Rào cản từ hệ sinh thái tiêu chuẩn khắt khe tại Anh

Phát biểu tại Hội thảo cơ hội và thách thức phát triển thị trường Vương quốc Anh, ông Lê Đình Bá, Tham tán, Trưởng đại diện Thương vụ Việt Nam tại Anh nhận định thị trường này đang tái cấu trúc mạnh về chuỗi cung ứng và tiêu chuẩn nhập khẩu. Theo ông Bá, dù các hiệp định như UKVFTA hay CPTPP mở ra dư địa rất lớn, nhưng dư địa này không tự động chuyển thành đơn hàng nếu doanh nghiệp không thay đổi từ tư duy “bán hàng” sang tư duy “xây dựng thị trường”. Ông nhấn mạnh khi thuế quan giảm nhờ các FTA thì hàng rào phi thuế quan lại gia tăng, đặc biệt là các yêu cầu khắt khe về SPS và hệ thống kiểm soát biên giới mới của Anh.

Ông Lê Đình Bá cũng lưu ý rằng các quy định về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất đang tác động trực tiếp đến chi phí xuất khẩu. Trong đó, những loại bao bì khó tái chế làm chi phí tăng đáng kể, trong khi nhà nhập khẩu Anh lại đòi hỏi sự minh bạch tuyệt đối về dữ liệu môi trường và phát thải carbon. Ông cho rằng doanh nghiệp Việt không thể chỉ dừng ở việc quảng bá sản phẩm xanh một cách chung chung, mà phải chứng minh bằng hồ sơ thực tế. Vì vậy, lợi thế cạnh tranh hiện nay không còn nằm ở giá rẻ, mà chuyển sang khả năng đáp ứng tiêu chuẩn và minh bạch chuỗi cung ứng.

Đồng quan điểm, ông Vũ Việt Thành, đại diện Vụ Phát triển thị trường nước ngoài thuộc Bộ Công Thương nhận định Vương quốc Anh hậu Brexit đang định hình lại vai trò bằng hệ thống tiêu chuẩn bền vững nghiêm ngặt. Đây là thị trường yêu cầu rất cao về chất lượng, an toàn sản phẩm cũng như trách nhiệm xã hội. Với cam kết Net Zero vào năm 2050, các nhà bán lẻ Anh yêu cầu minh bạch hoàn toàn dữ liệu lao động và truy xuất nguồn gốc. Ông Thành cho rằng nếu không chứng minh được nguồn gốc chuỗi giá trị thì các ưu đãi thuế quan sẽ bị vô hiệu hóa, từ đó gây khó khăn lớn cho hàng hóa Việt Nam.

Cũng theo ông Vũ Việt Thành, cấu trúc kinh tế Anh tập trung mạnh vào khu vực dịch vụ và các sản phẩm công nghệ cao. Điều này cho thấy Anh không chỉ là thị trường nhập khẩu hàng tiêu dùng mà còn là trung tâm hình thành các tiêu chuẩn kỹ thuật toàn cầu. Vì vậy, ông lưu ý rằng đối với doanh nghiệp Việt, việc tiếp cận thị trường Anh không chỉ đơn thuần là bán hàng, mà còn là bài toán về năng lực cung ứng ổn định. Những đơn vị muốn đứng vững buộc phải nâng cao giá trị sản phẩm và chuẩn bị kỹ lưỡng hồ sơ quy trình sản xuất để xây dựng niềm tin dài hạn với đối tác.

Giải pháp quản trị lộ trình và chuẩn hóa dữ liệu xuất khẩu

Đưa ra giải pháp thực tế, ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại thuộc Bộ Công Thương nhấn mạnh doanh nghiệp cần chủ động tận dụng các cam kết từ Hiệp định UKVFTA để nâng cao năng lực cạnh tranh. Theo ông Tài, việc khai thác thị trường Anh hiện nay không thể thực hiện theo cách tiếp cận cũ, mà đòi hỏi đầu tư bài bản về chất lượng sản phẩm và truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, ông khuyến khích các đơn vị tích cực tham gia các chương trình kết nối thực chất như Đoàn giao dịch thương mại tại Manchester, London và Edinburgh nhằm khảo sát thị trường và tìm kiếm đối tác tiềm năng trong năm 2026.

Ông Lê Hoàng Tài cũng thông tin thêm rằng cơ cấu thương mại giữa hai nước mang tính bổ trợ rõ nét với các mặt hàng chủ lực như dệt may, điện tử và nông thủy sản. Để thâm nhập sâu hơn, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn thị trường và đa dạng hóa phương thức thanh toán. Theo ông, các hoạt động trưng bày sản phẩm và quảng bá thương hiệu ngay tại hội thảo là bước đi quan trọng giúp doanh nghiệp tiếp cận gần hơn hệ thống phân phối tại Anh. Ông khẳng định sự chuẩn bị kỹ lưỡng về thông tin và chiến lược marketing sẽ quyết định khả năng thành công của doanh nghiệp Việt.

Nhằm cụ thể hóa lộ trình tiếp cận, ông Lê Đình Bá đề xuất mô hình bốn giai đoạn rõ ràng để tránh rủi ro đầu tư dàn trải. Trong ba tháng đầu, doanh nghiệp cần lựa chọn phân khúc và tính toán đầy đủ chi phí nhập khẩu, thay vì chỉ dừng ở giá tại cảng Việt Nam. Giai đoạn tiếp theo từ ba đến sáu tháng là thời điểm thử nghiệm các đơn hàng nhỏ nhằm tối ưu hóa bao bì phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng Anh. Ông cho rằng việc đi từng bước và kiểm chứng bằng dữ liệu sẽ giúp doanh nghiệp ổn định nguồn lực và hạn chế tổn thất không đáng có khi mới gia nhập thị trường.

Cũng theo khuyến nghị của ông Lê Đình Bá, mỗi doanh nghiệp nên xây dựng bộ dữ liệu xuất khẩu chuyên nghiệp cho từng dòng sản phẩm để phản hồi khách hàng nhanh chóng và chính xác. Bộ dữ liệu này cần bao gồm đầy đủ chứng nhận ESG, hồ sơ xuất xứ và dữ liệu truy xuất nguồn gốc bằng tiếng Anh nhằm tạo lợi thế về uy tín. Ông nhấn mạnh cơ hội lớn nhất hiện nay không chỉ là xuất khẩu nhiều hơn, mà là xuất khẩu tốt hơn với các sản phẩm có thương hiệu và khả năng phát triển dài hạn. Việc tận dụng hệ sinh thái hỗ trợ từ các thương vụ sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro và tăng cường hiện diện bền vững tại thị trường Anh.