Hiểm họa độc tính tàn phá cơ thể từ thực phẩm bẩn

TS.BS Trần Quốc Cường – Phụ trách Khoa Dinh dưỡng lâm sàng, Bệnh viện Thống Nhất cho biết: "Việc dùng hóa chất để 'biến' thịt heo thành thịt bò hoặc làm thịt bò đông lạnh trở nên tươi hơn cho thấy nhiều khả năng các đối tượng không chỉ sử dụng riêng hóa chất Sodium Metabisulfite mà có thể còn liên quan đến nhiều loại hóa chất khác, với quy trình 'chế biến' phức tạp, trải qua nhiều công đoạn để tạo ra 'thành phẩm'."

Về các hệ lụy lâu dài, TS.BS Trần Quốc Cường phân tích thêm: "Đối với các hóa chất không rõ nguồn gốc, không được sản xuất với mục đích làm phụ gia thực phẩm, nguy cơ gây độc cho cơ thể là rất lớn. Việc sử dụng có thể dẫn đến ngộ độc cấp tính với các triệu chứng như đau bụng, buồn nôn, nôn ói, đau đầu, khó thở, hen phế quản, khò khè hoặc phản ứng dị ứng nghiêm trọng. Nếu tiếp xúc hoặc sử dụng kéo dài, người dùng có nguy cơ bị ngộ độc mạn tính, thậm chí làm tăng nguy cơ xuất hiện các khối u ác tính. Đặc biệt, các hóa chất này còn có thể chứa nhiều tạp chất, trong đó có kim loại nặng, gây tổn thương đa cơ quan, thận là cơ quan chịu ảnh hưởng nặng nề nhất."

Đánh giá sâu hơn về tác hại, Bác sĩ chuyên khoa 1 Bùi Hoàng Bích Uyên, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á TP.HCM cho biết: "Natri Metabisulfit hay còn gọi là Sodium Metabisulfite và nhiều chất tạo màu thực phẩm tổng hợp có thể gây ra các tác động bất lợi cho sức khỏe như dị ứng, rối loạn hô hấp, tổn thương thần kinh, thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư nếu tiếp xúc thường xuyên hoặc sử dụng với hàm lượng cao trong thời gian dài."

Làm rõ mối nguy từ huyết heo nhuộm màu, Tiến sĩ hóa học Trần Thị Ngọc Lan, nguyên giảng viên Trường Đại học Khoa học Tự nhiên TP.HCM nhấn mạnh: “Vi khuẩn sẽ sinh sôi rất nhanh trong môi trường huyết heo, rất dễ gây nhiễm độc do vi khuẩn, ví dụ như E. coli. Chính vì dùng huyết heo nên người ta mới cho Metabisulfite vào. Nếu sử dụng với hàm lượng rất lớn để lấn át sự phát triển của huyết heo thì có thể gây dị ứng cho người ăn. Biểu hiện thường gặp của dị ứng là khó thở.”

Bên cạnh đó, Bác sĩ CKI Lê Văn Thiệu, Khoa Nhiễm khuẩn tổng hợp, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cảnh báo: "Dù một số muối sulfite được phép sử dụng trong thực phẩm ở ngưỡng rất thấp, nhưng việc dùng “hóa chất công nghiệp” không rõ nguồn gốc để tẩm ướp thịt tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Sodium metabisulfite có thể phá hủy phần lớn vitamin B1 (Thiamine) trong thịt, làm giảm đáng kể giá trị dinh dưỡng của thực phẩm."

Giải pháp nhận biết và phòng ngừa hóa chất độc hại

Để giúp người dân hạn chế nguy cơ mua nhầm thực phẩm giả, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết: "Sodium metabisulphite vốn là chất được sử dụng trong công nghiệp thực phẩm với vai trò chống oxy hóa, khử trùng và bảo quản. Chất này chỉ được phép sử dụng ở hàm lượng rất thấp theo quy định. Tuy nhiên, khi thịt heo đã qua xử lý hóa chất để “biến hình” thành thịt bò thì việc nhận biết bằng mắt thường là rất khó. Người tiêu dùng nên cảnh giác với những loại thịt bò có giá rẻ bất thường so với mặt bằng chung của thị trường."

Về cơ chế đánh lừa thị giác của chất ngâm tẩm, Chuyên gia hóa học Trần Hồng Côn phân tích: "Sodium Metabisulphite khi tác động lên protein trong thịt sẽ làm các sợi protein co lại, khiến thớ thịt trở nên săn chắc, dai hơn và có màu sẫm hơn. Đây chính là yếu tố khiến thịt heo sau xử lý dễ đánh lừa cảm quan của người mua. Đây là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng vì sử dụng hóa chất ngoài danh mục cho phép nhằm làm biến đổi thực phẩm, tạo ra hàng giả và cố tình lừa dối người tiêu dùng. Sau khi ngâm hóa chất, các đối tượng thường rửa sạch bề mặt thịt để xóa dấu vết hóa chất còn bám bên ngoài."

Để bóc trần thủ đoạn này, Bác sĩ Bùi Hoàng Bích Uyên khuyến cáo: "Nên lựa thịt bò có màu đỏ tươi hoặc đỏ sẫm đồng nhất từ ngoài vào trong, thớ thịt nhỏ dài mịn, phần mỡ có màu vàng nhạt đặc trưng và có mùi hôi nồng tự nhiên. Khi làm giả thịt bò, các đối tượng thường bôi mỡ bò hoặc tưới huyết bò lên thịt heo để tạo mùi, nhưng mùi này thường chỉ tồn tại ở bề mặt và dễ bay mất. Khi nấu chín, thịt bò thật giữ được vị ngọt đậm đà, trong khi thịt giả thường có vị nhạt hoặc có mùi lạ."

Nhằm hạn chế rủi ro trà trộn, Bác sĩ Bùi Hoàng Bích Uyên đưa ra lời khuyên hữu ích: "Người dân nên ưu tiên mua thịt nguyên miếng lớn, yêu cầu người bán cắt trực tiếp từ tảng thịt thay vì mua các miếng đã thái sẵn hoặc tẩm ướp sẵn, vì đây là những loại dễ bị trà trộn nhất. Các chất sunfit công nghiệp hiện vẫn được xem là an toàn nếu sử dụng trong giới hạn. Tuy nhiên, những người có cơ địa dị ứng hoặc mắc hen suyễn có thể phản ứng ngay cả ở nồng độ thấp."

Các chuyên gia khẳng định: "Việc nhận biết thịt bị ngâm hóa chất bằng mắt thường là rất khó. Người dân cần lựa chọn thực phẩm cẩn trọng, ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng và được kiểm soát chất lượng. Đối với thực phẩm đóng gói, nên chọn sản phẩm có nhãn mác đầy đủ thông tin, còn hạn sử dụng, bao bì nguyên vẹn và ưu tiên sản phẩm có mã vạch hoặc mã QR để truy xuất nguồn gốc. Đối với thịt, cá tươi sống, cần lưu ý lựa chọn thực phẩm có màu sắc tự nhiên và không có mùi lạ".