là môi trường lý tưởng. Quá trình làm pate (xay gan, thêm mỡ, hấp chín) là quá trình thanh trùng, nhưng nếu không đủ nhiệt độ và thời gian, vi khuẩn (chỉ chết khoảng 90%) sẽ có cơ hội phát triển trở lại khi để ở nhiệt độ thường. Tương tự, các sản phẩm từ thịt, trứng, sữa, hải sản, và rau sống rửa chưa kỹ đều có thể trở thành "ổ ấp" cho vi khuẩn.
Nguy cơ lây nhiễm chéo cũng rất cao. Vi khuẩn có thể tồn tại trên dao, thớt, dụng cụ hoặc tay người chế biến không sạch, lây từ thực phẩm sống sang thực phẩm chín. Việc bánh mì thường được bán ở xe đẩy, không có tủ bảo quản chuyên dụng, càng làm tăng nguy cơ mất an toàn vệ sinh.
Triệu chứng và biến chứng nguy hiểm
Thời gian ủ bệnh sau khi nhiễm Salmonella thường từ 6 đến 72 giờ, nhưng cũng có thể khởi phát chỉ sau vài giờ tùy vào lượng vi khuẩn và sức đề kháng.
ThS.BS Võ Đăng Toàn (Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM) cho biết, các triệu chứng điển hình bao gồm:
Tiêu chảy
Đau quặn bụng, sốt, ớn lạnh
Buồn nôn, nôn ói
Đôi khi có máu trong phân
 |
| Bác sĩ thăm khám, xử trí cho người bệnh bị tiêu chảy, nôn ói nhập viện sau khi ăn bánh mì. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cung cấp |
Tình trạng thường kéo dài vài ngày đến một tuần. Tuy nhiên, không thể chủ quan. Theo WHO, dù triệu chứng thường tương đối nhẹ, nhưng ở trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền, tình trạng mất nước có thể trở nên nghiêm trọng, đe dọa tính mạng.
Bác sĩ Toàn nhấn mạnh, biến chứng nặng có thể xảy ra như sốc nhiễm trùng, nhiễm trùng huyết, tổn thương thận cấp do mất nước, rối loạn điện giải, thậm chí tử vong.
Chuyên gia khuyến cáo các biện pháp xử lý và phòng ngừa
Để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình, các chuyên gia y tế và an toàn thực phẩm đưa ra các khuyến cáo khẩn cấp:
Xử lý khi có dấu hiệu ngộ độc:
Khi có các biểu hiện nghi ngờ (đau bụng, nôn, tiêu chảy nhiều lần, sốt), việc đầu tiên là bù nước và điện giải đúng cách bằng dung dịch oresol.
Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy vì điều này có thể khiến vi khuẩn và độc tố bị giữ lại trong ruột, làm tình trạng nặng thêm.
Đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Các trường hợp nôn ói nhiều, sốt cao, mất nước, đặc biệt là trẻ nhỏ, người già, phụ nữ mang thai, cần được theo dõi chặt chẽ tại bệnh viện.
Các biện pháp phòng ngừa hàng ngày:
Ăn chín, uống sôi: Đảm bảo thức ăn được nấu chín kỹ. Chỉ uống sữa đã tiệt trùng hoặc đun sôi. Không ăn đồ sống, tái hoặc thực phẩm nghi ngờ ôi thiu, quá hạn.
Rửa tay thường xuyên: Rửa tay kỹ bằng xà phòng trước khi chế biến thực phẩm, trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi tiếp xúc với vật nuôi.
Tách biệt sống - chín: Dùng riêng các dụng cụ (dao, thớt) cho thực phẩm sống và thực phẩm chín. Đậy kín thức ăn, giữ vệ sinh bếp sạch sẽ.
Bảo quản đúng cách: Không để thực phẩm đã chế biến ở nhiệt độ thường quá 2 giờ. Đồ ăn còn dư cần cho vào hộp kín, bảo quản tủ mát (dưới 5°C) và phải hâm nóng lại trên 70°C trước khi ăn.
Rửa sạch rau củ: Rửa kỹ trái cây và rau củ, đặc biệt nếu ăn sống. Nếu có thể, nên gọt vỏ.
Chọn nguồn gốc rõ ràng: Ưu tiên thực phẩm tươi sống, có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng.
Đặc biệt trong bối cảnh thời tiết mưa ẩm, lũ lụt, nguồn nước và thực phẩm rất dễ bị ô nhiễm, ôi thiu, tạo điều kiện cho vi sinh vật gây bệnh phát triển. Việc tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc an toàn thực phẩm là chìa khóa để phòng tránh các vụ ngộ độc đáng tiếc.
 Nước máy 'đội lốt' nước tinh khiết: Hiểm họa sức khỏe tiềm ẩn |
 Hiểm họa chết người từ máy phát điện trong nhà |
 Bộ Y tế vào quộc vụ hơn 200 người ngộ độc bánh mì tại TP HCM |
