Ớt chiếm gần 27% kim ngạch rau củ, giữ vai trò “đầu tàu” xuất khẩu

Theo số liệu từ Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), trong 11 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu rau củ của Việt Nam đạt khoảng 380,9 triệu USD, tăng 13,9% so với cùng kỳ năm trước. Cơ cấu xuất khẩu ghi nhận sự phân hóa rõ rệt giữa các mặt hàng, trong đó ớt nổi lên là sản phẩm dẫn dắt cả về quy mô lẫn tốc độ tăng trưởng.

Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu ớt đạt gần 102 triệu USD, tăng 20,1% so với cùng kỳ và là mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Quy đổi theo tỷ giá Vietcombank, giá trị xuất khẩu ớt tương đương gần 2.650 tỷ đồng. Với kết quả này, ớt chiếm gần 27% tổng kim ngạch xuất khẩu rau củ trong 11 tháng, trở thành mặt hàng lớn nhất của nhóm.

Ớt Việt Nam hiện được xuất khẩu chủ yếu sang Trung Quốc, Lào và Hàn Quốc, bên cạnh một phần nhỏ vào thị trường Mỹ. Trong đó, Trung Quốc là thị trường tiêu thụ lớn nhất nhờ nhu cầu cao và sự chênh lệch mùa vụ. Việt Nam có lợi thế sản xuất và xuất khẩu ớt quanh năm, trong khi Trung Quốc chỉ có một đến hai vụ chính, khiến nước này thường xuyên phải nhập khẩu để bù đắp nguồn cung.

Các giống ớt được thị trường ưa chuộng gồm ớt chỉ thiên và ớt hiểm – những loại có độ cay cao, hương vị đậm, phù hợp với nhu cầu chế biến. Theo ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, ớt là loại gia vị được ưa chuộng nhất trong nhóm rau củ và mang lại giá trị kinh tế cao. Trung Quốc và Hàn Quốc đặc biệt chuộng ớt Việt nhờ hương vị cay thơm đặc trưng, phù hợp với các món ăn truyền thống như lẩu và kim chi.

Giá ớt xuất khẩu cũng biến động mạnh theo mùa vụ, chất lượng và nhu cầu thị trường. Ở thời điểm bình thường, giá dao động khoảng 45.000 – 65.000 đồng/kg. Tuy nhiên, vào giai đoạn nguồn cung khan hiếm, giá có thể tăng mạnh. Cuối năm 2025, giá ớt trong nước và phục vụ xuất khẩu có thời điểm lên tới 120.000 – 150.000 đồng/kg do thương lái tăng mua để đáp ứng đơn hàng.

Xếp sau ớt là các mặt hàng rau củ có quy mô nhỏ hơn. Khoai lang đạt kim ngạch 32,5 triệu USD, tăng 1,5%; gừng đạt 29,4 triệu USD, tăng 30,2%. Tỏi ghi nhận mức tăng cao tới 91,8% nhưng kim ngạch mới đạt 21,2 triệu USD, cho thấy quy mô còn khiêm tốn. Ở chiều ngược lại, súp lơ đạt 16,4 triệu USD, giảm 11,1%, trong khi cải thảo đạt 14,8 triệu USD, tăng nhẹ 1%.

Giá ớt lập đỉnh, nông dân Quảng Phú “được mùa, được giá”

Không chỉ tạo điểm nhấn trên bức tranh xuất khẩu, cây ớt còn mang lại nguồn thu đột biến cho người trồng tại nhiều địa phương. Tại xã Quảng Phú (tỉnh Lâm Đồng), giá ớt được người dân bán ra từ 100.000 – 140.000 đồng/kg, mức cao nhất từ trước đến nay, khiến bà con hết sức phấn khởi.

Hiện xã Quảng Phú có hàng chục hecta ớt với các giống như sen hồng, ớt chỉ thiên, cho năng suất bình quân khoảng 3 tấn/sào. Năm nay, ớt sai trái, ít sâu bệnh, trong khi giá bán cao gấp 3 – 4 lần so với những năm trước, giúp người trồng ớt vừa được mùa, vừa được giá.

Bà Nguyễn Thị Mẫn, ngụ thôn Xuyên Hà (xã Quảng Phú), cho biết do thị trường khan hiếm, giá ớt được thương lái thu mua ở mức cao kỷ lục. Chỉ trong vòng một tuần, giá ớt đã tăng từ 100.000 đồng/kg lên 140.000 đồng/kg, bình quân mỗi trái ớt có giá khoảng 1.000 đồng. Với 3 sào ớt đang vào chính vụ, gia đình bà cần khoảng 4 người thu hoạch mỗi ngày. Nếu giá duy trì đến cuối vụ, 3 sào ớt có thể mang lại khoảng 120 triệu đồng.

Thực tế cho thấy, điều kiện thổ nhưỡng tại xã Quảng Phú và khu vực lân cận rất phù hợp cho cây ớt phát triển. Kỹ thuật trồng và chăm sóc không quá phức tạp nhưng đòi hỏi người trồng phải tỉ mỉ, cẩn thận. So với nhiều loại cây trồng khác trên cùng diện tích, ớt mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn.

Trước việc giá ớt tăng mạnh, trong vụ Đông – Xuân năm nay, nông dân Quảng Phú đã xuống giống gần 100ha ớt, tăng đáng kể so với những năm trước. Nhiều hộ chuyển đổi từ trồng bắp, bí, khoai lang sang trồng ớt với kỳ vọng nâng cao thu nhập.

Tuy nhiên, theo ông Ngân Thanh Hải, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Phú, giá ớt thường biến động mạnh theo thị trường. Việc mở rộng diện tích nhanh, thiếu liên kết tiêu thụ và chưa có định hướng sản xuất bền vững có thể khiến người dân đối mặt nguy cơ “được mùa, rớt giá”. Chính quyền địa phương đang tăng cường tuyên truyền, khuyến cáo bà con chủ động nắm bắt thông tin thị trường, tính toán cơ cấu cây trồng hợp lý, hướng tới sản xuất ổn định và lâu dài.