Nằm giữa dãy núi Thái Hành hiểm trở ở thành phố Lâm Châu, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc, kênh Hồng Kỳ là một trong những công trình thủy lợi nổi tiếng tại quốc gia này, gắn liền với nỗ lực cải tạo thiên nhiên và giải quyết tình trạng thiếu nước kéo dài suốt nhiều thế kỷ tại khu vực miền núi phía bắc Trung Quốc.

Trước khi công trình được xây dựng, Lâm Châu (khi đó còn mang tên huyện Lâm), là vùng đất thường xuyên đối mặt với hạn hán nghiêm trọng. Khu vực này có địa hình đá dày, đất canh tác mỏng, gần như không có nguồn nước tự nhiên ổn định. Trong khoảng 500 năm trước khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập, địa phương này ghi nhận hơn 100 đợt hạn hán lớn nhỏ.

Đặc biệt, giai đoạn 1942 - 1943, một trận hạn hán nghiêm trọng đã khiến 1.650 người thiệt mạng do đói và thiếu nước. Điều kiện tự nhiên khắc nghiệt khiến việc tìm kiếm nguồn nước trở thành bài toán nan giải đối với nhiều thế hệ người dân địa phương.

Năm 1959, dưới sự đề xuất của lãnh đạo địa phương Dương Quý, kế hoạch dẫn nước từ sông Zhanghe ở huyện Bình Thuận, tỉnh Sơn Tây về Lâm Châu được đưa ra. Dự án kênh Hồng Kỳ chính thức khởi công vào năm 1960 với mục tiêu đưa nguồn nước xuyên qua dãy núi Thái Hành để phục vụ sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp.

Lực lượng thi công đã san phẳng 1.250 ngọn núi, đào khoảng 22,25 triệu m3 đất đá, xây dựng 211 đường hầm, 151 cống dẫn nước cùng 12.408 công trình phụ trợ khác. Ảnh: Internet

Trong suốt một thập niên xây dựng, hơn 300.000 người dân địa phương đã tham gia thi công công trình trong điều kiện thiếu thốn máy móc hiện đại. Với các công cụ thủ công, dây thừng và thuốc nổ tự chế, lực lượng thi công đã san phẳng 1.250 ngọn núi, đào khoảng 22,25 triệu m3 đất đá, xây dựng 211 đường hầm, 151 cống dẫn nước cùng 12.408 công trình phụ trợ khác.

Kênh chính của công trình dài 70,6km, còn toàn bộ hệ thống kênh chính, kênh nhánh và kênh phụ có tổng chiều dài khoảng 1.500km. Theo thống kê, lượng đất đá đào từ công trình nếu dùng để xây tường cao 2m, rộng 3m có thể kéo dài hơn 2.000km, từ Quảng Châu đến Cáp Nhĩ Tân của Trung Quốc.

Sau khi hoàn thành, kênh Hồng Kỳ đã cung cấp nước tưới cho khoảng 600.000 mẫu đất nông nghiệp, tương đương khoảng 40.000ha, đồng thời đáp ứng nhu cầu nước sinh hoạt cho hơn 567.000 người và 370.000 vật nuôi. Công trình cũng tạo ra hơn 56 triệu lượt việc làm trong quá trình thi công.

Một đoạn kênh Hồng Kỳ khi nhìn từ trên cao. Ảnh: Internet

Trong hơn 40 năm vận hành, hệ thống này đã dẫn khoảng 8,5 tỷ m3 nước, góp phần tưới tiêu cho khoảng 80 triệu mét vuông đất canh tác và nâng sản lượng lương thực lên 1,59 tỷ kg.

Ban đầu, kênh Hồng Kỳ được thiết kế với tuổi thọ khoảng 20 năm. Tuy nhiên, sau hơn 6 thập kỷ, công trình vẫn tiếp tục hoạt động và duy trì hiệu quả khai thác nước. Với quy mô và giá trị kỹ thuật đặc biệt, kênh Hồng Kỳ từng được nhiều người gọi là “kỳ quan thứ 8 của thế giới”.

Năm 2009, công trình được Cục Đất đai và Tài nguyên Trung Quốc công nhận là “Công viên địa chất quốc gia”. Đến tháng 10/2016, nơi đây tiếp tục được xếp hạng khu du lịch quốc gia cấp 5A - cấp cao nhất trong hệ thống đánh giá điểm du lịch của Trung Quốc.

Hiện nay, khu danh lam thắng cảnh kênh Hồng Kỳ thu hút đông đảo du khách nhờ hệ thống cảnh quan gắn với công trình thủy lợi lịch sử. Nổi bật trong số đó là “Động Thanh Niên”, đường hầm dài 616m được khoét xuyên qua núi Thái Hành từ một vách đá dựng đứng. Ngoài ra, khu vực này còn có nhiều điểm tham quan khác như “Vườn Phong Thủy” và “Luositan”.

Kênh Hồng Kỳ ngày nay không chỉ đảm bảo vai trò dẫn nước mà còn trở thành địa điểm tham quan hút khách. Ảnh: Internet

Trước khi tham quan tuyến kênh, du khách có thể ghé thăm bảo tàng tưởng niệm nằm trong khu di tích. Tại đây, nhiều hình ảnh, hiện vật và công nghệ trình chiếu 3D được sử dụng để tái hiện quá trình xây dựng công trình cũng như cuộc sống khó khăn của người dân Lâm Châu trong giai đoạn thiếu nước trước đây.