Nguồn gốc và ý nghĩa của Trung thu - Tết đoàn viên tại Việt Nam

Chuyển động Doanh nghiệp • 12/09/2023 11:53

Trung thu là tết đoàn viên, là nét văn hóa truyền thống của người Việt Nam nói riêng và các nước cùng có tập tục này nói chung. Vậy Tết trung thu có ý nghĩa như thế nào? Hãy cùng nhau lội ngược thời gian, quay trở về với dân gian và cùng nhau lý giải phong tục tết trung thu đầy ý nghĩa này nhé.

Phong tục tết trung thu

Từ ngàn năm nay, cứ mỗi dịp thu về vào ngày 15/8 Âm lịch, người ta lại nhớ đến những đêm trăng sáng, rước đèn, múa lân, phá cỗ, ngắm chú Cuội chị Hằng đêm Rằm, đó là nhắc về một mùa Tết Trung thu lại về. Dưới ánh trăng sáng vành vạch cùng nhau phá cỗ trò chuyện và ước nguyện một đời bình an. Nhưng không phải ai cũng biết được nguồn gốc và ý nghĩa của tết trung thu.

Sự tích chị Hằng

Nhiều người cho rằng tết Trung Thu của Việt Nam có nguồn gốc từ Trung Quốc nhưng trên thực tế khi đi vào những giai thoại thì người Việt Nam và Trung Quốc đều có những nguồn gốc về tết trung thu khác nhau.

Ở Trung Quốc có truyền thuyết kể về Hằng Nga và Hậu Nghệ: người phụ nữ uống thuốc bất tử và bay lên trăng, để lại chồng và con trên trần gian.

Ở Việt Nam chắc hẳn mọi người đã nghe truyền thuyết về chú Cuội cùng trăng rằng: một người đàn ông có cây thuốc thần cứu người, nhưng do người vợ bất cẩn làm bay lên cung trăng, người chồng thấy vậy đã bám rìu vào cây và bay lên cung trăng trở thành chú Cuội.

Sự tích chú Cuội cung trăng

Phong tục tết trung thu về tục chơi đèn lồng

Lồng đèn Trung thu truyền thống, đèn cá chép, đèn ông sao, đèn kéo quân,… Những chiếc đèn Trung thu với nhiều hình dáng khác nhau được làm từ giấy, vải, lụa, giấy ni-long màu, tre... những vật dụng gần gũi với cuộc sống đã trở thành món quà đầy ắp kỉ niệm tuổi thơ của mỗi người, đồng thời cũng mang những ý nghĩa khác nhau.

Đèn ông sao năm cánh tượng trưng cho ngũ hành âm dương, sự hòa hợp, cân đối giữa con người và thiên nhiên

Đèn kéo quân tượng trưng cho lòng hiếu thảo và tình yêu thương của con cái đối với cha mẹ.

Đèn lồng tròn thể hiện sự trân trọng vẻ đẹp dịu dàng của thiên nhiên (ánh trăng) và mong muốn tạ ơn trần gian đã cho một vụ mùa bội thu.

Đèn ông sư (đèn cù) tượng biểu tượng của sự cân bằng, hòa hợp trong thế giới., có tác dụng xua đuổi ma quỷ, cầu mong sự may mắn, bình an.

Phong tục trông trăng phá cỗ đêm Rằm

Vào dịp trung thu mỗi gia đình sẽ bày một mâm cỗ với đầy đủ nào là bánh trung thu, kẹo, mía, thị, bưởi, dưa hấu, chó bưởi,…tùy vào từng gia đình mà cỗ được trang trí khác nhau.

Mâm cỗ Trung thu truyền thống

Khi ánh trăng lên tới đỉnh đầu chính là lúc cảnh trời đất đẹp nhất, mọi người quây cùng nhau phá cỗ và thưởng thức hương vị của tết trung thu. Mâm cỗ trung thu là để cũng trăng và tế trời đất cùng cầu mong cuộc sống tốt lành, mùa màng bội thu và sự đoàn viên trong gia đình.

Phong tục thờ ông Tiến sĩ trong mâm cỗ Trung thu

Bên cạnh các thức quà như trái cây, bánh trung nướng, bánh dẻo, còn có sự xuất hiện của Ông Tiến Sĩ Giấy. Ông tiến sĩ giấy là biểu trưng cho những người học hành giỏi giang, đỗ đạt được làm quan lớn trong triều.

Ông Tiến sĩ được làm thủ công từ giấy màu, tre

Mọi người thường bày ông tiến sĩ giấy trong mâm cổ Tết Trung Thu thể hiện mong muốn cho con cháu mình đều được ngoan ngoãn, học hành giỏi giang thành tài, tương lai sáng lạng.

Phong tục tết trung thu về múa Lân

Múa lân đêm Rằm

Tết trung thu đường phố nhộn nhịp tiếng trống cùng những điệu múa Lân. Người Trung Quốc múa lân vào dịp tết Nguyên Đán còn người Việt lại múa Lân vào dịp tết trung thu.

Thường múa Lân sẽ được tổ chức vào đêm 14 và đêm 15. Đội múa Lân gồm có một người đội chiếc đầu lân và chỉ huy cả đội múa những điệu bộ của con vật này theo nhịp trống. Con Lân tượng trưng cho điềm lành vì vậy múa Lân đêm trung thu là ước mong cho những điềm lành đến với mọi nhà.

Phong tục làm bánh Trung thu

Dường như bánh trung thu đã trở thành một thức bánh chỉ có vào dịp tết trung thu và không thể thiếu của mọi nhà. Được làm từ bột mì nhân hạt sen và bột đường, bánh trung thu biểu tượng cho sự đoàn tụ và hòa thuận của gia đình.

Bánh nướng truyền thống nhân thập cẩm

Thường bánh trung thu sẽ được cắt bằng với đúng số thành viên trong gia đình. Miếng bánh càng đều thì gia đình càng hạnh phúc hòa thuận.

Bánh dẻo truyền thống

Tết trung thu là một phong tục ý nghĩa từ lâu đời không chỉ ở Việt Nam mà còn ở các nước trong châu Á khác. Sau khi đã đi lý giải phong tục tết trung thu chắc hẳn mọi người đã biết được phần nào về nguồn gốc và ý nghĩa của ngày tết đoàn viên.