Đánh giá thực trạng về ô nhiễm làng nghề ở Hà Nội

Không phải ngẫu nhiên mà Hà Nội được mệnh danh là “đất trăm nghề”, bởi nơi đây đã và đang tồn tại hàng trăm làng nghề từ xa xưa nổi tiếng khắp vùng đồng bằng Bắc Bộ, với những cái tên như gốm sứ Bát Tràng, lụa Vạn Phúc, mây tre đan Phú Vinh, sơn mài Hạ Thái…

Tại hà Nội cùng với sự phát triển của các làng nghề thì kéo theo đó là vấn đề ô nhiễm môi trường

Theo thống kê, hiện nay trên địa bàn Thành phố. Hà Nội có 1.350 làng có nghề, trong đó có 272 làng được UBND Thành phố cấp bằng công nhận làng nghề với 116 “Nghệ nhân Hà Nội” và hàng nghìn thợ giỏi. Những làng nghề đó đã tạo nên bức tranh đa sắc cho Thủ đô, với những nét văn hóa đặc trưng và các giá trị truyền thống quý báu. Bên cạnh đó, sự phát triển của các làng nghề với nhiều loại hình sản xuất phong phú, đa dạng cũng góp phần phát triển kinh tế địa phương, giải quyết việc làm, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân. Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực thì tình trạng ô nhiễm ở các làng nghề đã và đang ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển bền vững của Thành phố. Hà Nội.

Chất lượng môi trường sống tại các làng nghề đang có nguy cơ bị đe dọa nghiêm trọng bởi ô nhiễm nguồn nước, nước thải, chất thải rắn, không khí, bụi, tiếng ồn… Tại các làng nghề chế biến nông sản thực phẩm ở Minh Khai, Cát Quế, Dương Liễu (Hoài Đức), Kỳ Thủy, Thanh Lương, Cự Đà, Bích Hòa (Thanh Oai), Phú Đô (Nam Từ Liêm)… nước thải phát sinh từ quá trình tẩy rửa nguyên liệu, các khâu chế biến trong sản xuất, lượng nước sử dụng lớn, có nơi lên tới 7.000m3/ngày, thường không được xử lý đã xả trực tiếp ra môi trường.

Huyện Hoài Đức là địa bàn tập trung nhiều làng nghề truyền thống phát thải lưu lượng lớn nước thải, gồm cả nước thải làng nghề sản xuất và nước thải sinh hoạt có nồng độ chất ô nhiễm cao. Đặc biệt, các làng nghề tại khu vực 3 xã Cát Quế, Dương Liễu, Minh Khai chuyên sản xuất các sản phẩm miến, bún, đồng thời tận dụng phế phẩm để chăn nuôi đã gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Đáng chú ý, do tình trạng ô nhiễm đã tồn tại rất nhiều năm, nguồn nước ngầm cũng dễ bị ô nhiễm. Tại hầu hết các làng nghề mới chỉ tổ chức thu gom rác thải sinh hoạt, chưa có hệ thống xử lý nước thải, khí thải, thu gom và xử lý chất thải rắn mà xả thẳng ra môi trường. Đáng báo động nhất là tại 100% làng nghề được quan trắc chất lượng nước thải đều có ít nhất 3 chỉ tiêu phân tích nước thải vượt tiêu chuẩn cho phép.

Tại làng mỹ nghệ Sơn Đồng, huyện Hoài Đức, kết quả quan trắc chất lượng nước thải và không khí xung quanh cho thấy, nước thải có thông số COD vượt 1,07 lần, BOD5 vượt 1,38 lần so với Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp. COD vượt 5,3 lần và BOD5 vượt 4,6 lần so với Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt...

Nhiều biện pháp giải bài toán về ô nhiễm làng nghề ở Hà Nội

Nhằm đưa hoạt động sản xuất ra khỏi khu dân cư và bảo vệ môi trường làng nghề, Hà Nội đã thành lập được nhiều cụm công nghiệp làng nghề được đầu tư đầy đủ về hạ tầng kỹ thuật có hệ thống thu gom và xử lý nước thải đồng bộ. Đến nay đã có 26/43 cụm công nghiệp hoạt động ổn định đã xây dựng trạm xử lý nước thải tập trung. Sở Công thương Hà Nội tham mưu UBND Thành phố thành lập thêm 44 cụm công nghiệp làng nghề trên địa bàn các huyện Phúc Thọ, Thạch Thất, Hà Đông… với tổng vốn dự kiến hơn 8.900 tỷ đồng.

Hà Nội đã thực hiện nhiều biện pháp xử lý, cải thiện ô nhiễm môi trường phù hợp với điều kiện thực tế của từng làng nghề

Thành phố đưa vào hoạt động Nhà máy xử lý nước thải Cầu Ngà, cụm làng nghề tại xã Dương Liễu, huyện Hoài Đức công suất 20.000m3/ngày đêm vào năm 2016; đẩy nhanh tiến độ đầy tư xây dựng nhà máy xử lý nước thải tại xã Sơn Đồng, huyện Hoài Đức công suất 8.000m3/ngày đêm; Dự án xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung tại Phùng Xá, huyện Mỹ Đức công suất 500m3/ ngày đêm… Ngoài ra còn có một số nhà máy xử lý nước thải ở huyện Mê Linh, Hoài Đức, Thường Tín với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 570 tỷ đồng.

Cùng với Thành phố, các quận, huyện cũng đang đẩy mạnh công tác bảo vệ môi trường làng nghề. Tại huyện Phú Xuyên, rắc rối lớn nhất vẫn là khâu thu gom rác thải tại các làng nghề. Để giải quyết hữu hiệu bài toán rác thải, huyện Phú Xuyên đã và đang xây dựng quy hoạch nhà máy xử lý rác thải tại thôn Lễ Thượng, xã Châu Can, với nguồn kinh phí dự kiến lên tới 200 tỷ đồng theo hình thức xã hội. Dự kiến khi nhà máy đi vào hoạt động sẽ xử lý 500 tấn rác thải các loại/ngày, theo công nghệ đốt 2 cấp có xử lý khói thải, có thu hồi một phần nhiệt để sấy rác trước khi đưa vào lò đốt.

Trước đó, Thành phố đã có một loạt hành động cụ thể nhằm bảo vệ môi trường làng nghề như Kế hoạch số 235/2015/KH-UBND về công tác bảo vệ môi trường làng nghề trên địa bàn giai đoạn 2016 - 2020. Tiếp đó là Ðề̀ án Bảo vệ môi trường làng nghề đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030. Điểm nhấn tiếp theo, Thành phố ban hành quy định về bảo vệ môi trường làng nghề theo sáu nhóm ngành, nghề sản xuất chính: Thủ công mỹ nghệ (gốm, sứ, thủy tinh mỹ nghệ, chạm khắc, sơn mài, đồ gỗ mỹ nghệ); chạm mạ vàng, bạc, thêu, ren; chế biến lương thực, thực phẩm, chăn nuôi, giết mổ; dệt nhuộm, ươm tơ, thuộc da; vật liệu xây dựng và khai thác đá, tái chế phế liệu; nghề khác (sản xuất nông cụ như cày bừa, đóng thuyền, làm quạt giấy...).

Cách đây không lâu, Sở Công thương Hà Nội đưa ra kế hoạch xử lý ô nhiễm môi trường các làng nghề trên địa bàn Thành phồ với khoản kinh phí 1.350 tỷ đồng. Trong đó, đến hết năm 2020, sẽ bố trí khoảng 750 tỷ đồng xây dựng hệ thống xử lý môi trường tại 50 làng nghề trọng điểm… Giai đoạn 2020 - 2030, cần 600 tỷ đồng xây dựng hệ thống xử lý môi trường tại 30 làng nghề khác.

Khánh Hòa