Đề xuất giảm phạt tới 12.671 tỷ đồng và xóa nợ lệ phí môn bài cho hơn 2,51 triệu người nộp thuế
Bộ Tài chính đang xây dựng và trình Chính phủ hai dự thảo nghị quyết nhằm tháo gỡ khó khăn cho hơn 2,51 triệu người nộp thuế trạng thái 03, 06. Chính sách dự kiến áp dụng từ ngày 21/11/2026 đến hết ngày 30/6/2028, nổi bật với đề xuất giảm phạt tối đa 12.671 tỷ đồng và xóa nợ lệ phí môn bài.
Theo số liệu từ Bộ Tài chính, tính đến ngày 23/10/2026, cả nước vẫn còn hơn 2,51 triệu người nộp thuế ở trạng thái 03 (ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế) và trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký).
Nhằm xử lý cấp bách lượng hồ sơ và nợ thuế tồn đọng kéo dài, giảm chi phí tuân thủ, khuyến khích khôi phục hoạt động hoặc hoàn tất đóng mã số thuế, đồng thời đáp ứng cam kết quốc tế về trao đổi thông tin theo yêu cầu, Bộ Tài chính đang trình cấp có thẩm quyền hai dự thảo văn bản. Cụ thể gồm dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn trong quản lý thuế và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội (do Chính phủ trình theo trình tự rút gọn) về xử lý tiền thuế nợ. Đối tượng áp dụng là người nộp thuế ở trạng thái 03, 06 được xác định đến ngày 21/11/2026; thời gian thực hiện dự kiến từ ngày 21/11/2026 đến hết ngày 30/6/2028, trừ các trường hợp chuyển tiếp tiếp tục giải quyết theo quy định.
Giảm mạnh mức phạt thủ tục thuế theo từng giai đoạn
Tại dự thảo Nghị quyết của Chính phủ, Bộ Tài chính đề xuất áp dụng mức phạt tiền theo tỷ lệ so với quy định tại Điều 13, Điều 29 Nghị định 125/2020/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung (nếu có) đối với người nộp thuế trạng thái 03, 06 khi nộp đầy đủ hồ sơ khai thuế, thông báo và báo cáo về hóa đơn còn thiếu. Mức phạt được tính theo tiến độ hoàn thành nghĩa vụ kê khai bổ sung: bằng 30% mức quy định (tức giảm 70%) nếu hoàn thành từ ngày 21/11/2026 đến hết ngày 30/6/2027; 50% (giảm 50%) nếu hoàn thành từ ngày 1/7/2027 đến hết ngày 31/12/2027 và 70% (giảm 30%) nếu hoàn thành từ ngày 1/1/2028 đến hết ngày 30/6/2028.
Riêng hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai chỉ phải chịu mức phạt bằng 15% mức quy định (tức giảm 85%). Đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán, cơ quan quản lý đề xuất không xử phạt các hành vi vi phạm thủ tục thuế. Tuy nhiên, chính sách ưu đãi này không áp dụng với hành vi trốn thuế, gian lận thuế và người nộp thuế đang bị kiểm tra, thanh tra, điều tra, truy tố hoặc xét xử về các hành vi này.
Theo giả định tính toán của Bộ Tài chính, khi nghị quyết được thi hành, chính sách dự kiến cắt giảm khoảng 23,38 triệu hồ sơ khai thuế, tương ứng tiết kiệm khoảng 3.255,79 tỷ đồng chi phí kê khai, bên cạnh khoảng 1,6 triệu hồ sơ dự kiến được nộp bổ sung. Số tiền phạt dự kiến giảm khoảng 12.671 tỷ đồng nếu toàn bộ hồ sơ hoàn thành ở giai đoạn đầu, 9.137 tỷ đồng ở giai đoạn thứ hai và 5.603 tỷ đồng ở giai đoạn cuối. Chi phí tuân thủ của các cơ quan nhà nước dự kiến tăng thêm hơn 3,1 tỷ đồng cho công tác phối hợp thực hiện.
Bộ Tài chính lưu ý: "Các mức giảm là số liệu ước tính theo từng giai đoạn áp dụng chính sách, không cộng gộp và không đồng nhất với mức giảm thu ngân sách thực tế".
Đóng mã số thuế tồn đọng 10 năm và bảo vệ người bị giả mạo thông tin
Cũng trong dự thảo Nghị quyết của Chính phủ, nhằm làm sạch dữ liệu quản lý thuế, Bộ Tài chính đề xuất cho phép cơ quan thuế chấm dứt hiệu lực mã số thuế đối với các trường hợp ở trạng thái 03, 06 từ đủ 10 năm liên tục trở lên tính đến ngày 30/6/2028. Thời gian này được cộng gộp cả giai đoạn ngừng hoạt động chưa đóng mã số thuế và giai đoạn không hoạt động tại địa chỉ đăng ký theo dữ liệu trên Hệ thống thông tin quản lý thuế.
Người nộp thuế thuộc diện này phải đáp ứng đồng thời ba điều kiện: không còn tiền thuế nợ tại thời điểm chấm dứt hiệu lực mã số thuế; không đang trong quá trình kiểm tra, thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử về vi phạm pháp luật thuế, hóa đơn; không có thông tin về dấu hiệu trốn thuế, gian lận thuế chưa được xử lý. Trước khi đóng mã số thuế, cơ quan thuế sẽ rà soát, lập danh sách và công khai thông tin trong 30 ngày. Sau thời hạn này, nếu người nộp thuế không đề nghị khôi phục và không có văn bản phản đối từ cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan, mã số thuế sẽ chính thức chấm dứt hiệu lực. Theo ước tính của Bộ Tài chính, đến năm 2028 có khoảng 784.345 trường hợp đạt ngưỡng 10 năm. Tuy nhiên, đây chỉ là số liệu ước tính về quy mô đối tượng cần rà soát, không đồng nghĩa với số lượng đủ điều kiện đóng mã số thuế.
Bên cạnh đó, để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân, dự thảo quy định cơ quan thuế tạm thời chưa áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh (hoặc thực hiện hủy bỏ nếu đã áp dụng) đối với cá nhân đã gửi phản ánh, tố giác, tin báo tội phạm tới cơ quan công an về việc bị giả mạo, sử dụng trái phép thông tin cá nhân để đăng ký thuế, thành lập hộ kinh doanh, doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã. Cơ chế này được kích hoạt ngay khi cơ quan thuế nhận được văn bản của cơ quan công an xác nhận đã tiếp nhận và đang giải quyết vụ việc. Cơ quan công an sẽ gửi trực tiếp văn bản tiếp nhận và kết quả giải quyết cho cơ quan đăng ký kinh doanh cùng cơ quan quản lý thuế, giúp người dân không phải tự nộp hồ sơ đồng thời tại cả ba cơ quan.
Xóa nợ lệ phí môn bài và cơ chế xóa tiền chậm nộp có điều kiện
Bên cạnh các giải pháp hành chính trên, dự thảo Nghị quyết của Quốc hội tập trung xử lý dứt điểm các khoản nợ thuế tồn đọng khó thu hồi. Thống kê đến hết năm 2025 cho thấy có khoảng 710.000 người nộp thuế ở trạng thái 03, 06 còn nợ khoảng 1.250 tỷ đồng lệ phí môn bài gốc và khoảng 438 tỷ đồng tiền chậm nộp liên quan. Nếu tiếp tục tính lệ phí môn bài trong thời gian ngừng hoạt động cho gần 2 triệu người nộp thuế thuộc hai nhóm này, số nợ phát sinh có thể lên tới 15.000 tỷ đồng và rất khó thu hồi.
Để triển khai minh bạch, dự thảo thiết kế hai cơ chế xử lý tách bạch. Thứ nhất, xóa nợ lệ phí môn bài phát sinh đến hết ngày 31/12/2025 (bao gồm cả thuế môn bài phát sinh trước ngày 1/1/2017) và toàn bộ tiền chậm nộp của khoản lệ phí môn bài còn nợ đến ngày 21/11/2026. Khoản này do cơ quan thuế tự rà soát xử lý trên hệ thống, người nộp thuế không cần nộp hồ sơ đề nghị.
Thứ hai, xóa tiền chậm nộp đối với các khoản nợ thuế khác (bao gồm cả tiền phạt chậm nộp phát sinh trước ngày 1/7/2013) kèm theo hai điều kiện bắt buộc thực hiện chậm nhất vào ngày 30/6/2028. Theo đó, người nộp thuế phải nộp đủ toàn bộ tiền thuế nợ gốc (gồm tiền thuế, tiền phạt vi phạm hành chính và các khoản thu khác theo Luật Quản lý thuế, ngoại trừ lệ phí môn bài) vào ngân sách nhà nước, đồng thời nộp hồ sơ hợp lệ đề nghị khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế và được cơ quan thuế tiếp nhận.
Dự thảo cũng loại trừ hai nhóm không thuộc diện được xóa nợ. Nhóm thứ nhất là khoảng 44.000 chi nhánh, văn phòng đại diện và địa điểm kinh doanh ở trạng thái 03, 06 nhưng doanh nghiệp chủ quản vẫn đang hoạt động hoặc tạm ngừng kinh doanh có thời hạn. Nhóm thứ hai là người nộp thuế vẫn phát sinh hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc nghĩa vụ thuế trong thời gian ở hai trạng thái này, ngoại trừ trường hợp bán, thanh lý tài sản, hàng hóa còn lại để chấm dứt hoạt động và đã kê khai, nộp đầy đủ số thuế phát sinh.
Khi hai nghị quyết được thông qua và có hiệu lực, các doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh thuộc diện điều chỉnh nên chủ động rà soát, đối chiếu nghĩa vụ thuế với cơ quan quản lý. Việc hoàn tất hồ sơ sớm không chỉ giúp tận dụng mức giảm phạt cao nhất mà còn sớm gỡ bỏ vướng mắc pháp lý, tránh phát sinh rủi ro liên quan đến biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.




