Thực trạng vi phạm ngành thực phẩm

Tại Hội nghị đối thoại “Thúc đẩy thực hành kinh doanh có trách nhiệm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm”, Tiến sĩ Lê Thị Hoàng Thanh, Phó Cục trưởng Pháp luật-Kinh tế thuộc Bộ Tư pháp nhấn mạnh: "Hiện nay, bảo đảm an toàn thực phẩm không chỉ là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo vệ sức khỏe, tính mạng người dân mà còn là thước đo quan trọng phản ánh trách nhiệm xã hội và đạo đức kinh doanh của doanh nghiệp".

Cùng với đó, sự cam kết về đạo đức kinh doanh cũng được thể hiện rõ trong định hướng chiến lược của các đơn vị sản xuất uy tín. Đại diện Công ty Sữa đậu nành Việt Nam Vinasoy chia sẻ: "Kinh doanh có trách nhiệm trong an toàn thực phẩm là kim chỉ nam giúp Vinasoy thực thi chiến lược và theo đuổi các mục tiêu của công ty".

Thực tiễn cho thấy, các hành vi sản xuất, kinh doanh thực phẩm kém chất lượng, sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc hoặc vi phạm quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm không chỉ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng, mà còn làm suy giảm niềm tin của người tiêu dùng và tác động tiêu cực đến môi trường đầu tư. Luật sư Nguyễn Hưng Quang, Trưởng Văn phòng luật sư NHQuang & Cộng sự chỉ ra: "Vi phạm về an toàn thực phẩm đang là một vấn đề nổi cộm trong xã hội hiện nay, với sự đa dạng về hành vi và mức độ vi phạm. Việc thúc đẩy thực hành kinh doanh có trách nhiệm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm là cần thiết nhằm góp phần giải quyết bảo vệ sức khỏe người dân, khắc phục những rủi ro pháp lý đối với doanh nghiệp, và tăng cường khả năng quản lý hiệu quả của Nhà nước".

Theo Tiến sĩ Trần Minh Sơn, Giám đốc Trung tâm Pháp lý hỗ trợ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (Cục Pháp luật-Kinh tế, Bộ Tư pháp), thực hành kinh doanh có trách nhiệm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm là xu hướng tất yếu trong bối cảnh phát triển bền vững và hội nhập quốc tế hiện nay. "Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc thực hiện kinh doanh có trách nhiệm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm vẫn còn nhiều khó khăn và thách thức. Trong đó, không ít doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh chưa đủ nguồn lực để đầu tư công nghệ, áp dụng tiêu chuẩn quốc tế hoặc xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc đồng bộ. Tình trạng sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, vi phạm quy định về phụ gia thực phẩm, quảng cáo sai sự thật hoặc thiếu minh bạch trong chuỗi cung ứng vẫn còn xảy ra ở một số lĩnh vực…", Tiến sĩ Trần Minh Sơn chia sẻ.

Đề cập đến yêu cầu hội nhập quốc tế, Tiến sĩ Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng Thông báo và Điểm hỏi đáp quốc gia về Vệ sinh Dịch tễ và Kiểm dịch Động thực vật Việt Nam (SPS), Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, việc hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu SPS của thị trường quốc tế vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc xuất phát từ sự thay đổi nhanh của quy định thị trường, đặc điểm sản xuất nông nghiệp trong nước và năng lực tiếp nhận, thực thi thông tin SPS của các chủ thể trong chuỗi. “Điểm nghẽn cốt lõi hiện nay không chỉ là việc tiếp cận thông tin SPS, mà còn là khả năng chuyển hóa thông tin kỹ thuật thành quy trình quản trị chất lượng, tổ chức sản xuất và kiểm soát chuỗi cung ứng phù hợp với yêu cầu của từng thị trường nhập khẩu”, Tiến sĩ Nam nêu vấn đề.

Giải pháp thúc đẩy kinh doanh bền vững

Để thúc đẩy thực hành kinh doanh có trách nhiệm, Tiến sĩ Trần Minh Sơn cho rằng, các yêu cầu đặt ra đối với doanh nghiệp Việt Nam hiện nay là nâng cao nhận thức và xây dựng văn hóa kinh doanh có trách nhiệm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm (gồm trách nhiệm của doanh nghiệp và cơ quan quản lý Nhà nước); tăng cường kiểm soát chất lượng và quản trị rủi ro; minh bạch thông tin. “Cần tăng cường hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát việc tuân thủ pháp luật về an toàn thực phẩm; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm nhằm bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng”, Tiến sĩ Trần Minh Sơn đề xuất.

Luật sư Nguyễn Hưng Quang kiến nghị Nhà nước cần hoàn thiện các quy định pháp luật về an toàn thực phẩm, bao gồm cả các quy định về xử lý vi phạm theo cách tiếp cận dựa trên rủi ro. Đặc biệt, cần bảo đảm tính ổn định của hệ thống pháp luật, tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp, hiệp hội và người dân trong quá trình xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật; đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung, thống nhất. Về phía doanh nghiệp, cần chủ động xây dựng các công cụ hỗ trợ trong việc tuân thủ, như áp dụng công cụ tự kiểm tra trước, bảo đảm tính công khai và cập nhật, xây dựng cơ chế phản hồi của người tiêu dùng về sản phẩm.

Trên cơ sở những khó khăn, vướng mắc đã được xác định, Tiến sĩ Ngô Xuân Nam đề xuất tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu về quy định SPS của các thị trường nhập khẩu, xây dựng hệ thống thông tin trực tuyến cập nhật theo từng nhóm sản phẩm, từng thị trường; đồng thời mở rộng kết nối dữ liệu về vùng trồng, cơ sở đóng gói, chế biến, kiểm nghiệm và truy xuất nguồn gốc.

Có thể thấy, nếu có sự đồng hành hiệu quả từ Nhà nước, các cơ quan hỗ trợ doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề và cộng đồng xã hội, việc thúc đẩy thực hành kinh doanh có trách nhiệm sẽ góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, an toàn và phát triển bền vững. Việc nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể liên quan gắn với bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và sức khỏe cộng đồng là xu thế tất yếu trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, đòi hỏi sự chung tay và hành động quyết liệt của toàn xã hội.