Đừng yêu cầu người dân nấu ăn sau 10h, trẻ nhỏ nửa đêm mới tắm

Thảo luận về dự án Luật Điện lực sửa đổi vào chiều 20/10, đại biểu Tạ Thị Yên (Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu) bày tỏ sự đồng thuận với chủ trương tiết kiệm điện và giảm tải giờ cao điểm. Tuy nhiên, đứng từ góc độ đời sống, bà kiến nghị cần hết sức thận trọng khi áp dụng cơ chế này đối với quy mô hộ gia đình.

Nữ đại biểu chia sẻ một thực tế đầy thuyết phục rằng khung giờ cao điểm buổi tối lại chính là khoảng thời gian sinh hoạt thiêng liêng và không thể thay thế của đại đa số gia đình Việt — nơi người lớn đi làm về, trẻ nhỏ tan trường, cùng nhau nấu cơm, tắm giặt và học tập. "Một nhà máy có thể linh hoạt thay đổi ca kíp sản xuất, nhưng một gia đình thì không thể dời bữa cơm tối đến tận 11 giờ đêm, cũng không thể bắt con trẻ đợi qua giờ cao điểm mới được tắm, được học", bà Yên trăn trở.

Từ sự thấu hiểu đó, bà cảnh báo nếu chính sách không được thiết kế kỹ lưỡng, mục tiêu khuyến khích thay đổi hành vi có rủi ro trở thành gánh nặng chi phí ép buộc lên những người yếu thế, những người vốn không có khả năng thay đổi nhịp sống tất yếu của mình. Do đó, nữ đại biểu đề nghị chưa áp dụng đại trà chính sách này, mà cần có lộ trình thử nghiệm, đánh giá hạ tầng kỹ thuật và đo lường đầy đủ các tác động xã hội trước khi mở rộng.

Lỗi quản trị của doanh nghiệp không thể mặc nhiên đổ lên vai người tiêu dùng

Bên cạnh câu chuyện sinh hoạt của người dân, đại biểu Tạ Thị Yên cũng thẳng thắn mổ xẻ bài toán định giá trong hợp đồng mua bán điện. Đồng thuận với nguyên tắc dự thảo đưa ra là phải đảm bảo thu hồi chi phí và có mức lợi nhuận hợp lý để thu hút dòng vốn đầu tư khổng lồ vào ngành điện, song nữ đại biểu lưu ý không được phép quên đi bản chất: Điện là mạch máu của nền kinh tế và là chi phí sinh hoạt thiết yếu của mỗi mái nhà.

Bà Yên đề nghị cần bóc tách và làm rõ ranh giới: Chi phí nào được tính vào giá, rủi ro nào nhà đầu tư phải tự chịu, và đâu là rủi ro được phép phân bổ cho thị trường. Nữ đại biểu nhấn mạnh, chi phí cấu thành giá điện phải đi kèm cơ chế kiểm soát nghiêm ngặt; tuyệt đối không thể để những khoản phát sinh do quyết định đầu tư sai lầm, quản trị kém hay lỗi chủ quan của doanh nghiệp mặc nhiên đổ lên vai người tiêu dùng. Thông điệp này được bà đúc kết trọn vẹn qua một nguyên tắc kiềng ba chân đầy sức nặng: "Cơ chế giá phải bảo đảm đồng thời ba yêu cầu: đủ hấp dẫn để thu hút đầu tư, đủ minh bạch để kiểm soát chi phí và đủ công bằng để bảo vệ người sử dụng điện".

Minh bạch kiểm toán, không để "lỗ chồng lỗ" rồi bất ngờ dồn gánh nặng lên dân

Đồng quan điểm về dự án Luật Điện lực sửa đổi, đại biểu Trần Vũ Khiêm (Phó Bí thư thường trực Tỉnh ủy Quảng Trị) bày tỏ sự ủng hộ khi dự thảo hướng tới việc tính đúng, tính đủ chi phí để nhà đầu tư yên tâm bỏ vốn. Tuy nhiên, đi liền với bài toán kinh tế, ông nhấn mạnh không được phép tách rời mục tiêu an sinh xã hội.

Chia sẻ với những trăn trở của cử tri, đại biểu Khiêm thẳng thắn chỉ ra nỗi lo lắng của người dân trước áp lực tăng giá điện, đặc biệt là tác động của biểu giá theo giờ đối với sinh hoạt và sản xuất nhỏ. Trước những bất cập này, ông kiến nghị chỉ nên thí điểm cơ cấu biểu giá điện theo thời gian trong ngày đối với hộ sinh hoạt, đồng thời phải đo lường kỹ lưỡng tác động tới nhóm gia đình thu nhập thấp và có chính sách hỗ trợ họ chuyển đổi thiết bị tiết kiệm điện.

Đối với việc Nhà nước bù đắp chi phí khi giá điện chưa kịp điều chỉnh để ổn định vĩ mô, ông Khiêm khẳng định các khoản này buộc phải minh bạch hóa qua kiểm toán và công khai trước Quốc hội, nhân dân. Quyết tâm bảo vệ người tiêu dùng được ông nhấn mạnh qua yêu cầu: tuyệt đối không để xảy ra tình trạng doanh nghiệp "lỗ chồng lỗ" rồi đột ngột dồn gánh nặng lên vai người dân, đồng thời tiền điện hỗ trợ cho hộ nghèo, hộ chính sách phải được chi trả thực chất từ ngân sách quốc gia.