Nhiều người cho rằng chỉ cần hạn chế các thực phẩm muối chua, thịt hun khói hay đồ ăn chế biến sẵn là có thể giảm nguy cơ mắc ung thư. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, một thói quen ăn uống khác đang ngày càng phổ biến nhưng thường bị xem nhẹ là tiêu thụ quá nhiều đường bổ sung trong thời gian dài.

Phát hiện bất thường sau nhiều năm tránh đồ muối chua

Tờ Sohu đưa tin, bà Zhang, 56 tuổi, luôn duy trì chế độ ăn được cho là khá cẩn trọng. Suốt nhiều năm, bà gần như không sử dụng dưa muối, rau muối hay các thực phẩm lên men truyền thống vì lo ngại nguy cơ gây ung thư.

Thay vào đó, bà lại có thói quen sử dụng nhiều thực phẩm chứa đường. Mỗi sáng, bà thường ăn bánh ngọt cùng cháo, uống đồ uống có đường hàng ngày và khi chế biến món ăn cũng thường cho thêm đường để tăng hương vị.

Trong một lần khám sức khỏe gần đây, bà được phát hiện có tổn thương ở tuyến vú với dấu hiệu nghi ngờ ác tính. Sau khi khai thác tiền sử ăn uống, bác sĩ cho rằng vấn đề sức khỏe của bà không xuất phát từ việc sử dụng thực phẩm muối chua mà có liên quan đến thói quen tiêu thụ nhiều đường bổ sung trong thời gian dài.

Thực phẩm nhiều đường được cho là yếu tố nguy cơ cần lưu ý

Trong nhận thức của nhiều người, dưa muối, thịt hun khói hay thức ăn để qua đêm thường được xem là những thực phẩm có nguy cơ gây ung thư. Tuy nhiên, một số nghiên cứu và tài liệu phổ biến đã chỉ ra, dưa muối truyền thống được xếp vào nhóm có nguy cơ gây ung thư thấp hơn so với nhiều người nghĩ và việc sử dụng ở mức hợp lý sẽ không làm tăng khả năng mắc bệnh.

Ngược lại, chế độ ăn chứa nhiều đường bổ sung được cho là vấn đề đáng quan tâm hơn vì đây là loại thực phẩm được tiêu thụ hàng ngày thông qua đồ uống có đường, bánh kẹo, món tráng miệng và nhiều loại thực phẩm chế biến.

Một số nghiên cứu cho thấy, tế bào ung thư có nhu cầu tiêu thụ glucose cao hơn tế bào bình thường để đáp ứng quá trình tăng sinh. Đồng thời, việc tiêu thụ quá nhiều đường trong thời gian dài có thể liên quan đến nguy cơ gia tăng của một số bệnh ung thư như ung thư gan, ung thư tụy và ung thư vú.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đường không phải là nguyên nhân trực tiếp gây ung thư. Theo nhiều nghiên cứu y học hiện nay, chế độ ăn nhiều đường chủ yếu góp phần làm tăng nguy cơ thông qua các yếu tố trung gian như béo phì, kháng insulin, hội chứng chuyển hóa và tình trạng viêm mạn tính.

Tình trạng viêm mạn tính kéo dài: Chế độ ăn nhiều đường được cho là có thể thúc đẩy phản ứng viêm kéo dài trong cơ thể. Viêm mạn tính là một trong những yếu tố làm tăng nguy cơ phát triển nhiều bệnh lý, trong đó có một số loại ung thư.

Kháng insulin và rối loạn chuyển hóa: Lượng đường dư thừa kéo dài có thể làm giảm độ nhạy insulin, gây rối loạn chuyển hóa glucose và làm tăng nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 cũng như các bệnh lý chuyển hóa khác.

Suy giảm chức năng miễn dịch: Đường huyết tăng kéo dài được cho là có thể ảnh hưởng đến hoạt động của một số tế bào miễn dịch, làm giảm khả năng bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây bệnh.

Tích tụ mỡ nội tạng: Năng lượng dư thừa từ đường có thể được chuyển hóa thành mỡ và tích tụ tại gan, tụy cùng nhiều cơ quan khác, làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ và các rối loạn chuyển hóa.

Khuyến nghị xây dựng chế độ ăn lành mạnh

Theo các khuyến nghị dinh dưỡng, để giảm nguy cơ ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe, người dân có thể lưu ý một số nguyên tắc sau:

Hạn chế đường bổ sung: Nên giảm sử dụng nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo, bánh ngọt và các thực phẩm chứa nhiều đường tinh luyện; đồng thời hạn chế thêm đường khi chế biến món ăn.

Ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt: Có thể thay một phần gạo trắng và bột mì tinh chế bằng gạo lứt, yến mạch, ngô, kiều mạch hoặc các loại ngũ cốc nguyên hạt khác nhằm giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn.

Phân biệt đường tự nhiên và đường bổ sung: Đường có sẵn trong trái cây tươi, sữa và các thực phẩm tự nhiên đi kèm chất xơ, vitamin và khoáng chất nên không cần loại bỏ hoàn toàn. Điều cần hạn chế là đường bổ sung trong thực phẩm chế biến.

Duy trì lối sống lành mạnh: Chế độ ăn cân đối kết hợp uống đủ nước, ngủ đủ giấc, vận động thường xuyên và kiểm soát cân nặng được xem là những yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính.

Các chuyên gia cũng lưu ý, ung thư là bệnh có nguyên nhân đa yếu tố, bao gồm di truyền, môi trường, lối sống và chế độ ăn uống. Không có loại thực phẩm đơn lẻ nào quyết định hoàn toàn nguy cơ mắc bệnh. 

Vì vậy, thay vì quá lo ngại một nhóm thực phẩm cụ thể, việc xây dựng chế độ ăn cân bằng, đa dạng, hạn chế đường bổ sung, không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia và duy trì lối sống khoa học mới là những biện pháp được khuyến cáo nhằm góp phần giảm nguy cơ mắc ung thư.

* Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thể thay thế cho chẩn đoán của bác sĩ.