Từng có thời điểm khó khăn chồng chất, phải xoay sở số tiền lớn để trả nợ, bị người thân hoài nghi sau nhiều năm thất bại liên tiếp, anh Trần Văn Tuấn (SN 1989, thôn Trung Liệt, xã Trường Văn, tỉnh Thanh Hóa) vẫn không từ bỏ con đường mình đã chọn. Bằng sự kiên trì, tinh thần tự học và quyết tâm theo đuổi nông nghiệp sạch, anh đã đưa mô hình trồng nấm sò từ con số không trở thành sản phẩm OCOP 3 sao, mở ra hướng phát triển kinh tế hiệu quả tại địa phương.

Kiên trì học hỏi để tìm lối đi riêng

Sinh ra và lớn lên trong gia đình thuần nông, anh Tuấn sớm thấu hiểu sự vất vả của nghề nông khi quanh năm “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” nhưng thu nhập vẫn bấp bênh. Sau khi tốt nghiệp phổ thông, anh từng làm nhiều công việc khác nhau nhưng không ổn định. Trong quãng thời gian loay hoay tìm hướng đi cho bản thân, anh luôn trăn trở làm sao có thể phát triển kinh tế ngay trên chính quê hương mình.

Năm 2011, sau khi tìm hiểu nhiều mô hình nông nghiệp mới, anh nhận thấy nghề trồng nấm có nhiều tiềm năng: vốn đầu tư không quá lớn, tận dụng được phụ phẩm nông nghiệp và phù hợp với điều kiện sản xuất ở nông thôn. Với quyết tâm “muốn làm phải học đến nơi đến chốn”, anh khăn gói ra Hà Nội để học hỏi kỹ thuật trồng nấm tại Trung tâm Công nghệ sinh học – Viện Di truyền.

Sau thời gian học tập, anh trở về quê và vay 20 triệu đồng từ nguồn vốn thanh niên lập nghiệp để bắt đầu trồng mộc nhĩ. Lứa đầu tiên cho kết quả khả quan, mang lại nguồn thu ngoài mong đợi. Thành công bước đầu giúp anh mạnh dạn chuyển sang trồng nấm sò, loại nấm có nhu cầu tiêu thụ lớn và giá bán ổn định. Tuy nhiên, con đường khởi nghiệp không hề dễ dàng. Khi bắt tay vào trồng nấm sò, hàng loạt khó khăn phát sinh khiến nấm chết hàng loạt, phôi không phát triển hoặc cho năng suất rất thấp. Hết vụ này đến vụ khác thất bại, vốn liếng dần cạn kiệt, nợ nần chồng chất.

“Đã có thời gian gia đình coi như bỏ mặc, hoài nghi cách làm của tôi. Trong khoảng 3 năm thất bại liên tiếp, tôi phải huy động hết vốn từ người thân, bạn bè. Ngay cả lô đất gia đình chia cho cũng phải bán để có tiền tiếp tục theo đuổi ước mơ”, anh Tuấn chia sẻ.

Không chỉ áp lực về kinh tế, anh còn phải đối mặt với những lời khuyên nên từ bỏ để đi làm công nhân kiếm thu nhập ổn định. Nhưng với anh, bỏ cuộc đồng nghĩa với chấp nhận thất bại hoàn toàn. Sau mỗi lần thất bại, anh Tuấn không nản lòng mà kiên trì tìm nguyên nhân. Anh cẩn thận ghi chép từng công đoạn sản xuất, từ nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng đến chất lượng giá thể và cách chăm sóc. Đồng thời, anh chủ động kết nối với những người có kinh nghiệm lâu năm để học hỏi thêm kỹ thuật thực tế.

Qua thời gian, anh nhận ra điều kiện khí hậu tại địa phương khác biệt so với lý thuyết đã học, nên kỹ thuật cũng phải điều chỉnh phù hợp. Từ đó, anh bắt đầu cải tiến quy trình sản xuất, lựa chọn nguồn giống chất lượng và kiểm soát chặt chẽ môi trường nuôi trồng. Những nỗ lực ấy cuối cùng cũng mang lại kết quả. Năm 2020, lứa nấm sò của anh phát triển đồng đều, năng suất cao, chất lượng tốt và được thương lái thu mua hết ngay sau thu hoạch.

Mở rộng quy mô, đưa nấm sò thành sản phẩm OCOP

Hiện nay, gia đình anh Tuấn sở hữu hai khu vực lán trại nuôi trồng và sản xuất nấm ăn, nấm dược liệu với tổng diện tích hơn 1.000m², gồm khu tập kết nguyên liệu, lò hấp thanh trùng và 6 trại nuôi trồng. Mô hình hiện có hơn 40.000 phôi nấm đang cho thu hoạch ổn định từ 100 – 200kg mỗi ngày. Sau khi trừ chi phí, gia đình anh đạt thu nhập khoảng 40 – 50 triệu đồng/tháng. Sản phẩm hiện được tiêu thụ tại địa phương cũng như nhiều tỉnh thành khác.

Theo anh Tuấn, nghề trồng nấm là lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, đòi hỏi kỹ thuật và sự tỉ mỉ ở tất cả các công đoạn. “Muốn đạt năng suất tốt thì khâu nào cũng phải làm thật cẩn thận. Nếu không có tính kiên trì, nhẫn nại và sáng tạo thì khó theo được nghề này”, anh nói.

Ngoài hiệu quả kinh tế, mô hình còn tận dụng tối đa nguồn phụ phẩm nông nghiệp sẵn có tại địa phương như rơm rạ, lõi ngô và mùn cưa để làm nguyên liệu sản xuất. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí mà còn góp phần hạn chế tình trạng đốt rơm rạ gây ô nhiễm môi trường sau mỗi vụ mùa. Đặc biệt, nấm được sản xuất hoàn toàn từ nguyên liệu hữu cơ, không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, chất kích thích hay chất bảo quản, tạo ra nguồn thực phẩm sạch, an toàn cho người tiêu dùng.

Năm 2024, sản phẩm “Nấm sò Tuấn Lan” của gia đình anh chính thức được công nhận OCOP 3 sao, đánh dấu bước phát triển quan trọng của mô hình nông nghiệp sạch tại địa phương. Đánh giá về mô hình này, đại diện chính quyền địa phương cho biết đây là hướng phát triển kinh tế hiệu quả, phù hợp với điều kiện sản xuất nông thôn, vừa tạo việc làm vừa góp phần nâng cao thu nhập cho người dân. Từ một chàng trai từng trắng tay vì thất bại, anh Trần Văn Tuấn đã chứng minh rằng, với ý chí, sự bền bỉ và tinh thần không ngừng học hỏi, nông nghiệp sạch vẫn là con đường nhiều triển vọng cho những người trẻ dám nghĩ, dám làm.