Nhật báo Philstar ngày 5/6 đưa tin Thượng nghị sĩ Christopher "Bong" Go đã kêu gọi Chính phủ Philippines duy trì sự hỗ trợ đối với nông dân, ngư dân và các cộng đồng nông thôn sau khi Bộ Nông nghiệp (DA) cảnh báo sản lượng lúa gạo của đất nước Đông Nam Á này có thể giảm tới 700.000 tấn trong năm nay do hiện tượng El Nino mạnh đang đến gần.

Bộ Nông nghiệp Philippines cho biết mức sụt giảm dự kiến này tương đương khoảng 3,5% mục tiêu sản lượng cả năm, làm dấy lên lo ngại về an ninh lương thực, thu nhập của người dân nông thôn, nguồn cung nông sản và áp lực tiềm tàng đối với giá cả tiêu dùng.

Thượng nghị sĩ Go nhấn mạnh rằng lời cảnh báo này cần phải là động lực thúc đẩy các cơ quan liên quan tăng cường công tác chuẩn bị, đồng thời đảm bảo các biện pháp can thiệp và hỗ trợ kịp thời tiếp cận được các cộng đồng đang sống phụ thuộc trực tiếp vào ngành nông nghiệp.

“Chúng ta cần chăm lo cho nông dân và ngư dân vì họ là những người cung cấp lương thực cho các gia đình”, ông nói.

Trước đó, Bộ Nông nghiệp Philippines cho biết họ đã tái kích hoạt lực lượng đặc nhiệm ứng phó El Nino nhằm chuẩn bị cho một đợt diễn biến có thể nghiêm trọng trong năm nay. Cơ quan này cũng cảnh báo rằng tình trạng khô hạn kéo dài có thể ảnh hưởng đến sản lượng cây trồng, làm giảm thu nhập của nông dân và góp phần đẩy giá thực phẩm tăng cao.

Theo DA, các biện pháp đang được triển khai bao gồm: tạo mưa nhân tạo để tăng lượng mưa, lắp đặt các hệ thống tưới tiêu sử dụng năng lượng mặt trời, điều chỉnh lịch gieo trồng để phù hợp với gió mùa Tây Nam (habagat) và thực hiện các chương trình đa dạng hóa cây trồng nhằm giúp ổn định thu nhập cho nông dân.

Ông Go cho rằng những biện pháp này cần được bổ sung bằng các cơ chế hỗ trợ dễ tiếp cận dành cho người lao động trong lĩnh vực nông nghiệp bị ảnh hưởng, đặc biệt là những người tại các vùng sản xuất lúa gạo và các địa phương nông thôn phải đối mặt nhiều hơn với nguy cơ hạn hán, thiệt hại sản xuất và chi phí đầu vào gia tăng.

Video Philippines có thể tăng nhập khẩu gạo khoảng 4,8 triệu tấn trong năm 2026 - Nguồn clip: AgriKent Kỹ Thuật Xanh

Đáng chú ý, theo trang WorldAtlas, Philippines chính là nước nhập khẩu gạo nhiều nhất thế giới tính theo khối lượng kể từ khoảng năm 2019 và được dự báo sẽ nhập khẩu 4,9 triệu tấn gạo trong năm 2025, mức cao nhất trong lịch sử nước này.

Năm 2024, Philippines nhập khẩu tổng cộng 4,7 triệu tấn gạo, trong khi sản lượng trong nước đạt khoảng 12,7 triệu tấn. Dự báo sản lượng năm 2025 của quốc đảo Đông Nam Á này sẽ giảm xuống còn 12,3 triệu tấn, trong đó thiệt hại mùa màng do hiện tượng El Nino giai đoạn 2023 - 2024, La Nina trong năm 2024 và hàng loạt cơn bão mạnh liên tiếp được xem là những nguyên nhân chính dẫn đến sự sụt giảm này.

Đặc biệt, Việt Nam chính là nhà cung cấp gạo lớn nhất cho Philippines, chiếm khoảng 70% giá trị nhập khẩu gạo của nước này trong năm 2024 (tương đương 1,8 tỷ USD), tiếp theo là Thái Lan (328,6 triệu USD), Pakistan (155,4 triệu USD), Myanmar (103,2 triệu USD) và Trung Quốc (64,5 triệu USD).

Lạm phát giá gạo tại Philippines đã tăng lên 19,6% vào tháng 12 năm 2023, mức cao nhất kể từ tháng 3 năm 2009, trước khi hạ nhiệt trong năm 2024 nhờ Ấn Độ dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu gạo và nguồn cung trên thị trường dần ổn định.

Chính quyền Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. đã đặt mục tiêu đầu tư 1,2 nghìn tỷ peso trong vòng 3 năm để phát triển hệ thống tưới tiêu cho 1,2 triệu ha đất nông nghiệp, qua đó giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu gạo. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi đất nông nghiệp của nước này sang các mục đích phi nông nghiệp vẫn tiếp diễn, khiến diện tích canh tác lúa tiếp tục bị thu hẹp.

Trong khi đó, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, xuất khẩu gạo của Việt Nam tháng 5 năm 2026 ước đạt 1,1 triệu tấn, trị giá 511,7 triệu USD (gần 13.481 tỷ đồng). Lũy kế 5 tháng đầu năm, “đất nước hình chữ S” xuất khẩu khoảng 4,5 triệu tấn gạo, thu về 2,09 tỷ USD (hơn 55.061 tỷ đồng), tăng 6,6% về khối lượng nhưng giảm 3,6% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.

Giá xuất khẩu mặt hàng nông sản chủ lực này của Việt Nam bình quân trong 5 tháng đầu năm nay đạt khoảng 467,6 USD/tấn, giảm 9,6% so với cùng kỳ năm ngoái.

Philippines tiếp tục là thị trường tiêu thụ lớn nhất của gạo Việt Nam, chiếm 46,9% thị phần, tiếp đến là Trung Quốc với 17,8% và Ghana với 7,5%.

Giá gạo xuất khẩu của Việt Nam đã tăng trong tuần trước do lo ngại hiện tượng El Nino có thể ảnh hưởng đến sản lượng gạo ở châu Á. Ngày 5/6, tại Việt Nam, giá gạo tấm 5% được chào bán ở mức 415-420 USD/tấn, tăng so với mức 405 - 410 USD/tấn của tuần trước.

Video giá gạo xuất khẩu của Việt Nam phục hồi - Nguồn clip: Truyền hình Đồng Tháp

Trong khi đó, tại Ấn Độ, giá gạo đồ tấm 5% được chào bán ở mức 337 - 345 USD/tấn vào cuối tuần, không thay đổi so với tuần trước do nguồn cung dồi dào và nhu cầu vừa phải. Giá gạo trắng tấm 5% của Ấn Độ cũng ổn định ở mức khoảng 338 - 344 USD/tấn.

Một thương nhân ở New Delhi cho biết nhiều nước xuất khẩu khác hiện chỉ còn lượng hàng tồn kho dư thừa hạn chế và đang tăng giá do lo ngại năng suất vụ mùa tiếp theo có thể giảm do ảnh hưởng của hiện tượng El Nino. Ngược lại, giá gạo Ấn Độ vẫn ổn định nhờ nguồn cung trong nước tương đối dồi dào.

Tại Thái Lan - nền kinh tế lớn thứ 2 Đông Nam Á (chỉ xếp sau Indonesia), giá gạo tấm 5% được niêm yết ở mức 450 USD/tấn vào ngày 5 tháng 6, so với khoảng 450 - 460 USD/tấn vào tuần trước. Các thương lái tại Bangkok cho biết giá gạo vẫn được hỗ trợ bởi chi phí nguyên liệu thô tăng cao, đặc biệt là giá gạo tấm dùng làm thức ăn chăn nuôi. Nhu cầu hiện chủ yếu đến từ các khách hàng truyền thống.