Sau khi Hiệp định Thương mại tự do (FTA) giữa Việt Nam và Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu (EFTA - gồm 4 nước Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein) được ký kết, phóng viên TTXVN tại Geneva đã phỏng vấn các chuyên gia người Việt đang sinh sống và làm việc tại Thụy Sĩ.

Tiến sỹ  Công nghệ thông  tin Lưu Vĩnh Toàn khẳng định FTA này sẽ không chỉ tạo thuận lợi cho hàng hóa Việt Nam vào các thị trường EFTA, mà quan trọng hơn là tạo một khuôn khổ ổn định cho đầu tư, dịch vụ, sáng tạo  công nghệ, trao đổi tri thức, áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật, phát triển bền vững và hợp tác nâng cao năng lực. 

Ông nói: “Trước tiên cho tôi xin được chúc mừng nỗ lực của các quốc gia để mở ra một cơ hội mới giữa Việt Nam và EFTA, bốn quốc gia ở châu Âu không lớn về quy mô dân số nhưng rất phát triển, có thu nhập cao, sức mua lớn, trình độ công nghệ và tiêu chuẩn quản trị hàng đầu. Giữa Việt Nam và Thụy Sĩ có thể thấy ngay được tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế. Thụy Sĩ có công nghệ, tiêu chuẩn, vốn và kinh nghiệm quản trị, còn Việt Nam đóng góp năng lực sản xuất, nhân công, tốc độ triển khai, thị trường và vị trí kết nối Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).”

Một loạt lĩnh vực tiềm năng có thể tiếp tục được đẩy mạnh hợp tác giữa hai quốc gia như công nghiệp chế tạo chính xác và tự động hóa; dược phẩm, thiết bị y tế và công nghệ sinh học; mô hình thực phẩm nông nghiệp giá trị cao; chuyển đổi xanh, quản lý nước và quy hoạch đô thị; quản lý tài chính, vốn và rủi ro.

Tiến sỹ Lưu Vĩnh Toàn cũng mong rằng đào tạo trao đổi nhân lực sẽ là một trụ cột của hợp tác với Thụy Sĩ, nước vốn được biết tới là quốc gia hàng đầu thế giới về chỉ số sáng tạo và thành công với mô hình đào tạo nghề kép. Kinh nghiệm thúc đẩy các doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào đào tạo, rất phù hợp với nhu cầu của Việt Nam trong các ngành cơ khí chính xác, điện tử, công nghệ thực phẩm, logistics và công nghệ môi trường.

Đây là lĩnh vực có thể tạo ra kết quả rõ ràng: doanh nghiệp EFTA có lực lượng lao động phù hợp khi đầu tư vào Việt Nam, còn lực lượng lao động Việt Nam với thế mạnh trẻ, năng động, dễ thích nghi cũng rất cần có kỹ năng, thu nhập tốt hơn và khả năng tham gia vào các ngành công nghiệp có giá trị cao để vượt lên trên hình ảnh một quốc gia gia công chế biến.

Cũng theo Tiến sỹ Lưu Vĩnh Toàn, Hội Trí thức và Chuyên gia Việt Nam tại Thụy Sĩ mong muốn góp phần thực hiện những nội dung trong khuôn khổ FTA thành các chương trình hợp tác cụ thể: kết nối chuyên gia, trường đại học, doanh nghiệp và địa phương, lựa chọn các bài toán thiết thực của Việt Nam để triển khai các dự án thí điểm hay kết nối đối tác. Và đây là cách để cơ hội từ FTA mang lại lợi ích thực chất cho cả Việt Nam và các nước trong khối EFTA.

Trong khi đó, bà Ly Pham - chuyên gia phát triển kinh doanh của JANZZ.technology - nhận định sự kiện mới tạo bước ngoặt cho cộng đồng doanh nghiệp hai nước.

Bà chia sẻ: “Trước hết, nói về việc ký kết FTA giữa Việt Nam và EFTA, tôi cho rằng đây không chỉ đơn thuần là câu chuyện cắt giảm thuế quan hay là mở cửa thị trường hàng hóa, điều mà tôi kỳ vọng nhất từ văn kiện này sẽ là mở ra chương mới về chuyển dịch dòng vốn đầu tư trực tiếp từ Thụy Sĩ vào Việt Nam, đặc biệt là những dòng vốn này hướng thẳng vào các dự án có hàm lượng  công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn và ưu tiên phát triển bền vững. Với sự chuyển mình từ vị thế đối tác viện trợ phát triển, tôi rất vui mừng khi quan hệ hai nước bước sang giai đoạn mới, đó là đối tác hợp tác  kinh tế. Bên cạnh đó, tôi cũng kỳ vọng rất nhiều vào những kênh kết nối ‘mềm’, đó chính là mạng lưới chuyên gia tri thức và cộng đồng doanh nhân người Việt sở tại, những người hiểu rõ các tiêu chuẩn khắt khe của Thụy Sĩ. Chúng tôi sẵn sàng đồng hành để giúp doanh nghiệp hai nước tìm kiếm thêm đối tác mới, rút ngắn thời gian tiếp cận thị trường.”

Về lĩnh vực tiềm năng mà hai nước có thể bứt phá hợp tác trong thời gian tới, bà Ly Pham đề cập nhiều lĩnh vực. Đầu tiên, đó là công nghệ cao khi Thụy Sĩ có thế mạnh về đổi mới sáng tạo, công nghệ cao, dữ liệu chuyên ngành và đang bắt nhịp khá tốt với xu hướng AI, trong khi Việt Nam có nguồn lao động có tay nghề và thị trường số đang phát triển khá năng động. Thứ hai, đó là về fintech, hay còn gọi là “tài chính xanh”.

Bà nói: “Thụy Sĩ được biết đến là một trong những trung tâm tài chính vững mạnh hàng đầu thế giới. Điều này rất có giá trị đối với Việt Nam trong bối cảnh Hà Nội đang nỗ lực xây dựng các trung tâm tài chính quốc tế, và tìm kiếm nguồn tài chính xanh”. 

Tiếp đó, sinh học và y tế chất lượng cao là những lĩnh vực hai nước có thể tìm kiếm thêm hợp tác trong thời gian tới. Cuối cùng, giáo dục đào tạo nghề ở Thụy Sĩ cũng có thể là lĩnh vực cần được chú ý hơn tại Việt Nam trong thời gian tới.

Bà nhấn mạnh: “Mô hình đào tạo nghề kép của Thụy Sĩ đã nổi tiếng toàn cầu. Đây sẽ là chìa khóa vàng để giúp Việt Nam nâng cao tiêu chuẩn về kỹ năng lao động. Rồi những ngành như dịch vụ khách sạn, quản trị du lịch của Thụy Sĩ khi kết hợp với tiềm năng du lịch của Việt Nam sẽ mang tới những giá trị hợp tác mới cho cả hai bên. Tôi  tin rằng việc ký kết FTA cũng như chuyến thăm của Tổng thống Thụy Sĩ chính là thời điểm vàng để đưa các cam kết chiến lược trở thành dự án cụ thể, đưa quan hệ Việt Nam-Thụy Sĩ bước vào thời kỳ thực chất và bền vững hơn bao giờ hết”./.