Lãi suất cơ sở và lãi suất tham chiếu tại nhiều ngân hàng đang được điều chỉnh theo hướng tăng, tạo áp lực đối với khách hàng có khoản vay áp dụng lãi suất thả nổi, đặc biệt là các khoản vay mua nhà, mua ô tô hoặc phục vụ hoạt động kinh doanh dài hạn. Từ ngày 1/10, Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) điều chỉnh lãi suất cơ sở lên 9,5%/năm trên toàn hệ thống. Đây là mức lãi suất được sử dụng để xác định lãi suất cho vay tại các kỳ tái định giá đối với những khoản vay áp dụng cơ chế tương ứng.

Trước đó, từ ngày 18/9, Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) áp dụng biểu lãi suất cơ sở VND mới đối với các khoản vay có tài sản bảo đảm của khách hàng cá nhân. Mức lãi suất được phân chia theo thời điểm giải ngân, mục đích vay, thời hạn vay và chu kỳ điều chỉnh lãi suất. Đối với các khoản vay bất động sản, tiêu dùng, mua ô tô và sản xuất kinh doanh giải ngân sau ngày 15/11/2024, lãi suất cơ sở tại VPBank theo chu kỳ điều chỉnh một tháng dao động 11-13%/năm. Với các khoản vay điều chỉnh ba tháng một lần, mức lãi suất cơ sở nằm trong khoảng 11,8-13,5%/năm.

Trong khi đó, nhóm khoản vay còn lại có mức lãi suất cơ sở thấp hơn, ở mức 9,4%/năm với kỳ hạn một tháng, 10,6%/năm với kỳ hạn 12 tháng và 11,4%/năm đối với khoản vay có thời hạn trên 15 năm. Tại Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (Techcombank), biểu lãi suất cơ sở và lãi suất tham chiếu mới dành cho khách hàng cá nhân vay mua bất động sản, vay tiêu dùng thế chấp và vay mua ô tô được áp dụng từ ngày 15/9.

Theo biểu lãi suất được công bố, mức lãi suất cơ sở chuẩn là 9%/năm đối với các khoản vay ngắn, trung và dài hạn. Một số sản phẩm chuyên biệt có mức lãi suất riêng, như vay mua ô tô VinFast ở mức 8,5%/năm, vay mua ô tô Thaco ở mức 9,5%/năm và vay kinh doanh có tài sản bảo đảm dành cho chủ hộ kinh doanh ở mức 8,8%/năm. Riêng nhóm vay tiêu dùng tín chấp, gồm các sản phẩm thấu chi, MyCash/F2 và vay trả góp điều chỉnh theo lãi suất cơ sở chuẩn, có mức lãi suất cơ sở 13%/năm.

Việc các ngân hàng điều chỉnh lãi suất cơ sở diễn ra trong bối cảnh mặt bằng lãi suất huy động và cho vay có xu hướng tăng. Đối với khách hàng đang trong thời gian hưởng lãi suất ưu đãi, tác động có thể chưa xuất hiện ngay. Tuy nhiên, với những khoản vay đã hết thời gian ưu đãi hoặc sắp đến kỳ tái định giá, chi phí lãi vay có thể tăng theo công thức được quy định trong hợp đồng tín dụng.

Theo thống kê của Dân trí, lãi suất tiền gửi tiết kiệm thông thường tại một số ngân hàng đã chạm mức 8%/năm. Mức lãi suất thực nhận trong một số trường hợp có thể lên tới 9,4-9,6%/năm nhờ các chương trình cộng thêm lãi suất dành cho những nhóm khách hàng nhất định. Ở chiều cho vay, số liệu mới nhất của Ngân hàng Nhà nước cho thấy lãi suất cho vay bình quân trong tháng 8 của nhóm ngân hàng thương mại nhà nước và ngân hàng thương mại cổ phần dao động 8,4-10,7%/năm, tính trên cả khoản vay mới và dư nợ của các khoản vay cũ.

Tuy nhiên, mức lãi suất bình quân không phản ánh đầy đủ chi phí của từng khoản vay. Với khách hàng vay mua nhà, lãi suất ưu đãi thường chỉ được áp dụng trong thời gian đầu. Sau khi hết ưu đãi, khoản vay chuyển sang lãi suất thả nổi, phổ biến quanh mức 14-16%/năm theo thông tin thị trường được bài viết ghi nhận.

Đối với vay mua ô tô, lãi suất ưu đãi trong một số chương trình đã lên mức 9-11%/năm, cố định trong 12 tháng tùy loại xe. Sau giai đoạn này, lãi suất thả nổi có thể tăng lên 16-18%/năm, thậm chí gần 20%/năm trong một số trường hợp. Mức lãi suất thực tế khách hàng phải trả phụ thuộc vào hợp đồng tín dụng, lãi suất tham chiếu, biên độ cộng thêm và thời điểm điều chỉnh. Vì vậy, việc lãi suất cơ sở tăng không đồng nghĩa mọi khoản vay đều tăng lãi suất ngay lập tức hoặc tăng cùng một mức.

Dù vậy, với những người vay có tỷ lệ đòn bẩy tài chính cao, việc lãi suất điều chỉnh tăng có thể khiến nghĩa vụ trả nợ hằng tháng vượt dự tính ban đầu. Khách hàng vay mua nhà, ô tô hoặc vay vốn kinh doanh dài hạn cần kiểm tra lại lịch điều chỉnh lãi suất, biên độ cho vay sau ưu đãi và khả năng cân đối thu nhập trong trường hợp chi phí vốn tiếp tục tăng. Đặc biệt, những khoản vay được giải ngân trong giai đoạn 2024-2025 với thời gian cố định lãi suất ngắn đang bước vào giai đoạn có thể chuyển sang lãi suất thả nổi. Đây là nhóm khách hàng cần theo dõi sát thông báo điều chỉnh từ ngân hàng để chủ động chuẩn bị nguồn tiền trả nợ.

Nhận định về diễn biến thị trường, ông Đỗ Thanh Tùng, Trưởng phòng cao cấp Trung tâm Phân tích, Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), cho rằng xu hướng tăng lãi suất là diễn biến khó tránh khỏi và mặt bằng lãi suất có thể tiếp tục neo cao đến cuối năm.

Theo thống kê của VDSC, lãi suất huy động trên thị trường đã tăng khoảng 30-50 điểm cơ bản trong gần một quý trở lại đây. Đối với những mức lãi suất huy động lên tới 9,6%/năm, ông Tùng lưu ý đây chưa phải diễn biến phổ biến trên toàn hệ thống mà chủ yếu mang tính cục bộ tại một số ngân hàng nhỏ.

Dù vậy, mức lãi suất cao cho thấy áp lực huy động vốn để đáp ứng nhu cầu thanh khoản vẫn hiện hữu. Theo chuyên gia, hệ thống ngân hàng cần có sự phối hợp từ chính sách tài khóa, trong đó có việc điều tiết tiền gửi Kho bạc Nhà nước.

Nguồn tiền gửi Kho bạc Nhà nước có thể hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống, song tập trung nhiều hơn tại nhóm ngân hàng quốc doanh. Trong khi đó, các ngân hàng tư nhân không có lợi thế tương tự nên vẫn phải cạnh tranh huy động tiền gửi từ dân cư, khiến áp lực duy trì lãi suất huy động ở mức cao chưa thể sớm chấm dứt.

Về lãi suất cho vay, ông Tùng dự báo diễn biến sẽ phân hóa theo từng lĩnh vực. Lãi suất cho vay phục vụ sản xuất, kinh doanh có thể tương đối ổn định, thậm chí giảm nhẹ nhờ các chương trình tín dụng ưu đãi, đặc biệt tại nhóm ngân hàng quốc doanh. Chẳng hạn, BIDV đang triển khai gói tín dụng ưu đãi quy mô 200.000 tỷ đồng với lãi suất từ 6,8%/năm theo thông tin được nêu trong bài viết.

Ngược lại, lãi suất cho vay mua nhà và bất động sản đã tăng rõ rệt và được dự báo tiếp tục duy trì ở mức cao. Theo chuyên gia, tín dụng bất động sản là lĩnh vực được Ngân hàng Nhà nước kiểm soát chặt chẽ về hạn mức tăng trưởng. Các ngân hàng cũng điều chỉnh chính sách cho vay để phù hợp với định hướng điều hành, đồng thời tối ưu hiệu quả sử dụng vốn.

Do đó, lãi suất vay mua nhà khó giảm trong ngắn hạn sau đợt tăng từ đầu năm. Các khoản vay mới hiện được áp dụng mức lãi suất từ 10%/năm trở lên, trong khi những khoản vay cũ hết thời gian ưu đãi có thể phải chịu mức lãi suất cao hơn khi chuyển sang cơ chế thả nổi. Ở góc độ quản lý, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà cho biết tốc độ tăng lãi suất đang chậm lại và mặt bằng lãi suất nhìn chung xoay quanh mức mới.

Bên cạnh đó, Thông tư 50/2026/TT-NHNN với lộ trình nới trần tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) lên 95% được một số chuyên gia kỳ vọng sẽ góp phần giảm áp lực huy động vốn, qua đó hỗ trợ lãi suất tiền gửi đi ngang trong quý IV. Tuy nhiên, khả năng mặt bằng lãi suất giảm còn phụ thuộc vào diễn biến thanh khoản, nhu cầu tín dụng, chi phí huy động và định hướng điều hành chính sách tiền tệ.

Trong bối cảnh đó, người vay nên đánh giá khoản vay dựa trên mức lãi suất có thể phải trả sau thời gian ưu đãi, thay vì chỉ nhìn vào mức lãi suất ban đầu. Việc dự phòng dòng tiền, hạn chế vay vượt khả năng chi trả và chủ động trao đổi với ngân hàng khi có nguy cơ mất cân đối tài chính sẽ giúp giảm áp lực nếu lãi suất tiếp tục duy trì ở mức cao.