Khát vọng nâng tầm giá trị nông sản bản địa vùng đất đỏ

Nhắc đến Đất Đỏ, người ta thường nhớ ngay đến hình ảnh cây Lêkima gắn liền với tên tuổi nữ Anh hùng Võ Thị Sáu. Với anh Nguyễn Hữu Hiếu (xã Đất Đỏ, TP. HCM), hình ảnh ấy không chỉ là ký ức mà còn là nỗi trăn trở về việc nâng tầm giá trị nông sản bản địa. Năm 2013, trong một lần viếng đền thờ Cô Sáu, anh lặng người khi thấy những trái Lêkima chín vàng rơi đầy dưới gốc mà không ai thu hái. Từ đó, anh tự hỏi vì sao một loài cây mang ý nghĩa biểu tượng thiêng liêng lại bị lãng quên, và quyết tâm biến trái ngọt quê hương thành sản phẩm có giá trị cao hơn.

Hành trình từ ý tưởng đến gói trà thành phẩm là chặng đường dài đầy chông gai kéo dài suốt 10 năm ròng rã. Sau khi tốt nghiệp, anh Hiếu trở về quê khởi nghiệp với trái Lêkima, dù loại quả này vốn rất khó chế biến do nhiều nhựa, vị chát đậm và nhanh hỏng. Những thử nghiệm đầu tiên vào năm 2013 liên tiếp đối mặt với thất bại khi nhựa trái làm hỏng máy móc, còn công thức sấy chưa chuẩn khiến trà bị đắng. Tuy vậy, niềm tin vào giá trị của cây trái quê hương đã thôi thúc anh không ngừng mày mò, nghiên cứu đặc tính sinh học để tìm ra thời điểm thu hoạch phù hợp nhất.

Anh Nguyễn Hữu Hiếu chia sẻ rằng để có 1kg trà Lêkima thơm ngon cần sử dụng tới 10kg trái tươi. Quy trình sản xuất là cả một nghệ thuật đòi hỏi sự kiên nhẫn, bắt đầu từ việc tuyển chọn những trái vừa chớm vàng để giữ được độ giòn và hương thơm tự nhiên. Sau đó, trái được rửa sạch, tách hạt và ngâm muối nhằm khử nhựa. Công đoạn sấy ở nhiệt độ chính xác giúp loại bỏ hoàn toàn vị chát nhưng vẫn giữ được màu vàng tự nhiên cùng dưỡng chất. Đặc biệt, xao trà được xem là công đoạn “linh hồn”, quyết định độ ngọt hậu và hương thơm nồng nàn. Kết quả là sản phẩm trà “ba không”: không chất bảo quản, không phẩm màu, không hương liệu, mang hương vị thanh khiết.

Chủ cơ sở tâm sự rằng cách đây 10 năm, trong lần thăm mộ Cô Sáu, anh nhìn thấy những quả chín vàng rơi đầy nên nảy sinh ý tưởng làm trà. Anh tự hào là người tiên phong đưa trà Lêkima ra thị trường. Để đảm bảo chất lượng, anh trực tiếp thu hoạch tại vườn nhằm lựa chọn những trái phù hợp nhất, sau đó thực hiện nhiều công đoạn chế biến tỉ mỉ. Sự kiên trì của chàng thanh niên 8X không chỉ tạo ra một sản phẩm trà đặc sản độc đáo mà còn góp phần “đánh thức” giá trị của loài cây huyền thoại từng bị lãng quên giữa dòng chảy thời gian.

Xây dựng hệ sinh thái bền vững kết hợp du lịch trải nghiệm

Để khẳng định thương hiệu, anh Hiếu từng bước hoàn thiện quy trình sản xuất sạch, đồng thời xây dựng mô hình trải nghiệm văn hóa gắn với sản phẩm. Đến tháng 7 năm 2023, trà Lêkima mang nhãn hiệu Leki MDD chính thức hoàn thiện, đạt chứng nhận OCOP 3 sao và danh hiệu Sản phẩm nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh. Hiện nay, mỗi ngày cơ sở sản xuất khoảng 50kg trà thành phẩm, mang lại nguồn thu từ 200 đến 250 triệu đồng mỗi năm. Không dừng lại ở đó, anh Hiếu còn cải tạo 11.000m2 đất trống thành khu vườn Quê hương Đất Đỏ. Nơi đây quy tụ hơn 200 cây Lêkima cùng dãy nhà tre trưng bày các nông cụ xưa như bồ lúa, cái cày và nhiều vật dụng thời nhà Nguyễn.

Anh Nguyễn Hữu Hiếu bày tỏ mong muốn đưa hình ảnh lịch sử và cây trái đặc trưng của quê hương đến gần hơn với mọi người. Khu vườn được hình thành như một không gian kể chuyện thông qua những hiện vật xưa cũ. Có những ngày anh làm việc từ sáng sớm đến tối muộn, đôi tay phồng rộp vì xẻ đất dưới nắng gắt để kiến tạo nên không gian này. Đã có lúc nhìn hàng cây héo rũ, anh gần như muốn bỏ cuộc, nhưng nghĩ đến lời hứa với chính mình, anh lại đứng dậy và tiếp tục. Với anh, mỗi cây Lêkima trong vườn đều mang theo một phần ký ức, và việc trồng chúng chính là cách để kết nối với lịch sử dân tộc cũng như văn hóa nơi mình sinh ra.

Với anh Hiếu, khu vườn không chỉ là điểm tham quan mà còn giúp mọi người hiểu sâu hơn về mảnh đất quê hương. Chàng trai 8X tâm niệm nơi đây sẽ trở thành không gian để cộng đồng cùng tìm về, nhớ lại một vùng đất giàu truyền thống và nghĩa tình. Bên cạnh vườn Lêkima, anh còn bố trí khu trồng các loại rau củ truyền thống như môn tím, mướp và bí nhằm tạo không gian xanh mát, gần gũi. Sự kết hợp giữa sản xuất nông nghiệp và du lịch trải nghiệm đang mở ra hướng đi bền vững cho các sản phẩm OCOP bản địa. Trong thời gian tới, anh Hiếu cho biết sẽ tiếp tục mở rộng vùng nguyên liệu, đồng thời liên kết với nông dân để phát triển vùng trồng theo tiêu chuẩn sạch.

Chàng thanh niên khởi nghiệp khẳng định trái Lêkima đã gắn liền với hình ảnh Cô Sáu, vì vậy anh mong muốn mỗi người khi thưởng trà đều có thể cảm nhận được tâm hồn của con người nơi đây. Hành trình 10 năm từ một ý tưởng chợt lóe lên đến sản phẩm OCOP 3 sao là minh chứng rõ nét cho tinh thần dám nghĩ, dám làm. Những tách trà vàng óng, thơm thanh khiết hôm nay chính là kết tinh của sự kiên nhẫn và tình yêu quê hương cháy bỏng. Câu chuyện của anh Hiếu cũng gợi mở một hướng đi cho tương lai, nơi nông sản Việt không chỉ dừng lại ở giá trị nguyên liệu thô mà còn mang theo những câu chuyện văn hóa sâu sắc, góp phần đưa thương hiệu địa phương vươn xa trên bản đồ nông sản.