Thách thức bảo tồn rạn san hô trước áp lực hạ tầng xuống cấp

Theo báo Khánh Hòa, hiện nay hệ sinh thái biển tại vịnh Nha Trang đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn từ thiên nhiên cũng như tác động của con người, khiến rạn san hô suy giảm. Tại một số địa điểm du lịch trọng điểm, cơ sở hạ tầng đã bắt đầu có dấu hiệu xuống cấp sau thời gian dài khai thác, đòi hỏi nguồn kinh phí lớn để duy trì và cải tạo. Trong khi đó, việc bảo vệ môi trường biển vốn là nhiệm vụ cấp thiết nhưng lại gặp không ít trở ngại về tài chính nếu chỉ phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách nhà nước còn hạn hẹp.

Ban Quản lý vịnh Nha Trang cho biết, việc triển khai thu phí ban đầu cũng gặp những vướng mắc nhất định về quy trình và sự đồng thuận của các bên liên quan. Tuy nhiên, trước yêu cầu cấp thiết trong việc bảo tồn rạn san hô tại các khu vực như Hòn Mun, Hòn Một hay Hòn Tằm, cơ quan quản lý buộc phải tìm kiếm một mô hình tài chính ổn định hơn. Những rạn san hô vốn được xem là “linh hồn” của du lịch biển đảo Nha Trang đang cần được chăm sóc đặc biệt để từng bước phục hồi trạng thái tự nhiên vốn có.

Anh Nguyễn Duy Khương, Huấn luyện viên dạy bơi thuộc Saling Club Divers, chia sẻ rằng đơn vị anh thường xuyên tổ chức các khóa dạy lặn biển cấp bằng quốc tế cho học viên trong và ngoài nước. Theo anh Khương, khi tham gia học lặn tại các điểm đảo như Hòn Rơm hay Hòn Tằm, học viên đều thực hiện đầy đủ việc đóng phí tham quan danh lam thắng cảnh. Anh cho rằng cộng đồng những người yêu biển và lặn biển nhìn chung đều ủng hộ khoản thu này, bởi họ hiểu rõ hệ sinh thái đang ngày càng suy giảm và cần được đầu tư bảo tồn.

Cũng theo anh Nguyễn Duy Khương, hệ sinh thái biển vịnh Nha Trang vốn rất đẹp và đa dạng, tuy nhiên hiện nay một số hạ tầng tại khu vực vịnh đã xuống cấp đáng kể. Vì vậy, việc có thêm nguồn kinh phí từ phí tham quan sẽ góp phần cải thiện môi trường lặn, giúp học viên có thêm nhiều trải nghiệm chân thực hơn về vẻ đẹp của biển cả. Anh nhấn mạnh rằng việc đóng phí là hoàn toàn xứng đáng nếu nguồn thu này được sử dụng đúng mục đích cho phục hồi thiên nhiên và bảo tồn vịnh đảo Nha Trang.

Chị Đặng Thúy Loan, du khách đến từ thành phố Hà Nội, cho biết chị cùng gia đình thường xuyên tham gia các tour đảo tại vịnh Nha Trang thông qua các công ty du lịch. Khi mua vé, phí tham quan đã được tích hợp sẵn và chị hoàn toàn hài lòng với cách làm này bởi sự tiện lợi cũng như tính minh bạch trong giao dịch trực tuyến. Chị Loan cũng nhận định rằng tại nhiều khu bảo tồn biển lớn trong và ngoài nước đều áp dụng mức phí tương tự nhằm duy trì giá trị di sản cho thế hệ mai sau.

Trao đổi thêm, chị Đặng Thúy Loan khẳng định mức phí tham quan các tuyến đảo ở vịnh Nha Trang hiện nay vẫn thấp hơn so với nhiều điểm du lịch mà chị từng trải nghiệm. Chị bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ khi biết phần lớn nguồn thu sẽ được dành cho công tác bảo tồn và đầu tư cơ sở hạ tầng hiện đại. Điều này không chỉ giúp du khách nâng cao ý thức trách nhiệm với môi trường mà còn tạo niềm tin vào định hướng phát triển du lịch biển đảo xanh, bền vững của địa phương.

Tối ưu hóa nguồn lực tài chính phục vụ mục tiêu du lịch xanh

Bà Nguyễn Thúy Oanh, Phó Giám đốc Ban Quản lý vịnh Nha Trang, cho biết đơn vị đã thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của tỉnh và Sở Tài nguyên và Môi trường trong việc triển khai thu phí. Từ tháng 9-2025 đến hết tháng 3-2026, đơn vị đã thu về hơn 4,3 tỷ đồng, một con số cho thấy sự phối hợp tích cực từ cộng đồng doanh nghiệp và du khách. Trong cơ cấu sử dụng, 20% số tiền được nộp ngân sách nhà nước, còn lại 80% được giữ lại để trực tiếp phục vụ công tác quản lý và bảo tồn vịnh.

Theo bà Nguyễn Thúy Oanh, đơn vị đã phối hợp với các chuyên gia từ Viện Hải dương học và Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga để tổ chức giám sát định kỳ tình trạng rạn san hô. Nguồn kinh phí này cũng giúp lực lượng chức năng tiến hành thu gom rác đáy biển tại các điểm nóng như Hòn Chồng, Hòn Mun và Bãi Củi. Đặc biệt, việc thử nghiệm trồng phục hồi san hô tại khu vực phía bắc vịnh Nha Trang đang ghi nhận những tín hiệu khả quan, mở ra triển vọng tích cực cho hệ sinh thái biển trong năm 2026.

Cũng từ nguồn thu này, Ban Quản lý vịnh đã chủ động lắp đặt thêm hệ thống đệm va cầu cảng tại Hòn Mun nhằm đảm bảo an toàn cho tàu thuyền neo đậu khi đưa đón khách. Đồng thời, đơn vị thường xuyên tổ chức tuần tra, kiểm soát các hoạt động có nguy cơ gây tổn hại đến rạn san hô, kết hợp tuyên truyền, phổ biến pháp luật về thủy sản cho ngư dân. Những giải pháp này hướng đến mục tiêu cao nhất là kịp thời ngăn chặn và hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến công tác bảo tồn biển đảo.

Bên cạnh đó, bà Nguyễn Thúy Oanh cho biết nguồn lực tài chính còn được sử dụng để triển khai dự án Sông sạch - Biển xanh với nhiều hoạt động thiết thực dành cho cộng đồng. Đơn vị đã tổ chức tập huấn các giải pháp bảo vệ môi trường cho người dân tại Tổ dân phố Bích Đầm, đồng thời duy trì lực lượng thu gom rác tại cửa Sông Tắc. Các bãi tắm luôn có lực lượng trực đảm bảo an toàn từ sáng sớm đến chiều muộn, góp phần tạo sự an tâm cho người dân và du khách khi tham gia các hoạt động vui chơi.

Để nâng cao tính minh bạch, Ban Quản lý vịnh Nha Trang đã ứng dụng công nghệ số trong thanh toán trực tuyến và sử dụng hóa đơn điện tử đồng bộ. Việc niêm yết công khai mức thu phí tại các bến tàu du lịch và bến thủy nội địa giúp du khách dễ dàng tra cứu và thực hiện nghĩa vụ tài chính. Đồng thời, hệ thống mã QR tự động gửi thông tin về email cá nhân sau khi thanh toán đã giúp tiết kiệm thời gian, giảm thiểu thủ tục hành chính tại các điểm kiểm soát.

Trong định hướng thời gian tới, bà Nguyễn Thúy Oanh khẳng định đơn vị sẽ tiếp tục tham mưu nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hành chính và tài chính theo đúng quy định hiện hành. Ban Quản lý cũng sẽ tăng cường phối hợp với các doanh nghiệp lữ hành để thống nhất ký kết hợp đồng thu hộ phí tham quan tại các bến cảng, tạo thuận lợi tối đa cho du khách. Việc vận hành hệ thống phần mềm tích hợp giữa phí tham quan và dịch vụ bến thủy sẽ góp phần giúp hoạt động du lịch xanh tại vịnh Nha Trang ngày càng chuyên nghiệp và đồng bộ hơn.