Mercedes-Benz (Mercedes), thương hiệu ô tô Đức có lịch sử gần 100 năm tuổi có thể bị loại khỏi thị trường ô tô Mỹ - bị cấm sản xuất hoặc bán xe mới tại nước này - theo một dự luật đang được Quốc hội xem xét.

Dự luật lưỡng đảng mới nhằm hạn chế sự tham gia của Trung Quốc vào thị trường ô tô Hoa Kỳ có thể “vạ lây” sang cả Mercedes-Benz, trừ khi nội dung dự luật này được sửa đổi hoặc cổ đông lớn nhất của hãng bán lại cổ phần.

Dự luật mang tên Đạo luật Hiện đại hóa Xe cơ giới năm 2026 (Motor Vehicle Modernization Act of 2026) sẽ cấm các hãng xe có “bất kỳ lợi ích cổ phần trực tiếp hoặc gián tiếp nào từ Chính phủ đối thủ nước ngoài” (chẳng hạn như Trung Quốc) trong việc nhập khẩu, bán hoặc sản xuất xe để tiêu thụ tại Mỹ.

Cổ đông cá nhân lớn nhất của Mercedes-Benz là tập đoàn ô tô Nhà nước Trung Quốc BAIC (trước đây là Tổng công ty Công nghiệp Ô tô Bắc Kinh - Beijing Automotive Industrial Corp.), nắm 9,98% cổ phần. Những tác động tiềm tàng của dự luật đối với hãng này trước đó chưa từng được công bố.

Một số nguồn tin am hiểu về dự luật khi trao đổi với hãng tin CNBC đã chỉ ra các “vùng xám” trong văn bản pháp lý này. Tùy thuộc vào cách diễn giải, chúng hoàn toàn có thể cấm Mercedes-Benz hoạt động tại Mỹ.

Hai nguồn tin giấu tên cho biết họ tin rằng dự luật, với nội dung như hiện tại, sẽ cấm cửa hãng xe Đức.

“Ngôn từ trong dự luật rất rõ ràng, không hề mơ hồ”, một cựu cố vấn chính sách và là nhà vận động hành lang trong ngành ô tô từng được tham vấn về dự luật này cho biết.

Ông Daniel Kelly, Thư ký báo chí của Ủy ban Năng lượng và Thương mại xác nhận các chi tiết của dự luật nhưng từ chối bình luận về tác động đối với từng công ty, bao gồm Mercedes-Benz.

Phía Mercedes-Benz cũng không bình luận về dự luật, nhưng cho biết hãng ô tô Đức 99 năm tuổi này có 2 nhà máy lắp ráp lớn và sử dụng hơn 10.000 lao động tại Mỹ.

Video ông Adam Chamberlain, Giám đốc điều hành (CEO) Mercedes-Benz Mỹ nhận định môi trường thị trường ô tô năm nay "khó khăn hơn một chút so với dự kiến" - Nguồn clip: CNBC Television

Giới hạn sở hữu nước ngoài

Dự luật được đưa ra trong bối cảnh các nhà lập pháp của cả hai Đảng Cộng hòa và Dân chủ muốn ngăn các hãng xe Trung Quốc giành chỗ đứng tại thị trường nội địa Mỹ, ngay cả khi dòng vốn sở hữu của Trung Quốc đã len lỏi sâu vào nhiều ngóc ngách của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu.

Dự luật do Chủ tịch Ủy ban Năng lượng và Thương mại Hạ viện Mỹ, Brett Guthrie bảo trợ, hiện mới ở cấp Hạ viện và chưa có phiên bản tại Thượng viện. Dự luật có các ngoại lệ cho công ty có liên hệ Trung Quốc, nhưng không áp dụng nếu có sở hữu trực tiếp hoặc gián tiếp của Chính phủ Trung Quốc.

Các hãng đã sản xuất xe tại Mỹ ít nhất 5 năm trước ngày 1/1/2026 có thể đủ điều kiện miễn trừ. Tuy nhiên, điều khoản miễn trừ này không áp dụng nếu công ty có “bất kỳ lợi ích cổ phần trực tiếp hoặc gián tiếp nào từ Chính phủ đối thủ”.

Trung Quốc được liệt kê là đối thủ nước ngoài của Mỹ cùng với Nga và Triều Tiên.

Dự luật nhằm cấm các công ty như vậy sản xuất, bán hoặc nhập khẩu xe tại Mỹ trong 5 năm kể từ khi có hiệu lực.

Tỷ lệ sở hữu và tác động tiềm tàng

Ngoài BAIC, cổ đông cá nhân lớn thứ hai của Mercedes-Benz là tỷ phú Trung Quốc Lý Thư Phúc (Li Shufu), nhà sáng lập và Chủ tịch hãng xe điện Geely, thông qua công ty Tenaciou3 Prospect Investment, với 9,69% cổ phần. Tổng cộng, vị doanh nhân sinh năm 1963 này và BAIC nắm giữ 19,67% cổ phần của Mercedes-Benz Group AG.

Ông Stephen Ezell, Phó Chủ tịch phụ trách chính sách đổi mới toàn cầu tại Quỹ Đổi mới và Công nghệ Thông tin (ITIF) nhận định Mercedes-Benz ít gây rủi ro an ninh quốc gia hơn so với các hãng do Trung Quốc kiểm soát.

Ông cho rằng nếu hãng xe Đức này bị chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa vào dự luật, đó có thể là “hệ quả ngoài ý muốn” dẫn tới mất việc làm và lợi nhuận.

Một dự luật khác là Đạo luật An ninh Xe kết nối năm 2026 (Connected Vehicle Security Act of 2026) cũng có điều khoản tương tự về ngưỡng sở hữu 15%, nhưng các ngoại lệ vẫn chưa rõ ràng.

Điều khoản này có thể ảnh hưởng tới các hãng ô tô khác có vốn Trung Quốc như Volvo Cars, cũng như các hãng nhỏ như Faraday Future, Lotus và Karma Automotive.

“Chi tiết là quan trọng”

Nhà máy lớn nhất của Mercedes-Benz tại Mỹ đặt ở thành phố Tuscaloosa, bang Alabama, Mỹ đã sản xuất hơn 5 triệu xe kể từ năm 1997. Hãng ô tô này cũng sản xuất hơn 450.000 xe van tại bang Nam Carolina từ năm 2006.

Các hoạt động vận động hành lang của Mercedes-Benz những năm gần đây khá hạn chế và mang tính lưỡng đảng. Hãng xe Đức thành lập ngày 28/6/1926 cũng tham gia vận động thông qua các hiệp hội ngành.

Ông John Bozzella, Giám đốc điều hành (CEO) của Liên minh Đổi mới Ô tô cho rằng dự luật đạt tiến triển đáng kể trong các ưu tiên chính sách của ngành ô tô Mỹ.

Ông nhấn mạnh chiến lược “thống trị sản xuất ô tô toàn cầu” của Trung Quốc là “mối nguy rõ ràng và hiện hữu” đối với kinh tế và an ninh Mỹ, nhưng cũng lưu ý rằng “chi tiết là rất quan trọng”.

Một nhóm vận động hành lang khác là Autos Drive America cũng ủng hộ mục tiêu chung của dự luật, nhưng cảnh báo cần tránh những hệ quả ngoài ý muốn gây khó khăn cho sản xuất tại Mỹ.

Bối cảnh rộng hơn

Các dự luật mới bổ sung cho các hạn chế đã có đối với xe kết nối sử dụng phần mềm từ Trung Quốc từ năm 2027 và phần cứng từ năm 2030.

Xe kết nối là xe có khả năng truy cập internet và kết nối không dây với các phương tiện khác, giúp cải thiện an toàn giao thông.

Volvo cho biết đã được Chính phủ Mỹ cấp phép đặc biệt để vượt qua một số lệnh cấm liên quan đến phần mềm và phần cứng từ Trung Quốc.

Năm ngoái, Volvo bán 121.600 xe tại Mỹ, trong khi Mercedes-Benz bán 303.200 xe con và 12.400 xe van trong cùng kỳ.