Nỗi lo bị ép giá mùa ba khía lột vỏ mềm

Tại vùng đất mũi Cà Mau, ba khía từ lâu đã gắn liền với đời sống ẩm thực của người dân ven rạch qua món muối truyền thống. Tuy nhiên, cứ đến tháng 6 âm lịch, người dân lại đối mặt với nỗi lo khi bước vào mùa ba khía lột. Đây là thời điểm ba khía có kích thước lớn, thịt đầy chắc nhưng lớp vỏ lại mềm oặt. Đặc điểm vỏ mềm và chứa nhiều nước khiến chúng trở thành nỗi lo của cả người bắt lẫn các vựa thu mua vì rất khó bảo quản.

Vấn đề lớn nhất nằm ở khâu vận chuyển đi xa, bởi ba khía lột dễ chết và nhanh chóng hư hỏng nếu không được xử lý tức thì. Thương lái thường ngại thu mua do chúng không thể đem đi muối theo phương pháp thông thường. Hệ quả là tình trạng ép giá diễn ra phổ biến, khiến ba khía lột bị xếp vào nhóm hàng dạt với giá trị kinh tế thấp. Nhiều hộ dân chỉ còn cách bán tháo với giá rẻ mạt để tránh trắng tay. Trước thực tế nguồn tài nguyên quê hương bị xem nhẹ, chị Trần Thị Xa và anh Nguyễn Văn Miên đã trăn trở tìm hướng đi mới.

Chị Trần Thị Xa nhớ lại những ngày đầu nảy sinh ý tưởng làm riêu ba khía rằng, vào mùa lột, các vựa gần như không thu mua nên chị đã suy nghĩ đến việc xay ra làm riêu như cách làm với cua đồng. Ý tưởng này xuất phát hoàn toàn từ thực tế khó khăn và trở thành bước ngoặt lớn trong hành trình khởi nghiệp của gia đình. Việc thay đổi tư duy từ bán thô sang chế biến sâu giúp họ chủ động kiểm soát đầu ra. Từ đó, anh chị bắt đầu thu mua ba khía lột tươi sống của người dân với mức giá ổn định từ 50.000 đến 70.000 đồng mỗi kg.

Mặc dù có thịt ngon và hàm lượng canxi cao, nhưng ba khía rừng ngập mặn thường có mùi đặc trưng khá đậm và tanh gắt. Điều này đòi hỏi quy trình xử lý khắt khe để tạo ra món ăn dễ tiếp cận. Những mẻ riêu đầu tiên không phải lúc nào cũng hoàn hảo, có lúc còn nồng mùi hoặc vị ngọt chưa đạt độ thanh chuẩn mực. Tuy nhiên, hai vợ chồng đã miệt mài thử nghiệm hàng chục lần để tìm ra công thức ổn định nhất, vừa giữ được chất rừng đặc trưng vừa đảm bảo hương vị thơm ngon. Hiện nay, sản phẩm của gia đình không chỉ phục vụ địa phương mà còn vươn xa tới các đô thị lớn.

Giải pháp nâng tầm giá trị và khẳng định thương hiệu

Để giải quyết bài toán về mùi vị, anh Nguyễn Văn Miên cùng vợ đã thiết lập quy trình sản xuất khép kín. Ba khía sau khi thu mua được xịt rửa sạch bùn đất, sau đó ủ đá lạnh gây tê ngay để giữ trọn vẹn độ tươi của thịt. Anh Miên nhấn mạnh rằng tốc độ là yếu tố then chốt, bởi nếu chậm trễ trong khâu sơ chế, thịt ba khía sẽ nhanh chóng biến chất và sinh mùi. Sau khi làm sạch, nhân viên tiến hành tách vỏ để lấy phần thịt tươi nhất đưa vào công đoạn xay nhuyễn.

Điểm khác biệt tạo nên thành công chính là chiếc máy xay chuyên dụng do gia đình tự thiết kế. Thay vì xay nhanh, chiếc máy này kéo dài thời gian xay từ 15 đến 20 phút cho mỗi mẻ nguyên liệu khoảng 5 kg. Mục tiêu là làm nhuyễn hoàn toàn phần xương và vỏ mềm, giúp thành phẩm riêu khi nấu không bị lợn cợn, tạo độ mịn màng tuyệt đối. Chi tiết kỹ thuật này tuy nhỏ nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm khách hàng và trở thành bí quyết giúp sản phẩm tạo dấu ấn riêng biệt so với các loại riêu cua thông thường.

Về hiệu quả kinh tế, cứ 1 kg ba khía tươi sau chế biến thu được khoảng 700 gram riêu thành phẩm. Mặc dù tỷ lệ hao hụt khá cao nhưng chất lượng sản phẩm vượt trội với vị ngọt thanh tự nhiên. Hiện nay, sản phẩm riêu ba khía của gia đình chị Xa đã đạt chứng nhận OCOP 4 sao và được đăng ký bảo hộ độc quyền. Mỗi tháng, cơ sở xuất bán từ 1 đến 2 tấn riêu với giá bán lẻ 130.000 đồng mỗi kg và giá sỉ 80.000 đồng mỗi kg. Sản phẩm được đóng gói theo quy cách túi 150 gram và 500 gram, rất tiện lợi.

Sự xuất hiện của riêu ba khía đã mang đến hơi thở mới cho văn hóa ẩm thực Cà Mau. Nhiều khách hàng tại Hà Nội, Bình Dương và TP.HCM đón nhận sản phẩm tích cực nhờ tính tiện dụng. Chị Nguyễn Vân Anh, một khách hàng tại TP.HCM, chia sẻ rằng loại riêu này không hề có mùi tanh như chị từng lo ngại mà ngược lại rất hợp để nấu canh rau hoặc làm chả. Phản hồi tốt từ thị trường chính là động lực để anh chị tiếp tục phát triển sản xuất. Anh Nguyễn Văn Miên bày tỏ hy vọng riêu ba khía sẽ trở thành nét văn hóa ẩm thực độc đáo, minh chứng cho sự sáng tạo của người dân miền Tây.

Câu chuyện biến ba khía lột từ hàng dạt thành sản phẩm OCOP 4 sao là minh chứng điển hình cho tinh thần khởi nghiệp từ tài nguyên bản địa. Bằng việc đầu tư công nghệ xay chuyên dụng và quy trình khoa học, họ đã từng bước nâng tầm đặc sản quê hương lên vị thế mới. Riêu ba khía giờ đây tự tin bước vào các nhà hàng sang trọng, mang theo vị ngọt phù sa đến mọi miền. Lợi nhuận hàng chục triệu đồng mỗi tháng không chỉ giúp gia đình ổn định cuộc sống mà còn mở ra triển vọng phát triển bền vững cho ngành chế biến hải sản địa phương.