Kết nối thông tin thị trường, mở rộng cơ hội xuất khẩu cho ngành bao bì
Nhu cầu bao bì chất lượng cao, thân thiện với môi trường ngày càng tăng cùng sự phát triển của thương mại điện tử và chuỗi cung ứng toàn cầu. Dù đã xuất khẩu tới 172 quốc gia và vùng lãnh thổ, ngành bao bì Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để mở rộng thị phần.
Dư địa xuất khẩu lớn nhưng thị phần còn khiêm tốn
Tại Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài tháng 11/2026, với chủ đề “Kết nối thông tin thị trường, mở rộng cơ hội xuất khẩu cho ngành bao bì Việt Nam”, thực trạng sản xuất và những rào cản thương mại đối với ngành đã được phân tích rõ nét. Trong bối cảnh nhu cầu đóng gói, bảo quản và vận chuyển hàng hóa trên thế giới ngày càng đa dạng, ngành công nghiệp bao bì Việt Nam đang có thêm cơ hội mở rộng hoạt động xuất khẩu.
Theo bà Lê Thị Như Hạnh, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Bao bì Việt Nam (VINPAS), sản phẩm bao bì Việt Nam đã từng bước tiếp cận nhiều thị trường có yêu cầu cao về chất lượng, an toàn và tiêu chuẩn kỹ thuật như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Đức, Hà Lan và Úc. Trong 9 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu bốn nhóm bao bì được hiệp hội khảo sát, gồm bao bì nhựa mềm, nhãn hàng, hộp giấy và carton sóng, đạt khoảng 1,47 tỷ USD, tăng gần 11% so với cùng kỳ. Các nhóm sản phẩm này đã được xuất khẩu tới 172 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong khi đó, kim ngạch nhập khẩu của cùng bốn nhóm đạt khoảng 2,38 tỷ USD, tăng gần 15%.
Tuy nhiên, việc sản phẩm hiện diện tại nhiều quốc gia chưa đồng nghĩa với khả năng khai thác hiệu quả dung lượng nhập khẩu của các thị trường này. Thực tế cho thấy, tại một số thị trường có quy mô nhập khẩu lớn, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đối với từng nhóm sản phẩm vẫn còn khá khiêm tốn. Chẳng hạn, năm 2025, Pháp nhập khẩu khoảng 36 triệu USD sản phẩm thuộc nhóm carton sóng, trong khi kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này chỉ đạt khoảng 115.000 USD. Tại Anh, con số tương ứng là 47,6 triệu USD so với 385.000 USD; còn tại Tây Ban Nha, đối với nhóm bao bì hộp giấy, kim ngạch nhập khẩu đạt 8,8 triệu USD nhưng xuất khẩu của Việt Nam chỉ vỏn vẹn 42.000 USD.
Ngay tại khu vực Đông Nam Á và châu Á, khoảng cách giữa quy mô nhập khẩu và khả năng cung ứng của doanh nghiệp Việt Nam vẫn rất rõ rệt. Năm 2025, Singapore nhập khẩu nhóm carton sóng đạt khoảng 56,8 triệu USD, nhưng xuất khẩu của Việt Nam chỉ đạt khoảng 259.000 USD. Tại Philippines, trong tổng kim ngạch nhập khẩu khoảng 88,4 triệu USD, Việt Nam mới cung ứng được 822.000 USD. Đối với nhóm hộp giấy, Indonesia nhập khẩu khoảng 149,8 triệu USD, song xuất khẩu của Việt Nam chỉ đạt khoảng 3,1 triệu USD. Tương tự, Nhật Bản nhập khẩu khoảng 23,4 triệu USD nhưng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam mới đạt khoảng 2 triệu USD.
Ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) cho biết, bao bì là ngành công nghiệp hỗ trợ có vai trò quan trọng đối với hoạt động sản xuất, chế biến và xuất khẩu của nhiều ngành hàng, từ thực phẩm, đồ uống, nông sản đến dệt may, điện tử và hàng tiêu dùng. Không chỉ dừng lại ở chức năng bảo quản, đóng gói, bao bì ngày càng được yêu cầu cao hơn về thiết kế, nhận diện thương hiệu, tính tiện dụng và khả năng đáp ứng các tiêu chí phát triển bền vững.
Bên cạnh cơ hội mở rộng thị trường, doanh nghiệp cũng phải đối mặt với sức ép ngày càng lớn trong việc đáp ứng các hàng rào kỹ thuật. Tại Liên minh châu Âu, Quy định về bao bì và chất thải bao bì (PPWR) bắt đầu được áp dụng theo lộ trình từ ngày 12/8/2026, đặt ra những yêu cầu liên quan đến giảm vật liệu bao bì, thiết kế để tái chế và kiểm soát một số chất trong bao bì. Trong khi đó, tại Hoa Kỳ, vật liệu tiếp xúc thực phẩm phải đáp ứng các yêu cầu của Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA). Bên cạnh đó, các hệ thống bán lẻ quốc tế còn đòi hỏi nhiều chứng nhận như BRCGS Packaging Materials, FSC hay GRS.
Một thực tế đáng lưu ý là nhiều doanh nghiệp bao bì trong nước đã có năng lực sản xuất nhưng vẫn thiếu kết quả thử nghiệm và hồ sơ kỹ thuật để chứng minh sản phẩm đáp ứng các yêu cầu của thị trường. Điển hình, từng có doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm Việt Nam phải tìm nguồn cung nắp lọ từ nước ngoài do nhà cung cấp trong nước chưa có đầy đủ chứng nhận chứng minh gioăng không chứa BPA.
Chuẩn hóa tiêu chuẩn xanh và kết nối chuỗi cung ứng
Trước những điểm nghẽn về thông tin và rào cản kỹ thuật, việc xây dựng chiến lược tiếp cận riêng cho từng thị trường trọng điểm đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá, doanh nghiệp trong nước cần chú trọng đổi mới công nghệ, hoàn thiện hồ sơ chứng nhận và chủ động tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế.
Ông Tạ Đức Minh, Tham tán thương mại (Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản) cho biết, doanh nghiệp Việt Nam đã tạo dựng được vị trí nhất định trong một số nhóm hàng tại thị trường này. Theo số liệu WITS/UN Comtrade được thương vụ dẫn, năm 2024, Nhật Bản nhập khẩu khoảng 1,983 tỷ USD hàng thuộc mã HS 3923, gồm các vật dụng vận chuyển, đóng gói và nắp, nút bằng nhựa. Trong đó, kim ngạch nhập khẩu từ Việt Nam đạt khoảng 302,5 triệu USD, chiếm 15,3%, đưa Việt Nam trở thành nguồn cung lớn thứ hai sau Trung Quốc đối với nhóm hàng này. Tuy nhiên, thị trường Nhật Bản đặc biệt chú trọng chất lượng đồng đều giữa các lô hàng, tính an toàn, khả năng bảo quản, thiết kế sản phẩm và việc giao hàng đúng thời hạn.
Để thâm nhập hiệu quả thị trường Nhật Bản, doanh nghiệp Việt Nam có thể bắt đầu bằng việc tham gia chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp Nhật Bản đang hoạt động tại Việt Nam, qua đó từng bước xây dựng uy tín trước khi mở rộng hợp tác với công ty mẹ. Song song với đó, doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị hồ sơ kỹ thuật bằng tiếng Nhật hoặc tiếng Anh, mẫu thử, báo giá và duy trì việc theo dõi, tiếp nhận phản hồi sau các cuộc gặp với đối tác.
Đối với thị trường Úc, bà Trần Thị Thanh Mỹ, Tham tán thương mại (Thương vụ Việt Nam tại Úc) cho biết, năm 2025, nước này tiêu thụ khoảng 6,84 triệu tấn bao bì, trong đó bao bì giấy và carton chiếm 54%, bao bì nhựa chiếm 18,5%. Riêng quy mô thị trường bao bì giấy và carton đạt khoảng 4,5 tỷ USD, dự báo tăng lên khoảng 6,4 tỷ USD vào năm 2035. Trước tiềm năng này, thời gian tới, Thương vụ Việt Nam tại Úc sẽ tăng cường phối hợp với Cục Xúc tiến thương mại, Hiệp hội Bao bì Việt Nam và các đơn vị liên quan nhằm hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật thông tin thị trường, đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, kết nối đối tác và tham gia các triển lãm chuyên ngành tại Úc. Qua đó, góp phần thúc đẩy xuất khẩu và mở rộng thị phần cho doanh nghiệp Việt Nam.
Thực tế, Úc nhập khẩu khoảng 7,59 tỷ USD nhựa và sản phẩm từ nhựa nhưng Việt Nam mới xuất khẩu được khoảng 99 triệu USD. Đối với mặt hàng giấy, kim ngạch nhập khẩu của nước này đạt hơn 2,2 tỷ USD, trong khi xuất khẩu của Việt Nam chỉ khoảng 82 triệu USD. Khoảng cách này cho thấy dư địa mở rộng thị phần tại thị trường Úc vẫn còn rất lớn. Đặc biệt, xu hướng hạn chế nhựa dùng một lần và tăng cường sử dụng vật liệu tái chế đang mở ra lợi thế cho các sản phẩm như thùng carton, túi giấy và hộp giấy đựng thực phẩm.
Tại khu vực Đông Nam Á, ông Cao Xuân Thắng, Tham tán Thương mại (Thương vụ Việt Nam tại Singapore) cho biết, thị trường bao bì Singapore có quy mô thương mại xuất nhập khẩu khoảng 1,1 - 1,2 tỷ USD/năm, với nhu cầu ổn định đối với bao bì thực phẩm, dược phẩm, thương mại điện tử và công nghiệp. Hiện Việt Nam nằm trong nhóm 5 quốc gia cung cấp bao bì lớn nhất cho Singapore. Tuy nhiên, doanh nghiệp Việt Nam vẫn phải cạnh tranh mạnh mẽ với các nhà cung cấp đến từ Trung Quốc, Malaysia, Hoa Kỳ và Nhật Bản.
Về phía hiệp hội ngành hàng, bà Lê Thị Như Hạnh nhấn mạnh: "Công nghiệp bao bì Việt Nam còn nhiều cơ hội mở rộng xuất khẩu. Để khai thác những cơ hội này, doanh nghiệp cần thông tin thị trường chính xác và sự kết nối với các đối tác phù hợp. VINPAS mong muốn phối hợp với Cục Xúc tiến Thương mại và hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài để biến những thông tin này thành các hoạt động cụ thể. Chúng tôi sẵn sàng làm cầu nối cùng các doanh nghiệp để phối hợp triển khai các chương trình".
Đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp, đại diện Cục Xúc tiến thương mại cho biết, đơn vị sẽ tổng hợp các đề xuất, kiến nghị của doanh nghiệp, Hiệp hội Bao bì Việt Nam và hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, từ đó báo cáo lãnh đạo Cục và Bộ Công Thương xem xét, chỉ đạo. Trong thời gian tới, các hoạt động xúc tiến thương mại sẽ tập trung hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, phát triển bao bì có khả năng tái chế và nâng cao giá trị sản phẩm, qua đó đáp ứng tốt hơn yêu cầu của từng thị trường, mở rộng xuất khẩu và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế.
Khi thông tin thị trường được kết nối thông suốt từ hệ thống thương vụ đến từng nhà sản xuất, cùng với sự chủ động hoàn thiện tiêu chuẩn xanh và nâng cao năng lực quản trị chất lượng của doanh nghiệp, ngành bao bì Việt Nam sẽ có thêm cơ sở để bứt phá, từng bước khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.






