Kim ngạch xuất nhập khẩu bứt phá và điểm sáng thu ngân sách

Theo số liệu thống kê từ Cục Hải quan, lũy kế 9 tháng năm 2026, tổng trị giá xuất nhập khẩu hàng hóa của cả nước đạt 888,03 tỷ USD, tăng 30,4% (tương ứng tăng 207,11 tỷ USD) so với cùng kỳ năm trước. Dù cán cân thương mại ghi nhận mức nhập siêu 19,39 tỷ USD, song hoạt động xuất nhập khẩu vẫn là một điểm sáng nổi bật. Động lực tăng trưởng chính tiếp tục đến từ khối doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) với tổng kim ngạch đạt 685,1 tỷ USD, chiếm tỷ trọng chủ đạo trong bức tranh thương mại quốc tế của Việt Nam.

Đà tăng trưởng mạnh mẽ của hoạt động xuất nhập khẩu đã trực tiếp mang lại những kết quả tích cực cho công tác thu ngân sách nhà nước. Tính đến hết quý III/2026, số thu ngân sách từ lĩnh vực hải quan đạt 399.638 tỷ đồng, hoàn thành 88,6% dự toán và 77,4% chỉ tiêu phấn đấu cả năm. Đáng chú ý, nhiều chi Cục Hải quan khu vực đã xuất sắc vượt dự toán được giao. Nguồn thu này được đóng góp phần lớn bởi sự gia tăng của các nhóm hàng nguyên liệu, máy móc thiết bị phục vụ sản xuất (chiếm 55,8% tổng kim ngạch nhập khẩu có thuế) và mặt hàng ô tô nguyên chiếc, góp phần làm tăng thu ngân sách gần 8.000 tỷ đồng.

Đẩy mạnh chuyển đổi số cùng tiến trình cải cách thủ tục hành chính

Không chỉ tập trung vào nhiệm vụ thu ngân sách, cơ quan hải quan còn ghi dấu ấn đậm nét trong nỗ lực kiến tạo môi trường thương mại thuận lợi thông qua cải cách thể chế. Tính đến nay, đơn vị đã cắt giảm, đơn giản hóa thành công 35/39 thủ tục hành chính (đạt 123,1% kế hoạch theo Quyết định số 1848/QĐ-TTg) và đưa ra khỏi danh mục hàng loạt chế độ báo cáo định kỳ. Quá trình đối thoại, tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp luôn được duy trì xuyên suốt, thể hiện tinh thần đồng hành và phục vụ.

Điểm nhấn mang tính đột phá trong quý III/2026 là những bước tiến dài về chuyển đổi số. Hệ thống hải quan số, nổi bật là VNACCS/VCIS, tiếp tục vận hành ổn định 24/7, xử lý thông suốt hơn 93,2 triệu hồ sơ trong 9 tháng qua với tỷ lệ trực tuyến gần như tuyệt đối. Dự án mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia và kết nối Cơ chế một cửa ASEAN giai đoạn 3 cũng đang hoàn tất những khâu kiểm thử cuối cùng. Đồng thời, việc mở rộng mô hình thông quan tập trung đang được đánh giá kỹ lưỡng, hứa hẹn sẽ rút ngắn đáng kể thời gian giải quyết thủ tục, tiết giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp trong tương lai gần.

Quyết liệt kiểm soát rủi ro và đấu tranh chống gian lận thương mại

Đi đôi với việc tạo thuận lợi thương mại, công tác quản lý rủi ro và chống buôn lậu vẫn được siết chặt nhằm bảo vệ an ninh kinh tế. Trong 9 tháng đầu năm, tình hình tội phạm buôn lậu, gian lận thương mại diễn biến hết sức phức tạp với thủ đoạn ngày càng tinh vi. Toàn ngành đã phát hiện, bắt giữ và xử lý hơn 17.000 vụ vi phạm với trị giá hàng hóa ước tính gần 18.000 tỷ đồng. Tuyến đường biển tiếp tục là khu vực trọng điểm với tỷ trọng vi phạm lớn nhất, điển hình là các hành vi khai sai mã số, thuế suất và nhập khẩu hàng hóa trái phép.

Nhiều chuyên án lớn đã được lực lượng hải quan chủ trì và phối hợp triệt phá thành công, tiêu biểu như vụ thu giữ 1.193 kg ngà voi và xương động vật từ châu Phi tại cảng Quy Nhơn, bắt giữ hơn 70.000 lít dầu FO trên vùng biển Hải Phòng, cùng hàng chục chuyên án ma túy thu giữ gần 2 tấn tang vật. Bước sang quý IV, toàn ngành cam kết sẽ tiếp tục duy trì kỷ cương hành chính, tập trung rút ngắn thời gian thông quan và mở các đợt cao điểm chống buôn lậu, đặc biệt là giai đoạn trước, trong và sau Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027, nhằm hiện thực hóa mục tiêu kép: vừa tạo thuận lợi thương mại, vừa kiểm soát chặt chẽ an ninh hàng hóa biên giới.