Rau dại nghe tên đã thấy đắng mà “gây nghiện”, đặc sản chỉ khách quý mới được ăn
Rau đắng cảy là loại rau dại mọc nhiều trên rừng và núi cao. Người dân nơi đây từ lâu đã biết hái lộc đắng cảy về ăn và dần thành “nghiện” món rau rừng này.
![]() |
| Rau dại nhăn nhẳn đắng mà “gây nghiện” |
Ngoài tên gọi là cây đắng cảy, rau đắng cảy ra loại cây này còn được người dân gọi với một số tên gọi khác như cây bọ mẩy, cây bọ nẹt, rau đốm hay còn được người dân tộc Mường gọi là tắc tốm,…
Nếu có dịp đến chơi vùng trung du Phú Thọ, có một loại “đặc sản” vô cùng dân dã và mang đậm nét văn hóa ẩm thực nơi đây, đó là rau đắng cảy. Rau đắng cảy có thân nhỏ, cành gầy guộc, lá màu xanh ngắt. Có một điều rất thú vị đó là lá đắng cảy có vị hơi đắng nhưng phần rễ cây lại có vị ngọt mát. Bởi vậy, người dân nơi đây thường lên núi đào lấy rễ cây đắng cảy, mang về băm nhỏ, phơi khô rồi sao vàng lên. Rễ đắng cảy có thể hãm lấy nước uống như một vị thuốc quý.
Người Phú Thọ truyền tai nhau rằng đắng cảy rất bổ dưỡng và có lợi cho máu, huyết áp. Loại cây này cho ra lá quanh năm, nhưng vào tháng giêng, tháng hai âm lịch, khi mùa xuân tới và khí hậu ẩm ướt, cây đắng cảy cho ra những lộc non mơn mởn. Lúc này rau đang vào độ ngon nhất, người dân lại rủ nhau lên rừng hái lộc non đắng cảy về chế biến món ăn. Để có những đọt rau tươi nhất, ngon nhất, người dân phải chọn những ngày không quá lạnh mà ấm áp một chút.
Các cậu bé chăn trâu cũng tranh thủ nhét thêm vài đọt rau đắng cảy tươi non về cho mẹ xào rau. Mớ rau đắng cảy non mướt, dù cả năm chỉ được thưởng thức một bữa thôi, cũng thấy thỏa lòng.
![]() |
| Rau đắng cảy ra hoa |
Rau đắng cảy hái xong phải về chế biến ngay để rau được giòn và ngon. Đắng cảy xào trứng gà, luộc chấm với muối vừng, hoặc hấp trong nồi cơm hoặc nấu cùng cơm lam trong ống nứa,... Tất cả đều là những món ngon và để lại dư vị vô cùng đậm đà. Ngoài ra, lá đắng cảy khi già sẽ dùng để nấu canh. Món canh này ăn nóng có tác dụng giải cảm vô cùng tốt.
Khi nhai, đắng cảy sẽ có vị bùi bùi và nhăn nhẳn đắng y như cái tên. Có thể nhiều người sẽ e ngại loại rau này nhưng khi nuốt xuống, rau sẽ để lại dư vị ngòn ngọt dễ gây nghiện.
Anh Phùng Văn Quang, thôn Nà Lạ, xã Sơn Phú (Na Hang) cho biết, cây đắng cảy có thân nhỏ, cành khẳng khiu, lá màu xanh ngắt. Điều đặc biệt là nếu lá đắng cảy có vị đắng thì rễ lại có vị ngọt mát. Vì thế, người dân thường lên rừng đào lấy rễ về băm nhỏ, phơi khô và sao vàng để hãm nước uống như một vị thuốc quý. Với đồng bào vùng cao, hôm nào mổ con gà, con vịt hay mổ lợn đều tìm lá đắng cảy về để nấu bát canh đắng. Đó chính là món khai vị giúp cho cả bữa cơm ngon miệng, chống ngán.
![]() |
| Món rau đắng cảy luộc có vị bùi bùi |
Tuy nhiên, theo kinh nghiệm của người dân vùng cao, rau đắng cảy hái về phải ăn ngay mới ngon và giòn. Rau có thể chế biến thành nhiều món, mỗi món đều để lại dư vị đậm đà như xào trứng gà, luộc chấm với muối vừng, muối lạc, hấp trong nồi cơm... Hiện nay, rau đã trở thành hàng hóa và được nhiều thực khách ưa chuộng. Anh Hoàng Văn Hiếu, ở Bản Va, xã Yên Hoa thường tìm mua rau đắng cảy ở chợ phiên. Anh bảo, mùa hè nóng nực này có bát canh rau đắng giải nhiệt cảm thấy sảng khoải hẳn vì nó như một vị thuốc quý, giúp bổ máu và điều hòa huyết áp.
Tuy đây là món ăn đơn giản, dân dã trong bữa cơm thường ngày, nhưng nếu chúng xuất hiện trong những mâm cỗ thì sẽ vô cùng đáng quý bởi người dân Hạ Hòa chỉ chế biến món này khi có khách quý đến thăm nhà.











