Ngày 14/5, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng UBND tỉnh Đắk Lắk tổ chức Hội nghị “Cập nhật và phổ biến thông tin các quy định về an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật (SPS) trong Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) và Nghị định số 280 của Trung Quốc”.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho biết, việc tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, đặc biệt là Hiệp định RCEP, đã mở ra nhiều cơ hội cho nông sản và thực phẩm Việt Nam tiếp cận sâu hơn với thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội là những yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt từ các quốc gia nhập khẩu liên quan đến an toàn thực phẩm, kiểm dịch động thực vật, truy xuất nguồn gốc, ghi nhãn, bao gói và quản lý vùng nguyên liệu.

Theo Thứ trưởng Võ Văn Hưng, trong bối cảnh thương mại nông sản toàn cầu đang chuyển mạnh sang mô hình minh bạch hóa và kiểm soát chất lượng theo chuỗi giá trị, việc đáp ứng các quy định SPS không còn đơn thuần là yêu cầu kỹ thuật mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để duy trì thị trường xuất khẩu và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Hiệp định RCEP hiện kết nối nhiều nền kinh tế lớn tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, bao gồm các nước ASEAN cùng Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand. Việc thực thi hiệu quả các cam kết SPS trong khuôn khổ hiệp định này sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam mở rộng cơ hội xuất khẩu, song đồng thời cũng đòi hỏi năng lực tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế cao hơn.

Đối với thị trường Trung Quốc - một trong những thị trường nhập khẩu nông, lâm, thủy sản lớn nhất của Việt Nam - hệ thống quản lý thực phẩm nhập khẩu đang được siết chặt theo hướng đồng bộ và minh bạch hơn.

Đáng chú ý, ngày 14/10/2025, Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) đã ban hành Nghị định số 280 về đăng ký cơ sở sản xuất thực phẩm nước ngoài xuất khẩu vào Trung Quốc. Quy định này sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/6/2026, thay thế Lệnh 248 trước đây.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đây là thay đổi có tác động lớn đến các doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất, chế biến nông sản của Việt Nam đang xuất khẩu hoặc có kế hoạch xuất khẩu sang Trung Quốc.

Ngoài Nghị định số 280, phía Trung Quốc cũng liên tục cập nhật nhiều quy định mới liên quan đến đăng ký cơ sở sản xuất, kiểm soát an toàn thực phẩm, kiểm dịch động thực vật, ghi nhãn, bao gói và truy xuất nguồn gốc thông qua các Thông báo số 219 ngày 7/11/2025 và Thông báo số 27 ngày 18/3/2026.

Các chuyên gia cảnh báo, nếu doanh nghiệp không chủ động cập nhật quy định mới, hoàn thiện hồ sơ pháp lý và nâng cấp hệ thống kiểm soát chất lượng theo yêu cầu, nguy cơ gián đoạn hoạt động xuất khẩu là rất lớn.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định việc nâng cao năng lực thực thi SPS là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn hiện nay, hướng tới chuyển đổi tư duy từ “đáp ứng yêu cầu thị trường” sang “xây dựng lợi thế cạnh tranh bằng chất lượng, tiêu chuẩn và tính minh bạch”.

Tại hội nghị, các chuyên gia và cơ quan quản lý đã phổ biến nhiều nội dung quan trọng liên quan đến quy định SPS trong RCEP, Nghị định số 280 của Trung Quốc, cũng như hướng dẫn đăng ký cơ sở sản xuất thực phẩm có nguồn gốc thực vật, động vật và thủy sản xuất khẩu sang thị trường này.

Ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam cho biết, hội nghị là cơ hội để các địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã và hiệp hội ngành hàng cập nhật kịp thời quy định mới, đồng thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình đăng ký và duy trì điều kiện xuất khẩu.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đề nghị các địa phương và doanh nghiệp chủ động rà soát toàn bộ chuỗi sản xuất, chế biến và xuất khẩu; tăng cường kiểm soát chất lượng; chuẩn hóa mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và hệ thống truy xuất nguồn gốc nhằm nâng cao khả năng thích ứng với các yêu cầu mới từ thị trường nhập khẩu.

Theo đánh giá của các cơ quan chuyên môn, việc đáp ứng hiệu quả các quy định SPS và yêu cầu mới từ Trung Quốc sẽ góp phần thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam theo hướng an toàn, minh bạch, chất lượng và phát triển bền vững.