Khám phá Nguyên Lăng - Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt
Lăng mộ vua Trần Nghệ Tông có tên là Nguyên Lăng (hay còn gọi là Đồng Hy lăng), tọa lạc trên một khu đồi thấp, xung quanh bao bọc bởi núi non trùng điệp thuộc khu vực Khe Nghệ, xóm Bãi Đá, thôn Bãi Dài, xã An Sinh, thị xã Đông Triều.
Vua Trần Nghệ Tông (1321 - 1394) là vị vua đời thứ 8 triều nhà Trần, là con thứ ba của Thượng hoàng Minh Tông.
Trước khi làm vua, ông được phong tước Cung Định vương, khi Dương Nhật Lễ tiếm ngôi, ông đứng đầu các thân vương, triều thần, cầm quân về Thăng Long giành lại ngôi báu năm 1370 và lên làm vua.
Ông tại vị được 3 năm (1370 - 1372), sau đó ngường ngôi cho em là Trần Kính (tức vua Trần Duệ Tông) và lên làm Thái Thượng hoàng 21 năm. Ngày 15/12 năm Giáp Tuất (1394) ông mất, thọ 74 tuổi và được táng vào Nguyên Lăng ở An Sinh - Đông Triều.
 |
Cũng như các lăng tẩm, điện miếu thờ khác ở đất An Sinh - Đông Triều, trải qua thời gian, chiến tranh, Nguyên Lăng nay chỉ còn là phế tích.
Năm 2012 các nhà khảo cổ học đã khai quật, thăm dò tại Nguyên lăng, kết quả thăm dò cho thấy Nguyên lăng là khu lăng có quy mô nhỏ và có cấu trúc đơn giản nhất trong số lăng các vua Trần ở Đông Triều.
Lăng chỉ có duy nhất tòa chính tẩm với mặt bằng hình vuông (7,70 x7,70m). Theo mô tả của sách Trần triều thánh tổ các xứ địa đồ thì đến đầu thời Nguyễn (thế kỉ 19) Nguyên lăng chỉ có “Bốn mặt vết tường gạch dài 1 trượng (3,3m), rộng 2 thước (0,66m). Mộ ở trong đường kính 3 thước, 5 tấc (1,15m)..
 |
Để bảo tồn và phát huy giá trị di tích, lăng Đồng Hy đã được UBND tỉnh Quảng Ninh phê duyệt dự án bảo tồn, tôn tạo di tích Nguyên lăng (Quyết định số 2130/QĐ-UBND ngày 01/6/2017), với diện tích 1,9ha
Dự án bao gồm các hạng mục chính như: nghi môn, chính tẩm lăng và sân hành lễ, hương án, trưng bày hiện vật, nhà quản lý, hạ tầng kỹ thuật và tôn tạo cảnh quan… Trong tương lai không xa, cùng với quần thể các di tích nhà Trần khác sẽ trở thành điểm đến của nhân dân du khách thập phương trong nước và quốc tế.
|
Cùng với các di tích nhà Trần khác, lăng Đồng Hy được xếp hạng di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt năm 2013 (tại Quyết định số 2383/QĐ-TTg ngày 09/12/2013). Theo các nghiên cứu gần đây về trung tâm văn hóa, tín ngưỡng của nhà Trần (1225-1400) của Tiến sĩ Nguyễn Văn Anh, Khoa Sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội thì nếu xét về quê hương, nhà Trần có 3 nơi, thứ nhất là dương trạch ở xã An Sinh, thị xã Đông Triều, tỉnh Hải Dương (nay là thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh); Thứ hai là dương trạch ở xã Tức Mặc, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định (nay là phường Lộc Vượng, thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định); Thứ ba là âm phần ở xã Thái Đường, huyện Hưng Nhân, tỉnh Thái Bình (nay là xã Tiến Đức, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình). Trong 3 nơi này, nơi quan trọng nhất là An Sinh, vì ở đây có Thái miếu, nơi thờ cúng cả hoàng tộc, đền thờ cùng hệ thống lăng, mộ các vua Trần. |
