Láng giềng Việt Nam chi hơn 260.000 tỷ đồng nâng cấp mạng lưới đường sắt kết nối châu Âu, tham vọng thành 'trạm trung chuyển' mới của thế giới
Động thái diễn ra trong bối cảnh doanh nghiệp toàn cầu tìm kiếm các tuyến vận tải ổn định hơn giữa căng thẳng Trung Đông và rủi ro tại eo biển Hormuz.
Công ty vận hành đường sắt quốc gia Kazakhstan đang đẩy mạnh mở rộng mạng lưới đường ray và hạ tầng nhằm đáp ứng nhu cầu vận chuyển hàng hóa ngày càng tăng giữa Trung Quốc và châu Âu, trong bối cảnh dòng chảy thương mại toàn cầu thay đổi do xung đột Iran.
Trong cuộc phỏng vấn tuần trước, CEO Talgat Aldybergenov của Kazakhstan Temir Zholy (KTZ) cho biết tình hình quanh eo biển Hormuz cùng căng thẳng leo thang tại Trung Đông đang khiến lưu lượng hàng hóa gia tăng.
“Khách hàng Trung Quốc ngày càng quan tâm đến vận tải đường bộ thay vì đường biển nhờ độ tin cậy và thời gian giao hàng ổn định hơn”, ông nói.
Kazakhstan hiện coi logistics vận tải là ưu tiên chiến lược, đưa ngành đường sắt quốc gia trở thành một mắt xích trung chuyển quan trọng. Theo ông Aldybergenov, tổng vốn đầu tư phát triển hạ tầng của KTZ dự kiến đạt 10 tỷ USD (khoảng 263.000 tỷ đồng) vào năm 2030, trong đó khoảng một nửa đã được giải ngân.
Hiện công ty đang đang xây dựng 900km đường sắt mới trong năm nay, bao gồm tuyến Ayagoz-Bakhty dài 300km nối sang Trung Quốc. Tuyến này sẽ tạo ra cửa khẩu đường sắt thứ 3 giữa Kazakhstan và quốc gia láng giềng phía Đông.
Sau khi các dự án hoàn tất, năng lực vận tải đường sắt giữa Kazakhstan và Trung Quốc dự kiến đạt 100 triệu tấn vào năm 2030, tăng mạnh so với khoảng 55 triệu tấn hiện nay.
Sự dịch chuyển của các tuyến thương mại đang làm nổi bật vai trò ngày càng quan trọng của “Hành lang Trung tâm” - tuyến đường sắt xuyên Caspi kết nối Trung Quốc với châu Âu. Tuyến đường dài hơn 4.250km này đi qua nhiều quốc gia như Azerbaijan, Gruzia và Thổ Nhĩ Kỳ, trong đó Kazakhstan sở hữu đoạn tuyến dài nhất.
Tầm quan trọng của tuyến vận tải này trong mạng lưới logistics toàn cầu đã gia tăng đáng kể từ xung đột Nga - Ukraine năm 2022, khiến nhiều doanh nghiệp tránh các tuyến đường sắt đi qua lãnh thổ Nga. Thống kê cho thấy khối lượng hàng hóa qua Hành lang Trung tâm đã tăng khoảng 10 lần kể từ đó.
Việc mở rộng Hành lang Trung tâm cũng đang diễn ra với tốc độ nhanh chóng. Trong quý I/2026, tuyến này đã tiếp nhận khoảng 173 đoàn tàu, với mục tiêu đạt 600 đoàn trong cả năm và có thể tiếp tục tăng thêm tới 67% vào năm tới.
Tuy nhiên, biển Caspi vẫn là điểm nghẽn lớn do thiếu tàu vận tải. Để giải quyết vấn đề này, KTZ đang đầu tư hơn 100 triệu USD mua 6 tàu mới nhằm vận chuyển hàng hóa từ các cảng Aktau và Kuryk tới Baku trước khi tiếp tục hành trình sang châu Âu.
Kazakhstan cũng ký các hợp đồng dài hạn với Wabtec của Mỹ, Alstom của Pháp và một doanh nghiệp Trung Quốc để mua hàng trăm đầu máy xe lửa, đồng thời mở rộng hệ thống ga container tại Trung Quốc và châu Âu.
Song song với đó, KTZ đã đàm phán mua thêm các nhà ga tại Romania, Hungary và Đức để tăng năng lực trung chuyển.
Ngoài đường sắt, công ty còn lên kế hoạch mở rộng sang vận tải hàng không với chiếc máy bay chở hàng đầu tiên dự kiến được đưa vào hoạt động cuối năm nay.
