Lộ diện 2 lý do chính khiến hơn 30.000 nhân viên Samsung đình công

Samsung Electronics (Samsung) đang trên đà ghi nhận mức lợi nhuận quý lớn nhất trong lịch sử ngay trong quý I năm nay - lớn đến mức có thể vượt tổng lợi nhuận mà công ty công nghệ lừng danh Hàn Quốc này kiếm được trong cả năm 2025 cộng lại.

Tuy nhiên, dù lợi nhuận có thể mang tính lịch sử, bầu không khí nội bộ tại chaebol lớn nhất “xứ sở kim chi” lại đang xấu đi.

Chỉ riêng năm nay, hàng trăm kỹ sư chip thuộc bộ phận bộ nhớ băng thông cao đã rời tập đoàn, trong khi hàng chục nghìn nhân viên hiện tại đang đe dọa đình công.

Nhật báo Korea JoongAng Daily cho biết hơn 30.000 nhân viên – tức khoảng 1/4 lực lượng lao động của Samsung tại Hàn Quốc - đã xuống đường biểu tình hôm 23/4, một biểu hiện sự bất mãn tập thể hiếm hoi và nổi bật từ một công ty vốn không nổi tiếng với các tranh chấp lao động công khai.

Điều gì đã châm ngòi cho cuộc đình công tập thể của hơn 3 vạn nhân viên Samsung đó? Nguyên nhân chính có thể là một sự kết hợp dễ bùng phát của hai yếu tố. Thứ nhất là việc Samsung “kiếm tiền như nước” trong cái mà truyền thông Hàn Quốc gọi là “chu kỳ siêu tăng trưởng” của ngành chip, trong khi người lao động cảm thấy tiền lương của họ không theo kịp sự thịnh vượng của công ty này. Thứ hai là thông tin từ “bên kia thành phố” rằng nhân viên của đại kình địch SK hynix dự kiến nhận thưởng lên tới 1,2 tỷ won (gần 21,5 tỷ đồng) mỗi người trong năm nay.

Công đoàn Quốc gia Samsung Electronics (NSEU) đã tuyên bố đình công kéo dài 18 ngày, từ 21/5 đến 7/6 năm nay. Theo ước tính, nếu không đạt được thỏa thuận trước đó, cuộc đình công có thể khiến Samsung Electronics thiệt hại 18.000 tỷ won (hơn 322.071 tỷ đồng). Nếu nó diễn ra, đây sẽ là cuộc đình công dài nhất trong 57 năm lịch sử công ty này. Đáp lại, Samsung đã đơn kiện chống lại công đoàn vào ngày 16/4 để ngăn chặn cuộc đình công.

Video hơn 30.000 nhân viên Samsung biểu tình vì khoảng cách tiền lương với SK Hynix, đe dọa tiến hành cuộc đình công kéo dài - Nguồn clip: Reuters

Làn sóng “chảy máu” nhân lực sang bên phía đối thủ

Samsung đã lên án cuộc đình công là bất hợp pháp, khẳng định rằng họ đã đàm phán thiện chí và đưa ra các điều kiện hàng đầu trong ngành này nhưng vẫn bị phía NSEU từ chối.

Những gì họ đề xuất là không hề nhỏ. Samsung đề nghị trích hơn 10% lợi nhuận hoạt động vào quỹ thưởng theo hiệu suất, với điều kiện bộ phận bán dẫn đạt doanh thu và lợi nhuận cao nhất trong nước tại Hàn Quốc; nhân viên bộ phận bộ nhớ được đảm bảo nhận thưởng vượt trội so với các công ty đối thủ.

Tuy nhiên, phía công đoàn không nhượng bộ. Họ cho rằng đề xuất này chỉ là một động thái mang tính nhất thời được ngụy trang dưới danh nghĩa cải cách. Trong bối cảnh cơ cấu đãi ngộ hào phóng của SK hynix, tiêu chuẩn về mức “thỏa đáng” đã thay đổi đáng kể. Vì vậy, thay vì chờ đợi giải quyết, một số kỹ sư từ các đơn vị bán dẫn cốt lõi của Samsung đã chọn chuyển sang SK hynix - công ty đang đẩy mạnh tuyển dụng cả sinh viên mới tốt nghiệp lẫn kỹ sư giàu kinh nghiệm trong năm nay.

Theo Công đoàn Quốc gia Samsung Electronics (NSEU), chỉ từ tháng 1 đến tháng 4 năm 2026 đã có hơn 200 nhân viên Samsung chuyển việc - con số mà họ cho là chưa phản ánh đầy đủ làn sóng rời đi thực sự, do nhiều người viện lý do khác khi nghỉ việc trong bầu không khí nội bộ căng thẳng.

Một nữ kỹ sư bán dẫn ngoài 30 tuổi, người đã chuyển từ Samsung sang đối thủ truyền kiếp của họ - SK hynix năm ngoái, tiết lộ với báo Korea JoongAng Daily rằng yếu tố quyết định vẫn là thu nhập và cô không hề hối tiếc vì quyết định “nhảy việc”.

“Chỉ riêng năm ngoái, thu nhập của tôi cao gấp khoảng 3,5 lần mức tối đa tôi từng nhận ở Samsung”, người phụ nữ này nói. “Cân bằng giữa công việc và cuộc sống ở đây cũng tốt hơn đáng kể, tôi có nhiều quyền tự chủ hơn trong nhóm của mình. Nếu tính đến việc khoảng cách thu nhập có thể còn tăng trong năm nay, tôi dự đoán tổng chênh lệch có thể lên tới 10 lần”.

Khi nữ kỹ sư này gia nhập SK hynix, hơn 100 cựu nhân viên Samsung khác đã làm việc tại đây. Nhóm đông nhất đến từ mảng đóng gói bộ nhớ băng thông cao - chính là nguồn nhân lực then chốt cho làn sóng chip trí tuệ nhân tạo (AI) đang thúc đẩy lợi nhuận kỷ lục của cả hai “gã khổng lồ” ngành bán dẫn Hàn Quốc này.

Một người biểu tình là nhân viên Samsung đã ngoài 50 tuổi, chỉ muốn được gọi bằng họ Bae, cho biết xu hướng này vẫn tiếp diễn. Khoảng 3% lực lượng lao động trong bộ phận kỹ thuật của người này đã chuyển sang SK hynix và ông cảm nhận rằng “một cách âm thầm, những người khác cũng đang chuẩn bị làm điều tương tự”.

“Lý do hoàn toàn là kinh tế”, ông nói. “Việc chứng kiến đồng nghiệp rời đi đã tạo ra cảm giác vỡ mộng thực sự đối với những người ở lại và áp lực đó trực tiếp dẫn đến các yêu cầu hiện tại”.

Một người biểu tình 26 tuổi họ Ahn, làm việc trong bộ phận hạ tầng phụ trách sản xuất chip của Samsung, cho biết anh đã nộp đơn sang SK hynix và đang chờ phản hồi.

“Hầu như tất cả đồng nghiệp của tôi đều muốn sang Hynix”, Ahn nói. “Nếu công ty không tiến tới cơ chế trả lương minh bạch, đa số họ sẽ rời đi - rất nhiều người đã nộp hồ sơ rồi”.

Những góc nhìn trái chiều trong và ngoài công ty Samsung

Cuộc biểu tình hôm thứ Năm (23/4) là lớn nhất từ trước đến nay của tập đoàn Samsung, với khoảng 34.000 người tham gia theo ước tính của cảnh sát. Sự kiện diễn ra tại nhà máy Pyeongtaek của Samsung ở Gyeonggi (tỉnh đông dân nhất Hàn Quốc) - cơ sở sản xuất cốt lõi cho các chip bộ nhớ hiệu năng cao mà các công ty công nghệ hàng đầu thế giới đang cạnh tranh để có được.

Yêu cầu của NSEU gồm hai điểm. Thứ nhất, 15% lợi nhuận hoạt động hàng năm của Samsung phải được trích ra làm tiền thưởng hiệu suất - cao hơn 5 điểm phần trăm so với mức chuẩn 10% mà SK hynix dành cho nhân viên của mình. Thứ hai, Thứ hai, mức trần tiền thưởng hiện tại, đang bị giới hạn ở mức 50% lương cơ bản hàng năm của mỗi nhân viên Samsung, phải được bãi bỏ hoàn toàn. Theo ước tính của thị trường, chỉ riêng yêu cầu đầu tiên đã tương đương với quỹ thưởng lên tới 45,8 nghìn tỷ won (gần 819.492 tỷ đồng).

Tuy nhiên, bên ngoài Samsung, sự đồng cảm của công chúng khá khan hiếm. Quan điểm phổ biến là nhân viên Samsung đã được trả lương cao nên các yêu cầu này bị xem là quá đáng với nhiều người.

Chủ tịch NSEU, ông Choi Seung-ho đã trực tiếp phản bác quan điểm này tại cuộc biểu tình.

“Người ngoài thường nói: “Họ đã được trả lương cao rồi, sao còn đòi thêm nữa?” hoặc “Không thích thì nghỉ đi!””, ông nói. “Tôi trả lời: Những kỹ sư giỏi nhất của Hàn Quốc đang rời bỏ ngành công nghiệp quan trọng nhất của tương lai để đi con đường khác. Nếu những người làm trong ngành này không được trả công xứng đáng thì ai sẽ gánh vác tương lai đó?”.

Công đoàn có ảnh hưởng lớn trong Samsung - hơn 80% nhân sự thuộc mảng bán dẫn đã ký tên gia nhập. Tuy nhiên, ngay trong nội bộ của tổ chức này cũng tồn tại sự chia rẽ. Vấn đề tiền thưởng đặc biệt nhạy cảm trong một bộ phận bao gồm nhiều mảng như bộ nhớ, gia công chip (foundry) và thiết kế chip - mỗi mảng lại chịu tác động khác nhau từ chu kỳ tăng trưởng hiện tại.

“Một số nhân viên ngoài mảng bộ nhớ rõ ràng là thất vọng nhất và sẵn sàng hành động nhất”, một người biểu tình ngoài 30 tuổi thuộc bộ phận bán dẫn, xin giấu tên, cho biết. “Chu kỳ thị trường đang thuận lợi, thỏa thuận của SK hynix tạo động lực nên yêu cầu xóa trần thưởng mới xuất hiện lần này. Nhưng người ngoài nhìn vào lại cho rằng chúng tôi chỉ tham tiền và chạy theo chuẩn của SK hynix - điều đó thực sự khiến tôi bị tổn thương”.

Anh nói thêm rằng bầu không khí nội bộ đã trở nên căng thẳng đến mức tạo ra áp lực ngầm - một sự không hài lòng âm ỉ hướng vào những người vẫn tiếp tục làm việc trong khi người khác lên tiếng.

Ông Bae cho rằng sự bất mãn bắt nguồn từ một thời điểm cụ thể mà nhân viên cảm thấy bị phản bội. Khi Samsung đạt lợi nhuận cao trong chu kỳ tăng trưởng giai đoạn năm 2021- 2022, ban lãnh đạo tập đoàn “khổng lồ” này nói rằng lợi nhuận sẽ được giữ lại để phân phối sau này, khi tình hình khó khăn hơn.

“Nhưng khi suy thoái xảy ra - khi không có lợi nhuận và nhân viên không được tăng lương - chúng tôi phát hiện chưa đến 100 lãnh đạo đã nhận tổng cộng khoảng 400 tỷ won (hơn 7.157 tỷ đồng) từ khoản dự trữ đó còn nhân viên thì chẳng được gì. Đó là lúc sự tức giận bùng lên”, ông nói