Khai thác tiềm năng văn hóa lâu đời

Tại hội nghị xây dựng sản phẩm du lịch phường Kỳ Lừa năm 2026, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, phường Kỳ Lừa được hình thành trên cơ sở sáp nhập nhiều đơn vị, tạo nên không gian phát triển mới với sự tích hợp đa dạng giữa đô thị, ven đô, sinh thái và làng nghề. Vị trí cửa ngõ giao thương quốc tế trên hành lang kinh tế Nam Ninh – Lạng Sơn – Hà Nội – Hải Phòng đã mang lại cho địa phương lợi thế lớn trong việc phát triển du lịch gắn với thương mại, dịch vụ và giao lưu văn hóa vùng biên.

Kỳ Lừa không chỉ sở hữu hệ thống tài nguyên phong phú mà còn là nơi hội tụ những giá trị lịch sử và tâm linh đặc sắc của xứ Lạng. Không gian du lịch văn hóa – tâm linh với các di tích nổi tiếng như đền Tả Phủ, đền Mới, chùa Bắc Nga cùng Nhà lưu niệm đồng chí Hoàng Văn Thụ là những điểm đến mang chiều sâu văn hóa hiếm có. Đây là nơi các yếu tố tín ngưỡng dân gian, Phật giáo và ký ức lịch sử cùng tồn tại, tạo nên một vùng đất vừa cổ kính vừa hiện đại.

Bên cạnh đó, các giá trị văn hóa dân gian như hát Then, hát Sli hay múa sư tử mèo vẫn được cộng đồng gìn giữ và bảo tồn qua nhiều thế hệ. Hình ảnh “Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa, có nàng Tô Thị, có chùa Tam Thanh” đã trở thành biểu tượng văn hóa quen thuộc trong tâm thức người dân Việt Nam. Chính những giá trị này là nền tảng cốt lõi để Kỳ Lừa định vị thương hiệu điểm đến trên bản đồ du lịch, thu hút du khách tìm về với bản sắc vùng biên viễn.

Dù sở hữu tiềm năng lớn, thực tế cho thấy việc khai thác du lịch tại Kỳ Lừa vẫn còn những hạn chế nhất định cần sớm khắc phục. Bà Vi Thị Quỳnh Mai, Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Kỳ Lừa, thẳng thắn nhìn nhận bên cạnh những kết quả đạt được, việc khai thác tài nguyên du lịch trên địa bàn phường thời gian qua còn chưa thực sự tương xứng với tiềm năng, thế mạnh sẵn có của địa phương.

Các sản phẩm du lịch hiện nay chủ yếu còn rời rạc, thiếu tính liên kết giữa các điểm đến và chưa hình thành được chuỗi giá trị hoàn chỉnh. Hạ tầng và các dịch vụ đi kèm vẫn chưa đồng bộ, trong khi công tác quảng bá, xúc tiến thương hiệu còn mang tính đơn lẻ. Sự tham gia của cộng đồng và doanh nghiệp trong chuỗi giá trị du lịch vẫn chưa thực sự mạnh mẽ, khiến thời gian lưu trú của du khách tại địa phương còn ngắn.

Bà Trần Thị Bích Hạnh, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch Lạng Sơn, nhấn mạnh rằng các sản phẩm du lịch hiện vẫn còn phân tán và chưa có chiều sâu. Theo bà Hạnh, việc tái cấu trúc không gian phát triển du lịch là yêu cầu cấp thiết để Kỳ Lừa tăng khả năng cạnh tranh. Địa phương cần một hướng đi mới để biến tiềm năng thành sản phẩm chuyên biệt, thay vì cách khai thác du lịch đơn lẻ như trước đây.

Xây dựng chuỗi trải nghiệm du lịch bền vững

Để khắc phục những tồn tại, Kỳ Lừa đang tập trung định hướng phát triển các loại hình du lịch văn hóa – tâm linh, cộng đồng, sinh thái và kinh tế đêm. Thay vì khai thác đơn lẻ, địa phương hướng đến việc xây dựng hệ thống sản phẩm có cấu trúc rõ ràng, đặt trong tổng thể không gian văn hóa vùng biên. Các yếu tố như di tích, lễ hội, làng nghề và ẩm thực cần được kết nối chặt chẽ thành chuỗi trải nghiệm đa dạng cho du khách.

Ông Nguyễn Quang Trung, chuyên gia du lịch văn hóa – tâm linh, khẳng định Kỳ Lừa có đầy đủ điều kiện để phát triển du lịch tâm linh, song vấn đề cốt lõi không nằm ở tài nguyên mà ở cách tổ chức sản phẩm. Theo ông Trung, các hoạt động tham quan và lễ hội hiện nay vẫn mang tính mùa vụ, thiếu những sản phẩm có chiều sâu. Vì vậy, việc xây dựng các câu chuyện gắn với di sản và dịch vụ hỗ trợ là chìa khóa để phát triển bền vững.

Ông Trung nhấn mạnh đền Tả Phủ và lễ hội Kỳ Cùng – Tả Phủ có thể trở thành hạt nhân nhận diện thương hiệu du lịch tâm linh của địa phương. Để làm được điều đó, cần có cơ chế bảo tồn không gian thiêng, trong đó cộng đồng địa phương phải đóng vai trò chủ thể. Khi người dân làm du lịch bằng chính bản sắc của mình, giá trị di tích mới được chuyển hóa thành tài sản, giúp nâng cao thu nhập ngay trên mảnh đất quê hương.

Về phía chuyên gia du lịch, TS Đỗ Trần Phương, Phó Trưởng khoa Du lịch, Đại học Văn hóa Hà Nội, cho rằng Kỳ Lừa có nhiều dư địa để phát triển du lịch cộng đồng và trải nghiệm làng nghề. Ông đặc biệt kỳ vọng vào việc nâng tầm Phố cổ Háng Ngầu thành không gian du lịch văn hóa mang phong cách đặc trưng, kết hợp homestay, trình diễn nghệ thuật ánh sáng và ẩm thực truyền thống ven sông Kỳ Cùng.

Với các làng nghề truyền thống như làm hương Bắc Nga, sản xuất cao khô Phố Ngầu hay nghề may thêu trang phục dân tộc Nùng Phàn Slình, đây là những sản phẩm du lịch có giá trị cao. TS Phương đề xuất phát triển các tour trải nghiệm làng nghề kết hợp tiêu dùng sản phẩm OCOP, giúp du khách không chỉ chiêm ngưỡng mà còn trực tiếp tham gia sản xuất. Chợ Kỳ Lừa cũng cần được nâng cấp để khôi phục không gian giao thương sầm uất mang dấu ấn lịch sử từ thế kỷ XVII.

Đồng thời, các vùng nông nghiệp như Gia Cát và Tân Liên sẽ được kết nối để phát triển du lịch trải nghiệm gắn với sản phẩm OCOP vịt quay Nguyên Sinh. Khu vực đập Lệ Minh được định hướng thành khu du lịch nghỉ dưỡng, giải trí sinh thái, trong khi bãi bồi ven sông Kỳ Cùng là địa điểm tiềm năng cho mô hình cắm trại và các hoạt động cộng đồng. Sự kết hợp giữa hạ tầng đồng bộ và tư duy quản lý chuyên nghiệp sẽ là nền tảng để du lịch Kỳ Lừa vươn xa.