 |
| Các đại biểu tham quan gian hàng tại hội chợ. |
Thách thức trong phát triển làng nghề Việt Nam
Tại Hội chợ Làng nghề Việt Nam lần thứ 21, hàng trăm sản phẩm thủ công tinh xảo và OCOP đã thu hút đông đảo khách tham quan. Tuy nhiên, nhìn sâu vào bức tranh phát triển làng nghề Việt, nhiều thách thức vẫn tồn tại. Theo thống kê của Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, cả nước hiện có hơn 5.400 làng nghề, trong đó vùng Đồng bằng sông Hồng chiếm khoảng 1.500 làng, nhưng chỉ 300 làng nghề truyền thống đã được công nhận. Ông Hoàng Văn Dự, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại – Nông nghiệp, nhấn mạnh: “Trong những năm qua, làng nghề và ngành nghề nông thôn Việt Nam đã đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế nông nghiệp, nâng cao đời sống người dân và góp phần xây dựng nông thôn mới.”
Tuy vậy, nhiều nghệ nhân vẫn gặp khó khăn về vốn, mặt bằng, đổi mới công nghệ và xúc tiến thương mại. Nhiều sản phẩm kỳ công mất hàng tháng, thậm chí hàng năm để hoàn thiện, nhưng thị trường chưa đảm bảo đầu ra ổn định. Các vấn đề còn thể hiện qua nguồn lực phát triển chưa đồng đều, cơ sở hạ tầng hạn chế, lao động trẻ thiếu kỹ năng nghề, trong khi các làng nghề phải cạnh tranh với sản phẩm công nghiệp và hàng nhập khẩu. Đây là thách thức quan trọng nếu muốn bảo tồn và phát huy tinh hoa nghề truyền thống.
 |
| Nghệ nhân Nguyễn Văn Lợi trưng bày sản phẩm tại gian hàng Phù Khê (Bắc Ninh). |
Nghệ nhân Trần Điền Điền (Huế) chia sẻ: “Tại Hội thi Sản phẩm Thủ công Mỹ nghệ Việt Nam 2024, tôi vinh dự đạt giải Ba với bộ sản phẩm Nghìn năm cố đô, Làng cổ và Cành vàng lá ngọc. Thành công này đã mở ra cơ hội để tôi góp mặt tại Hội chợ lần này.” Anh Điền mang theo nhiều sản phẩm sáng tạo cùng các bạn trẻ vùng cao A Lưới (Huế), giúp các sản phẩm trở thành nguồn thu nhập chính cho thanh niên địa phương.
Nghệ nhân Nguyễn Văn Lợi (Phù Khê, Bắc Ninh) cho biết: “Tham gia Hội chợ là dịp để tôi giới thiệu, quảng bá thương hiệu làng nghề và tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm, giúp bà con mở rộng thị trường tiêu thụ.” Những sản phẩm kỳ công của anh, như bức tranh điêu khắc Vinh Quy, mất hai năm để hoàn thiện và có giá trị khoảng 400 triệu đồng, thể hiện bàn tay tài hoa và tâm huyết của người thợ thủ công.
Giải pháp nâng tầm làng nghề Việt Nam
 |
| Những chiếc tò he ở làng nghề Xuân La (Phú Xuyên) do nghệ nhân Đăng Văn Hậu nặn tinh xảo, sống động, làm từ bột gạo ăn được, vừa là đồ chơi dân gian vừa thể hiện văn hóa Việt Nam qua nhiều hình thù sáng tạo, mang đậm nghệ thuật dân gian. |
Để giải quyết những thách thức này, cần có cơ chế hỗ trợ đồng bộ, kết hợp chính sách, thị trường và đào tạo nghề. Việc xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm OCOP và kết nối thị trường trong nước cũng như quốc tế sẽ giúp các làng nghề nâng cao năng lực cạnh tranh. Bà Đinh Thị Thu, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lạng Sơn, chia sẻ: “Tỉnh Lạng Sơn tham gia Hội chợ với mong muốn quảng bá, nâng cao thương hiệu và giới thiệu các sản phẩm đặc trưng của địa phương, góp phần thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm, phát triển kinh tế nông thôn và lan tỏa hình ảnh vùng đất xứ Lạng năng động, thân thiện đến bạn bè trong và ngoài nước.”
Đầu tư vào cơ sở hạ tầng, chuyển giao công nghệ, đào tạo lao động trẻ, cùng hỗ trợ về vốn và mặt bằng sản xuất sẽ nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và tạo cơ hội kinh tế bền vững. Các mô hình hợp tác xã và doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị sản phẩm OCOP giúp ổn định đầu ra, tăng giá trị sản phẩm và cải thiện thu nhập cho cộng đồng. Nghệ nhân Lê Văn Tuy (làng nón Chuông, Hà Nội) nhấn mạnh: “Mỗi chiếc nón làng Chuông được làm từ những tán lá cọ mỏng manh, qua bàn tay khéo léo và tấm lòng kiên nhẫn của người thợ, trở thành biểu tượng của nét đẹp người phụ nữ Việt Nam xưa. Tham gia Hội chợ là cơ hội quý để quảng bá sản phẩm, kết nối đối tác và mở rộng thị trường tiêu thụ.”
 |
| Từ bàn tay khéo léo của người thợ, mây tre đan trở thành những sản phẩm thủ công vừa tinh xảo, vừa sống động về hình dáng và màu sắc. |
Các nghệ nhân cũng khẳng định, sự kết hợp giữa kỹ thuật truyền thống và sáng tạo hiện đại không chỉ bảo tồn giá trị văn hóa mà còn tạo ra sản phẩm có sức hấp dẫn cao trên thị trường. Điều này thu hút khách du lịch, quảng bá du lịch làng nghề và phát triển kinh tế nông thôn. Khi sản phẩm OCOP, thủ công mỹ nghệ và nông sản đặc trưng được trân trọng, nghệ nhân sẽ có động lực sáng tạo, giữ nghề và truyền nghề cho thế hệ trẻ.
Phát triển thương hiệu và marketing cho các sản phẩm là bước đi chiến lược nhằm nâng cao giá trị và sức cạnh tranh, đồng thời góp phần tạo chuỗi giá trị dài hạn, kết hợp giữa truyền thống và hiện đại. Hành trình hấp dẫn du khách không chỉ giúp họ chiêm ngưỡng mà còn trải nghiệm câu chuyện sống động của làng nghề Việt. Hành trình này còn lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam và mở ra cơ hội hợp tác kinh tế, phát triển bền vững cho các làng nghề.
