Bản quyền báo chí trước thách thức của thời đại AI
Trong bối cảnh chuyển đổi số làm thay đổi toàn diện hệ sinh thái báo chí, vấn đề bản quyền đang trở thành một trong những thách thức lớn đối với sự phát triển bền vững của ngành. Không chỉ là câu chuyện bảo vệ tác phẩm báo chí, bản quyền còn gắn với việc duy trì nguồn thông tin chính thống, động lực sản xuất nội dung gốc và giá trị cốt lõi của nghề báo trong thời đại AI.
Sáng 20/6, tại Trung tâm Hội nghị - Biểu diễn thành phố Hải Phòng, trong khuôn khổ Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026, Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức phiên thảo luận chuyên đề “Bản quyền báo chí trong kỷ nguyên AI: Bảo vệ giá trị của nghề báo”. Đây là một trong 9 phiên thảo luận chuyên sâu của Diễn đàn Báo chí toàn quốc lần thứ III năm 2026.
Theo đồng chí Đặng Thị Phương Thảo, Phó Cục trưởng Cục Báo chí Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, chuyển đổi số đã tạo ra những thay đổi toàn diện đối với hệ sinh thái báo chí khi nội dung được số hóa, lan truyền với tốc độ nhanh trên internet và trở thành nguồn dữ liệu để AI khai thác, tái tạo.
Hiện nay, Việt Nam có 733 cơ quan báo chí, khoảng 41.000 người làm việc trong lĩnh vực báo chí. Mỗi năm, ngành báo chí sản xuất khoảng 40 triệu tin, bài, cùng 50.000 giờ truyền hình và 20.000 giờ phát thanh. Tuy nhiên, đi cùng với sự phát triển của môi trường số là thực trạng các tác phẩm báo chí phải đối mặt với tình trạng sao chép, “xào nấu” nội dung, cắt ghép hình ảnh, video và khai thác trái phép trên các nền tảng số.
Phát biểu tại phiên thảo luận, đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam cho rằng vấn đề bản quyền báo chí hiện trở nên phức tạp hơn bao giờ hết khi nội dung bị sao chép và khai thác tràn lan trên các nền tảng số.
Theo thống kê, hiện chỉ khoảng 5% cơ quan báo chí trên thế giới có nguồn thu từ bản quyền nội dung và hình ảnh. Vì vậy, việc các tổ chức, doanh nghiệp và nền tảng số sử dụng tác phẩm báo chí phải trả phí bản quyền là điều phù hợp.
Phát biểu đề dẫn tại phiên thảo luận, Tổng Biên tập Báo VietnamNet Nguyễn Văn Bá cho rằng trong kỷ nguyên AI, điều đáng lo ngại không chỉ là việc một tác phẩm báo chí bị sao chép mà còn là nguy cơ suy giảm động lực sản xuất tin tức gốc. Theo đó, bản quyền báo chí cần được nhìn nhận như một giải pháp nhằm bảo vệ nguồn thông tin chính thống cũng như sự phát triển lâu dài của nền báo chí.
Bàn về vai trò của nhà báo trong thời đại số, nhà báo Lê Quốc Minh nhấn mạnh sự sáng tạo, cảm xúc và trách nhiệm nghề nghiệp của người làm báo vẫn là những giá trị cốt lõi tạo nên các tác phẩm mà AI khó có thể thay thế.
Tại phiên thảo luận, nhiều giải pháp ứng dụng AI và công nghệ số trong phát hiện, giám sát, xử lý vi phạm bản quyền cũng được giới thiệu. Đồng thời, các ý kiến đề xuất xây dựng cơ chế chia sẻ doanh thu giữa các nền tảng số với cơ quan báo chí và tăng cường liên kết trong bảo vệ bản quyền nhằm tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của báo chí trong kỷ nguyên số.
