 |
| Ở Việt Nam, kỳ vọng vụ Robusta tăng hơn 7% lên 30 triệu bao bị phá vỡ bởi mưa lớn kéo dài tại Tây Nguyên. |
Khủng hoảng cung cấp cà phê toàn cầu
Niên vụ 2025-2026 đang chứng kiến ngành cà phê toàn cầu đối mặt với khủng hoảng cung cấp nghiêm trọng. Hai quốc gia sản xuất chủ lực là Brazil và Việt Nam đều chịu tác động mạnh từ biến đổi khí hậu, khiến sản lượng sụt giảm và chuỗi cung ứng toàn cầu căng thẳng. Tại Brazil, mùa Arabica bị ảnh hưởng bởi nắng nóng kéo dài, sản lượng giảm 11,2%, chỉ còn 35,15 triệu bao, trong khi Robusta (Conilon) tăng lên 20,1 triệu bao, mức cao kỷ lục (+37%) theo Conab.
Chu kỳ sinh học hai năm một lần của cây cà phê càng làm giảm sản lượng Arabica. Trong 4 tháng đầu niên vụ 2025-2026, xuất khẩu cà phê nhân xô của Brazil đạt gần 12,5 triệu bao, giảm 22% so với cùng kỳ (Cecafe). Bối cảnh càng bất ổn khi từ ngày 1/8, Mỹ tăng thuế nhập khẩu cà phê Brazil lên 50%, khiến tồn kho Arabica tại Sở ICE giảm xuống chỉ còn 22.000 bao, gần như bằng không so với mức 430.000 bao cùng kỳ năm ngoái. Nắng nóng đầu tháng 10 còn đe dọa nguồn cung vụ 2026-2027. Hệ quả là giá Arabica và Robusta đã tăng mạnh, lan tỏa áp lực lên toàn cầu.
Ở Việt Nam, kỳ vọng vụ Robusta tăng hơn 7% lên 30 triệu bao bị phá vỡ bởi mưa lớn kéo dài tại Tây Nguyên. Độ ẩm duy trì trên 95% gần 10 ngày khiến phơi sấy truyền thống gần như tê liệt, tăng nguy cơ nấm mốc, quả nứt, lên men hoặc rụng sớm. Gia Lai ghi nhận lượng mưa 81,8 mm, Đắk Nông 75,7 mm, ước tính thiệt hại 10-20% tại các vùng bị ảnh hưởng trực tiếp. Bão Kalmaegi dự kiến mang thêm hơn 200 mm mưa, kéo dài thời gian thu hoạch, phơi sấy và chế biến. Với Việt Nam cung cấp khoảng 40% tổng nguồn cung Robusta toàn cầu, tổn thất này khiến chuỗi cung ứng cà phê thế giới trở nên dễ tổn thương hơn bao giờ hết.
Theo MXV, nếu sản lượng Robusta Việt Nam giảm xuống dưới 26-27 triệu bao (giảm 16-17%), giá Arabica và Robusta có thể tăng ít nhất 20%, đạt 11.000 USD/tấn Arabica và 5.600 USD/tấn Robusta, thậm chí lặp lại mức tăng lịch sử niên vụ 2023-2024. Ngành cà phê toàn cầu đang chịu áp lực kép: thời tiết cực đoan và chính sách thương mại cùng tồn kho thấp, tạo ra một chu kỳ giá cao mới, đặt ra thử thách lớn cho doanh nghiệp, nhà xuất khẩu và người nông dân.
Ngoài ra, chuỗi cung ứng cà phê còn chịu áp lực từ gián đoạn vận chuyển và thiếu hụt nhân công, cùng chi phí logistics tăng cao. Điều này không chỉ làm tăng giá bán cuối cùng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch kinh doanh và đầu tư của các doanh nghiệp cà phê toàn cầu. Nguy cơ thiếu hụt nguồn cung kéo dài nhiều tháng khiến các quốc gia nhập khẩu phải cân nhắc nguồn hàng thay thế, đồng thời thúc đẩy các nhà xuất khẩu tìm giải pháp tối ưu hóa tồn kho và nâng cao chất lượng sản phẩm để duy trì lợi thế cạnh tranh.
Khai thác thị trường quốc tế tiềm năng
 |
| Mexico là thị trường giàu tiềm năng với nông sản Việt, đặc biệt cà phê hòa tan từ Robusta |
Trong bối cảnh cung cà phê toàn cầu căng thẳng, Việt Nam đang tận dụng cơ hội mở rộng xuất khẩu sang những thị trường tiềm năng, nổi bật là Mexico, nơi nhu cầu Robusta tăng mạnh. Niên vụ 2024/2025 (từ tháng 10/2024 đến tháng 9/2025), Mexico nhập khẩu 37.627 tấn cà phê Việt Nam, trị giá 195,2 triệu USD, tăng 13,5 lần về lượng và 16,7 lần về giá trị so với niên vụ trước. Trong 8 tháng đầu năm, Mexico chi gấp 90 lần cùng kỳ để mua cà phê Việt, trở thành thị trường có mức tăng trưởng xuất khẩu mạnh nhất.
Mexico là quốc gia xuất khẩu cà phê lớn thứ 8 thế giới, với sản lượng niên vụ 2024/2025 khoảng 3,87 triệu bao (3,53 triệu Arabica, 340.000 Robusta), xuất khẩu cà phê xanh dự kiến 1,39 triệu bao. Mỹ áp thuế 50% với cà phê Brazil khiến các nhà rang xay Mỹ chuyển sang nhập Arabica từ Mexico. Doanh nghiệp Mexico bán hết Arabica sang Mỹ và nhập Robusta từ Việt Nam để đáp ứng nhu cầu trong nước. Chuyên gia Nguyễn Quang Bình nhận định: “Với giá Arabica hiện cao gấp 1,5 lần Robusta, việc Mexico bán Arabica và mua Robusta là điều dễ hiểu.”
Theo Vicofa, Mexico là thị trường giàu tiềm năng với nông sản Việt, đặc biệt cà phê hòa tan từ Robusta. Khoảng 80% hộ gia đình Mexico tiêu thụ cà phê hòa tan, mở ra cơ hội lớn để Việt Nam nâng cao thị phần và thương hiệu trên thị trường quốc tế. Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết sự đầu tư mạnh vào công nghệ chế biến trong nước giúp sản phẩm cà phê hòa tan Việt Nam được thị trường quốc tế chấp nhận, mở ra hướng phát triển bền vững và ổn định xuất khẩu.
Khai thác các thị trường tiềm năng giúp ổn định doanh thu xuất khẩu và nâng cao uy tín thương hiệu cà phê Việt Nam. Chiến lược tập trung vào chất lượng, chế biến hiện đại và thị trường mới sẽ giúp Việt Nam tận dụng tối đa lợi thế Robusta dồi dào, giảm rủi ro từ biến động giá toàn cầu và khủng hoảng cung ứng. Đồng thời, việc mở rộng xuất khẩu sang Mexico và các thị trường mới đa dạng hóa khách hàng, giảm phụ thuộc vào thị trường truyền thống, củng cố vị thế Việt Nam trên bản đồ cà phê thế giới.
Phát triển kênh phân phối bền vững và xây dựng thương hiệu quốc tế giúp doanh nghiệp Việt tăng giá trị gia tăng và nâng cao năng lực cạnh tranh, mở ra cơ hội hợp tác lâu dài với các nhà nhập khẩu lớn. Đây là bước đi chiến lược giúp Việt Nam ứng phó biến động cung cầu toàn cầu, đồng thời tạo nền tảng vững chắc để nâng cao vị thế cà phê Robusta trong chuỗi giá trị quốc tế, hướng tới mục tiêu trở thành “ngôi sao” xuất khẩu nông sản toàn cầu.
