Hiện nay, hầu hết các quốc gia trên thế giới đang ở năm 2026 thì Nepal lại vừa bước sang năm 2083. Sự chênh lệch này khiến nhiều người phải tò mò, thắc mắc về cuộc sống, văn hóa của người dân nơi đây.

Theo đó, ngày 14/4/2026, người Nepal chào đón năm mới 1/1/2083 theo lịch truyền thống. Không pháo hoa rực rỡ hay những ly sâm panh chúc mừng, người Nepal đón năm mới bằng nghi lễ cổ xưa, đậm màu sắc văn hóa. Cụ thể, tại thành phố cổ Bhaktapur, lễ hội Bisket Jatra diễn ra, người ta sẽ dựng cây cột Lingo cao khoảng 25m hoàn toàn bằng sức người. Đây là một nghi thức truyền thống đã tồn tại hơn 600 trăm.

Ngày 2/1/2083, thị trấn Thimi sẽ bừng sáng trong sắc cam rực rỡ của lễ hội Sindoor Jatra bởi bột màu được tung lên khắp nơi.

Trong những ngày đầu năm mới, người ta thường nhìn lại một năm đã qua, đánh giá những điều đã làm được, điều chưa trọn vẹn, từ đó rút kinh nghiệm và đặt ra mục tiêu mới. Không khí năm mới bắt đầu bằng những việc quen thuộc như tắm rửa, dọn dẹp nhà cửa, sân vườn, chuẩn bị các bữa ăn thịnh soạn và dành thời gian kết nối với bạn bè, người thân...

Không chỉ trong nước, người dân Nepal trên khắp thế giới cũng đón mừng dịp này như Tết cổ truyền. Tại thủ đô Kathmandu, người dân đổ ra đường để gặp gỡ, sum họp cùng gia đình và bạn bè. Nhiều người chọn cách tổ chức dã ngoại tại các đền chùa, công viên hay di tích, tạo nên một không khí vừa nhộn nhịp vừa ấm cúng trong ngày đầu năm mới.

Sự chênh lệch thời gian này bắt nguồn từ việc Nepal sử dụng hệ lịch riêng mang tên Bikram Sambat. Hệ lịch này được cho là khởi nguồn từ khoảng năm 57 trước Công nguyên, gắn với vị vua huyền thoại Vikramaditya. Vì bắt đầu sớm hơn Công nguyên gần 57 năm, nên Bikram Sambat luôn đi trước Dương lịch hơn nửa thế kỷ.

Khác với lịch Gregory phổ biến toàn cầu, Bikram Sambat là một dạng lịch âm dương, kết hợp chu kỳ Mặt Trăng để xác định các ngày lễ và chu kỳ Mặt Trời để phục vụ sản xuất nông nghiệp. Điều này khiến số ngày trong mỗi tháng không cố định. Một tháng ở Nepal có thể kéo dài từ 29 đến 32 ngày, tùy theo tính toán thiên văn từng năm. Vì vậy, người Nepal không thể chỉ dựa vào thói quen quen thuộc mà phải theo dõi lịch được cập nhật chính thức.

Sử dụng hệ lịch riêng biệt, đời sống tại Nepal còn là sự giao thoa của nhiều cách tính thời gian. Bikram Sambat được sử dụng trong hành chính, giáo dục và truyền thông. Trong khi đó, Nepal Sambat gắn liền với cộng đồng Newar bản địa ở thung lũng Kathmandu, chủ yếu phục vụ nghi lễ và lễ hội. Ở các vùng núi cao, người Sherpa và Tamang lại đón năm mới theo lịch Tây Tạng, với các dịp Lhosar khác nhau tùy từng nhóm.

Ngoài ra, Dương lịch vẫn được dùng rộng rãi trong du lịch, thương mại và giao tiếp quốc tế.

Chính sự đa dạng này tạo nên một hệ thống thời gian nhiều tầng độc đáo: Trong một ô ngày trên tờ lịch Nepal, có thể xuất hiện cùng lúc ba hoặc bốn mốc thời gian khác nhau. Nhờ vậy, không một lễ hội hay thời điểm quan trọng nào bị bỏ sót.

Không ít du khách khi đến Nepal lần đầu thường cảm thấy bối rối khi bắt gặp những con số “tương lai” xuất hiện khắp nơi, từ hạn sử dụng thực phẩm cho đến ngày tháng trên hóa đơn. Tuy vậy, tại các khu du lịch nổi tiếng như Thamel hay thành phố Pokhara, người dân và nhân viên dịch vụ thường linh hoạt sử dụng thêm Dương lịch để giúp du khách dễ dàng hơn trong việc giao dịch và di chuyển.

Nằm trên dãy Himalaya, giữa hai quốc gia lớn là Ấn Độ và Trung Quốc, Nepal giữ được sự độc lập trong suốt chiều dài lịch sử, một phần nhờ địa hình hiểm trở và lực lượng lính nổi tiếng thiện chiến. Chính vì chưa từng bị đô hộ hoàn toàn, Nepal đến nay vẫn duy trì hệ lịch riêng như một biểu tượng của bản sắc văn hóa và tinh thần tự chủ.

Dù Dương lịch được sử dụng để kết nối với thế giới, phục vụ thương mại và du lịch, lịch Bikram Sambat vẫn đóng vai trò quan trọng trong đời sống hàng ngày, từ hành chính cho đến các lễ hội truyền thống.